Risicokapitaal - Venture Capital

Wat is risicokapitaal? 

Niet voor elke financieringsbehoefte kan een onderneming terecht bij de banken. Soms is het risico te hoog of zijn er te weinig waarborgen voorhanden. In dit geval is risicokapitaal misschien een optie. Risicokapitaal wordt verstrekt via een tijdelijke aandelenparticipatie, een achtergestelde lening of via de intekening op een obligatielening (al dan niet converteerbaar) die door de onderneming wordt uitgegeven. Deze financieringsvorm verstevigt het eigen vermogen.

Risicokapitaal wordt verstrekt door risicokapitaalverschaffers: durfkapitaalfondsen of investeringsfondsen. Zij financieren steeds tijdelijk (verschil met een holding!). Omdat risicokapitaalverschaffers blootgesteld zijn aan het risico van de onderneming, investeren zij in ondernemingen die zeer sterk kunnen groeien en een hogere dan gemiddelde rendabiliteit kunnen realiseren ter compensatie van het risico. Meestal berekenen de risicokapitaalverschaffers hun verwacht rendement op basis van de verwachte meerwaarde bij verkoop van hun aandelen. Meestal stappen zij in de onderneming voor 3 tot 7 jaar.

Naast kapitaal bieden de meeste risicokapitaalverschaffers ook managementondersteuning: strategisch, operationeel en financieel advies gebaseerd op ervaring in andere ondernemingen. Daarnaast beschikt een risicokapitaalverschaffer over een uitgebreid netwerk van contacten waarop de onderneming een beroep kan doen. 

Het verschil tussen Private Equity en Venture Capital 

Zowel bij Private Equity (PE) als bij Venture Capital wordt risicodragend vermogen, afkomstig van beleggers, geïnvesteerd in niet-beursgenoteerde ondernemingen. Een venture capitalist, VC of durffonds is echter actief in het meer risicovolle segment van de markt: zij verstrekken kapitaal aan startups en scale-ups. Een fonds actief in PE richt zich op mature en grotere bedrijven waar minder risico’s aan verbonden zijn.

Ben jij klaar voor risicokapitaal?

Niet elke onderneming kan echter een beroep doen op deze vorm van financiering. Je moet als onderneming over bepaalde kenmerken beschikken en bereid zijn om externe investeerders toe te laten. 

  • Voldoende groeipotentieel: de onderneming moet over een aantrekkelijk product of dienst beschikken waarvoor er een markt met een groeipotentieel bestaat. Definieer het ‘Unique Selling Proposition’ (USP) van je dienst of product waarvoor je financiering zoekt!;
  • Goed managementteam: de leiding van het bedrijf moet in handen zijn van bestuurders met kennis van zaken en met ervaring;
  • Organisatiestructuur: de organisatiestructuur moet een vertegenwoordiger van een risicokapitaalverschaffer kunnen toelaten. Complexe structuren met weinig duidelijkheid over de aandeelhoudersstructuur schrikken risicokapitaalverschaffers af;
  • Investeringsstructuur: de investeringsovereenkomst moet beide partijen tevredenstellen en moet voldoende rendement voor de risicokapitaalverschaffer kunnen opbrengen;
  • Exit plan: een risicokapitaalverschaffer wil een duidelijk beeld over de exit mogelijkheden vóór ‘de beslissing tot investeren’ genomen wordt;
  • Andere belangrijke criteria zijn: technische of commerciële opportuniteiten, strategische partnerships en een aantrekkelijke operationele structuur.

Het belang van een businessplan

Bij de beoordeling van een aanvraagdossier is het businessplan een belangrijk document. Het businessplan moet de risicokapitaalverschaffer overtuigen dat de onderneming de vooropgestelde doelstellingen zal realiseren. De activiteit van de onderneming, de doelstellingen en de manier waarop deze zullen worden bereikt, moeten worden verduidelijkt in een businessplan.

Maak gebruik van de Leidraad voor het opstellen van een ondernemingsplan om je ondernemingsplan op te maken en/of doe beroep op het project FINMIX van Agentschap Innoveren & Ondernemen, waarbij een panel van specialisten waardevolle feedback geeft over de meest aangewezen financieringsmix voor je project.

Wie verstrekt risicokapitaal?

Op de risicokapitaalmarkt zijn verschillende spelers actief.

Business Angels

Een business angel (BA) is een particulier (meestal (ex)-ondernemers) die een deel van zijn of haar persoonlijke vermogen investeert in een start-up of scale-up. De financieringsbedragen zijn kleiner dan bij de andere fondsen. Ben je op zoek naar risicokapitaal? Dan onderzoek je best eerst de financieringsmogelijkheden via BA’s vooraleer de stap te zetten naar een durffonds.

Business Angels Netwerken (BAN's) zijn netwerken die business-angels groeperen die bereid zijn om te investeren in bepaalde projecten. Deze netwerken investeren niet maar bemiddelen de BA en onderneming.

 

Het netwerk BAN Vlaanderen fungeert als bemiddelaar/coördinator tussen een netwerk van business angels en beloftevolle ondernemers, op zoek naar risicokapitaal. Indien een business angel, aangesloten bij een Business Angel netwerk, investeert in jouw onderneming, dan kan aanvullend een cofinanciering worden aangevraagd.

 

Investeringsfondsen opgericht door de overheid

Deze fondsen richten zich meestal tot een bepaalde doelgroep. Zij verwachten een zelfde rendement als de private spelers, maar richten zich vaak op doelgroepen die minder aantrekkelijk zijn voor de private markt vanwege de zeer hoge risico’s of waar de participatie wordt genomen om strategische redenen ipv het rendement.

 

LRM verstrekt risicokapitaal aan beloftevolle Limburgse ondernemingen.

PMV verstrekt risicokapitaal aan innovatieve en snel groeiende ondernemingen met een duurzaam concurrentie voordeel.

Ook de federale overheid heeft een aantal fondsen die actief zijn op de risicokapitaalmarkt: FPIM, BMI en BIO.

 

Private risicokapitaalverschaffers

Bij deze spelers kan een opsplitsing worden gemaakt tussen:

  • De algemene risicokapitaalverschaffers: de investeringsportefeuille van deze fondsen wordt verdeeld over uiteenlopende sectoren. Meestal hebben zij geen sectorale voorkeur. Voorbeelden van deze maatschappijen zijn de dochters of afdelingen van bankgroepen. Deze maatschappijen zijn eerder financiële partners voor de onderneming. Zij verstrekken ook meestal private equity waar de risico’s beperkter zijn.  
  • De gespecialiseerde fondsen: deze maatschappijen richten zich tot de sectoren waarin zij ervaring hebben. Deze durffondsen wensen dikwijls ‘hands on’ mee te bouwen aan de onderneming en hebben specifieke knowhow in huis. 

Equity crowdfunding

Ook equity crowdfunding is een vorm van risicokapitaal. Meer informatie over deze financieringsvorm kan je raadplegen in de rubriek Crowdfunding.

Wie is actief in Vlaanderen?

In de rubriek Overzicht risicokapitaalverschaffers kan je een uitgebreid overzicht vinden van risicokapitaalverschaffers actief in Vlaanderen. Daarnaast publiceren wij jaarlijks een overzicht van de fondsen actief in Vlaanderen in de brochure. Je zoekt risicokapitaal? 

Dakfondsen

Zowel op Vlaams, Belgisch als op Europees niveau wil men de durfkapitaalsector verruimen via het systeem van dakfondsen (investeringsfondsen die deels met openbare middelen, investeren in andere fondsen die op hun beurt durfkapitaal investeren in ondernemingen).

PMV Fondsinvesteringen

Op Vlaams niveau voorziet PMV Fondsinvesteringen in het ter beschikking stellen van risico- en groeikapitaal via onafhankelijke fondsen. Zo investeert PMV samen met andere, private investeerders (‘limited partners’) in investeringsfondsen beheerd door onafhankelijke fondsbeheerders (‘general partners’). Het zijn deze fondsen die risicokapitaal dan wel groeikapitaal verschaffen aan resp. start-ups & scale-ups en kmo’s. Op deze manier activeert PMV Fondsinvesteringen het beschikbare risico- en groeikapitaal in Vlaanderen en kunnen de investeringsmiddelen aanzienlijk toenemen teneinde de ‘first equity gap’ van start-ups en de ‘second equity gap’ van scale-ups te dichten en het groeitraject van kmo’s te ondersteunen.

Belgian Growth Fund

Op federaal niveau werd een groot dakfonds gelanceerd door FPIM ( Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij). PMV en BNP Paribas Fortis zullen dit dakfonds beheren. Door ruimere middelen ter beschikking te stellen, wil het Belgian Growth Fund de financiële slagkracht van Belgische groeibedrijven versterken Deze bedrijven, die garant staan voor een belangrijke innovatiekracht en extra werkgelegenheid, zullen aldus op Belgisch grondgebied kunnen blijven, van hieruit aangestuurd worden en zich internationaal ontwikkelen vanuit België.
Dit nieuwe dakfonds investeert niet rechtstreeks in groeibedrijven, maar via fondsen die op hun beurt in groeibedrijven investeren. Op deze manier kan een heel gespreide portefeuille worden opgebouwd die de interesse van een breed gamma investeerders zal opwekken vanuit diversificatieperspectief. Met een eerste closing van € 213 miljoen in juni 2019 zit het fonds op koers. Het doel is om een volume van € 300 tot 400 miljoen te bereiken. Naast financiering van FPIM, PMV en BNP Paribas Fortis haalde Belgian Growth Fund institutionele investeringsmiddelen op bij onder meer AG Insurance, Belfius Insurance, Ethias, KBC Verzekeringen, vdk bank en Crelan.

Venture EU

Op Europees niveau beschikt men over een PanEuropees Venture Capital Funds-of-Funds programma (VC FoF programma). Met dit programma wil het Europees Investeringsfonds (EIF) € 410 miljoen investeren in private, marktgedreven Pan-Europese venture capital Fund(s)-of-Funds. Met dit kapitaal kunnen deze dakfondsen hun middelen verruimen, zodat ze op intermediair niveau grotere volumes kunnen investeren in de investeringsfondsen, die op hun beurt meer risicokapitaal kunnen investeren in bedrijven.

Ook interessant

Je bent op zoek naar nog meer informatie over venture capital of durfkapitaal?

Nuttige websites

www.bva.be: De Belgian Venture Capital & Private Equity Association is een ledenorganisatie die het merendeel van de private risicokapitaalverschaffers in België vertegenwoordigt. Hier kan je ook een aantal interessante publicaties terugvinden.

www.investeurope.eu: Dit is de ledenorganisatie die de Europese “private equity” en “venture capital” sector vertegenwoordigt en promoot. Je ken er o.m. de ledenlijst raadplegen (zowel risicokapitaalverschaffers, als financiële adviseurs, academische instellingen en niet-gouvernementele organisaties).

www.scale-ups.eu: Dit platform voor scale-ups in Europa is interessant voor scale-ups op zoek naar buitenlandse fondsen. Ze zijn ook mede-initiatiefnemer van internationale events op gebied van venture capital en van de technologiebeurs SuperNova (samen met Flanders DC).

Vlaio.be/FINMIX:  Finmix is een traject van VLAIO dat aan de ondernemer de mogelijkheid biedt om zijn project voor te stellen aan een panel van experten die advies geven over de meest aangewezen financieringmix. De focus ligt op alternatieve financiering en op het samenstellen van de meest aangewezen financieringsmix.

Andere risicokapitaalinitiatieven

  • Flanders Future Techfund: Met de oprichting van het Flanders Future Techfund in juni 2019, wil de Vlaamse regering de technologie die ontwikkeld werd in Vlaamse strategische onderzoekscentra, universiteiten en speerpuntclusters breder inzetbaar maken en sneller laten doorstromen naar de markt. De Vlaamse regering trok € 75 miljoen uit voor de oprichting van dit nieuw technologiefonds. Veel van de technologie die ontwikkeld werd in deze kennisinstellingen zijn platformtechnologieën die in verschillende toepassingen kunnen gebruikt worden. Door de grote kostprijs van het verder ontwikkelen tot prototypes, is het echter logisch dat in de verdere ontwikkeling het platform vaak verengd wordt tot de realisatie van één specifieke toepassing als men hiervoor een investeerder kreeg aangetrokken. Aldus bleef heel wat ander potentieel onbenut. Doel van dit fonds is te komen tot een brede valorisatie van de ontwikkelde technologie door de oprichting van bedrijven gebaseerd op deze platformen,of door het verstrekken van licenties aan bestaande bedrijven. Voor elk dossier wordt een ‘Special Purpose Vehicle’ opgezet. De platformen waarin het fonds zal investeren (tussen € 5 en € 15 miljoen) moeten reeds voldoende matuur zijn met duidelijk aantoonbaar marktpotentieel. Voor elke investering van het fonds is ook de inbreng van een private co-investeerder vereist die minstens 10% participeert in het brede technologieplatform en die ook een rol zal spelen in de oprichting van een eerste spin-off, of de zoektocht naar een licentienemer. Het fonds wordt beheerd door PMV.
  • Samenwerking FPIM met EIF: De federale regering zette begin 2019 via FPIM €100 miljoen opzij voor investeringen in Belgische groeibedrijven. Ze werkt hiervoor samen met het Europees Investeringsfonds (EIF) in het kader van het Europese ‘EIF-NPI Fund Underwriting Programme’. De samenwerking houdt in dat de FPIM een deel van de investering van een risicokapitaalfonds waarin het EIF participeert, overneemt als dat fonds in een Belgische onderneming investeert. Nationale en internationale fondsenmanagers worden aldus gestimuleerd om in innovatieve en snelgroeiende Belgische ondernemingen te investeren. De inleg van € 100 miljoen door FPIM wordt gecombineerd met € 100 miljoen door EIF, zodat € 200 miljoen groeikapitaal aan Belgische ondernemingen kan worden verstrekt.
  • SuperNova Investor Pitching: In september 2018 werd voor de eerste maal Supernova georganiseerd, als een festival van de toekomst. SuperNova vond plaats in Antwerpen en werd georganiseerd door Flanders DC en Scale-Ups.eu met de steun van de Vlaamse overheid. SuperNova wil zowel professionals als het grote publiek tonen hoe bedrijven en het dagelijks leven de volgende jaren zullen evolueren dankzij de technologieën van de toekomst. Dit event zal eind 2020 herhaald worden. Het investeerdersprogramma SuperNova Investor Pitching ambieert het grootste scale-ups pitching event in Europa te worden en rolt de rode loper uit voor de wereldtop van durfkapitaalfondsen die investeren in technologiebedrijven. Veelbelovende Europese technologie scale-ups, mede geselecteerd door internationaal erkende durfkapitaalfondsen, krijgen de kans om niche-investeerders te overtuigen van hun geloofwaardige ambities om de wereld te veroveren. Ze krijgen 10 minuten om hun technologie en oplossingen aan ‘deep pocket’ investeringsfondsen van honderden miljoenen te verkopen.
  • Jungle Bells: Om meer scale-ups toegang te geven tot investeerders, organiseert het crowdfundingsplatform Spreds samen met de beurs Euronext een tweejarig project onder de naam ‘Jungle Bells’. Belgische groeibedrijven die al een palmares hebben en klaar zijn voor een sprong hogerop, kunnen hun project pitchen voor durfkapitalisten, business angels en andere investeerders. Er worden jaarlijks een 6-tal van dergelijke sessies georganiseerd. Ook FPIM en het fintechplatform B-Hive ondersteunen dit initiatief. Meer informatie vind je op www.spreds.com/nl/blog/posts/introducing-jungle-bells .

Meer informatie?

Neem contact op met het finmix team via finmix@vlaio.be