Risicokapitaal - Venture Capital

Wat is risicokapitaal? 

Niet voor elke financieringsbehoefte kan een onderneming terecht bij de banken. Soms is het risico te hoog of zijn er te weinig waarborgen voorhanden. In dit geval is risicokapitaal misschien een optie. Risicokapitaal wordt verstrekt via een tijdelijke aandelenparticipatie, een achtergestelde lening of via de intekening op een obligatielening (al dan niet converteerbaar) die door de onderneming wordt uitgegeven. Deze financieringsvorm verstevigt het eigen vermogen.

Risicokapitaal wordt verstrekt door risicokapitaalverschaffers: durfkapitaalfondsen of investeringsfondsen. Zij financieren steeds tijdelijk (verschil met een holding!). Omdat risicokapitaalverschaffers blootgesteld zijn aan het risico van de onderneming, investeren zij in ondernemingen die zeer sterk kunnen groeien en een hogere dan gemiddelde rendabiliteit kunnen realiseren ter compensatie van het risico. Meestal berekenen de risicokapitaalverschaffers hun verwacht rendement op basis van de verwachte meerwaarde bij verkoop van hun aandelen. Meestal stappen zij in de onderneming voor 3 tot 7 jaar.

Naast kapitaal bieden de meeste risicokapitaalverschaffers ook managementondersteuning: strategisch, operationeel en financieel advies gebaseerd op ervaring in andere ondernemingen. Daarnaast beschikt een risicokapitaalverschaffer over een uitgebreid netwerk van contacten waarop de onderneming een beroep kan doen. 

Het verschil tussen Private Equity en Venture Capital 

Zowel bij Private Equity (PE) als bij Venture Capital wordt risicodragend vermogen, afkomstig van beleggers, geïnvesteerd in niet-beursgenoteerde ondernemingen. Een venture capitalist, VC of durffonds is echter actief in het meer risicovolle segment van de markt: zij verstrekken kapitaal aan startups en scale-ups. Een fonds actief in PE richt zich op mature en grotere bedrijven waar minder risico’s aan verbonden zijn.

Ben jij klaar voor risicokapitaal?

Niet elke onderneming kan echter een beroep doen op deze vorm van financiering. Je moet als onderneming over bepaalde kenmerken beschikken en bereid zijn om externe investeerders toe te laten. 

  • Voldoende groeipotentieel: de onderneming moet over een aantrekkelijk product of dienst beschikken waarvoor er een markt met een groeipotentieel bestaat. Definieer het ‘Unique Selling Proposition’ (USP) van je dienst of product waarvoor je financiering zoekt!;
  • Goed managementteam: de leiding van het bedrijf moet in handen zijn van bestuurders met kennis van zaken en met ervaring;
  • Organisatiestructuur: de organisatiestructuur moet een vertegenwoordiger van een risicokapitaalverschaffer kunnen toelaten. Complexe structuren met weinig duidelijkheid over de aandeelhoudersstructuur schrikken risicokapitaalverschaffers af;
  • Investeringsstructuur: de investeringsovereenkomst moet beide partijen tevredenstellen en moet voldoende rendement voor de risicokapitaalverschaffer kunnen opbrengen;
  • Exit plan: een risicokapitaalverschaffer wil een duidelijk beeld over de exit mogelijkheden vóór ‘de beslissing tot investeren’ genomen wordt;
  • Andere belangrijke criteria zijn: technische of commerciële opportuniteiten, strategische partnerships en een aantrekkelijke operationele structuur.

Het belang van een businessplan

Bij de beoordeling van een aanvraagdossier is het businessplan een belangrijk document. Het businessplan moet de risicokapitaalverschaffer overtuigen dat de onderneming de vooropgestelde doelstellingen zal realiseren. De activiteit van de onderneming, de doelstellingen en de manier waarop deze zullen worden bereikt, moeten worden verduidelijkt in een businessplan.

Maak gebruik van de Leidraad voor het opstellen van een ondernemingsplan om je ondernemingsplan op te maken en/of doe beroep op het project FINMIX van Agentschap Innoveren & Ondernemen, waarbij een panel van specialisten waardevolle feedback geeft over de meest aangewezen financieringsmix voor je project.

Wie verstrekt risicokapitaal?

Op de risicokapitaalmarkt zijn verschillende spelers actief.

Business Angels

Een business angel (BA) is een particulier (meestal (ex)-ondernemers) die een deel van zijn of haar persoonlijke vermogen investeert in een start-up of scale-up. De financieringsbedragen zijn kleiner dan bij de andere fondsen. Ben je op zoek naar risicokapitaal? Dan onderzoek je best eerst de financieringsmogelijkheden via BA’s vooraleer de stap te zetten naar een durffonds.

Business Angels Netwerken (BAN's) zijn netwerken die business-angels groeperen die bereid zijn om te investeren in bepaalde projecten. Deze netwerken investeren niet maar bemiddelen de BA en onderneming.

 

Het netwerk BAN Vlaanderen fungeert als bemiddelaar/coördinator tussen een netwerk van business angels en beloftevolle ondernemers, op zoek naar risicokapitaal. Indien een business angel, aangesloten bij een Business Angel netwerk, investeert in jouw onderneming, dan kan aanvullend een cofinanciering worden aangevraagd.

 

Investeringsfondsen opgericht door de overheid

Deze fondsen richten zich meestal tot een bepaalde doelgroep. Zij verwachten een zelfde rendement als de private spelers, maar richten zich vaak op doelgroepen die minder aantrekkelijk zijn voor de private markt vanwege de zeer hoge risico’s of waar de participatie wordt genomen om strategische redenen ipv het rendement.

 

LRM verstrekt risicokapitaal aan beloftevolle Limburgse ondernemingen.

PMV verstrekt risicokapitaal aan innovatieve en snel groeiende ondernemingen met een duurzaam concurrentie voordeel.

Ook de federale overheid heeft een aantal fondsen die actief zijn op de risicokapitaalmarkt: FPIM, BMI en BIO.

 

Private risicokapitaalverschaffers

Bij deze spelers kan een opsplitsing worden gemaakt tussen:

  • De algemene risicokapitaalverschaffers: de investeringsportefeuille van deze fondsen wordt verdeeld over uiteenlopende sectoren. Meestal hebben zij geen sectorale voorkeur. Voorbeelden van deze maatschappijen zijn de dochters of afdelingen van bankgroepen. Deze maatschappijen zijn eerder financiële partners voor de onderneming. Zij verstrekken ook meestal private equity waar de risico’s beperkter zijn.  
  • De gespecialiseerde fondsen: deze maatschappijen richten zich tot de sectoren waarin zij ervaring hebben. Deze durffondsen wensen dikwijls ‘hands on’ mee te bouwen aan de onderneming en hebben specifieke knowhow in huis. 

Equity crowdfunding

Ook equity crowdfunding is een vorm van risicokapitaal. Meer informatie over deze financieringsvorm kan je raadplegen in de rubriek Crowdfunding.

Wie is actief in Vlaanderen?

Wij publiceren jaarlijks een overzicht van de fondsen actief in Vlaanderen in de brochure. Je zoekt risicokapitaal? 

Ook interessant

Je bent op zoek naar nog meer informatie over venture capital of durfkapitaal?

Nuttige websites

www.bva.be: De Belgian Venture Capital & Private Equity Association is een ledenorganisatie die het merendeel van de private risicokapitaalverschaffers in België vertegenwoordigt. Hier kan je ook een aantal interessante publicaties terugvinden.

www.investeurope.eu: Dit is de ledenorganisatie die de Europese “private equity” en “venture capital” sector vertegenwoordigt en promoot. Je ken er o.m. de ledenlijst raadplegen (zowel risicokapitaalverschaffers, als financiële adviseurs, academische instellingen en niet-gouvernementele organisaties).

www.scale-ups.eu: Dit platform voor scale-ups in Europa is interessant voor scale-ups op zoek naar buitenlandse fondsen. Deze organZe zijn ook mede-iniatiefnemer van de technologiebeurs SuperNova (samen met Flanders DC).

Vlaio.be/FINMIX:  Een project van VLAIO dat aan de ondernemer die op zoek is naar kapitaal, de mogelijkheid biedt om zijn project voor te stellen aan een panel van financieringsexperten.

Dakfondsen

Zowel op Vlaams, Belgisch als op Europees niveau wil men de durfkapitaalsector verruimen via het systeem van dakfondsen (investeringsfondsen die deels met openbare middelen, investeren in andere fondsen die op hun beurt durfkapitaal investeren in ondernemingen).

  • Op Vlaams niveau werd in 2005 het ARKimedes fonds gelanceerd. De ARKimedesregeling ter Activering van RisicoKapitaal in Vlaanderen voorzag in het ter beschikking stellen van durfkapitaal ten behoeve van starters en kmo’s in Vlaanderen. Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) investeerde via dit ARKimedes fonds, samen met andere private investeerders, in daartoe erkende risicokapitaalfondsen (de zogenaamde ARKIV’s).H et zijn deze ARKIV’s die op hun beurt investeerden in Vlaamse starters en kmo’s en een tijdelijke minderheidsaandeelhouder werden in de onderneming. Het eerste ARKimedes fonds was een fonds met vaste einddatum en werd intussen afgesloten. Het tweede ARKimedesfonds dat opgestart werd en geen vaste einddatum droeg, is intussen volledig binnen PMV zelf geïncorporeerd, waardoor de ARKimedesregeling uitgedoofd is. PMV blijft echter wel verder haar rol als fund-to-fund financierder spelen in Vlaanderen.
  • Op federaal niveau is men bezig met de oprichting van een superfonds, dat op zijn beurt zal investeren in Belgische privéfondsen die geld verstrekken aan groeibedrijven (scale-ups). Het dakfonds dat de naam ‘Belgian Growth Fund’ zal dragen en een omvang zou hebben van minimaal € 300 miljoen en maximaal € 450 miljoen, zal ook middelen trachten aan te trekken via institutionele beleggers zoals verzekeraars en pensioenfondsen. Op deze manier zou de slagkracht van de Belgische durfkapitaalsector sterk worden uitgebreid, zodat deze fondsen ook voor grotere bedragen (van €20 tot 40 miljoen) kunnen investeren.
  • Op Europees niveau beschikt men over een Pan-Europees Venture Capital Funds-of-Funds programma (VC FoF programma). Met dit programma wil het Europees Investeringsfonds (EIF - www.eif.org) € 300 miljoen investeren in private, marktgedreven Pan-Europese venture capital Fund(s)-of-Funds. Met dit kapitaal kunnen deze dakfondsen hun middelen verruimen, zodat ze op intermediair niveau grotere volumes kunnen investeren in de investeringsfondsen, die op hun beurt meer risicokapitaal kunnen investeren in bedrijven. 

Meer informatie?

Neem contact op met het finmix team via finmix@vlaio.be