Crowdfunding

Wat is crowdfunding?

Crowdfunding, vrij vertaald “financiering door de menigte (the crowd)” is een alternatieve vorm van financiering, waarbij o.m. (startende) ondernemers, die moeilijk toegang krijgen tot de traditionele financieringskanalen, een eerste deel van de benodigde financiering online bij het grote publiek kunnen inzamelen om vervolgens eventueel aan te kloppen bij de professionele investeerders (banken, business angels,…).

Het principe van Crowdfunding verloopt als volgt: een internetplatform biedt online een overzicht van (bedrijfs)projecten die op zoek zijn naar financiering. Dit zijn de crowdfundingprojecten. Vindt een project tijdens een vooropgestelde tijdsperiode weerklank, dan krijgt het een aantal ‘believers’ achter zich. Deze believers zullen (kleine) geldsommen investeren in het project. Indien een vooropgesteld bedrag binnen de deadline wordt opgehaald, dan is het crowdfundingproject geslaagd en wordt het geld door het crowdfundingplatform aan de ondernemer overgemaakt.

Verschillende types

Afhankelijk van de opbrengstobjectieven van de investeerder kunnen we verschillende types van crowdfunding onderscheiden:

Niet-financiële crowdfunding

Donatie en sponsoring: De investeerder is bereid zijn geld te schenken, ter ondersteuning van een project dat hem aanspreekt. Dat zijn investering rendeert, is geen noodzaak. De motivatie voor dit type crowdfunding is voornamelijk sociaal. Bijvoorbeeld artistieke projecten, liefdadigheidsprojecten,…
Reward-based en voorverkoop: Dit is een variant op het donatiemodel. De investeerder is nog steeds bereid zijn geld te schenken, maar in ruil voor deze donatie zal de donateur een niet-financiële beloning krijgen. Deze beloningen zijn vaak symbolisch waardoor de motivatie meer een combinatie is van intrinsieke en sociale motivatie met de wil voor een beloning. Bijvoorbeeld een nieuwe cd, een concertticket,…

Financiële crowdfunding 

Schuldfinanciering via leningen: De investeerder is bereid zijn geld te lenen in ruil voor een belofte tot terugbetaling, mogelijk inclusief een vooraf overeengekomen intrest. De motivatie is een combinatie van intrinsieke, sociale en financiële motivatie. Bijvoorbeeld een sociale organisatie die geld zoekt voor de financiering van een school in een derdewereldland en daartoe een laagrentende lening uitgeeft.

Participatie via aandelen: De investeerders zijn bereid in een onderneming te investeren zonder belofte tot terugbetaling, maar in ruil hiervoor krijgen ze een bepaald deel van de aandelen. Hierdoor kunnen ze recht krijgen op dividenden en na een bepaalde termijn kan er mogelijk een meerwaarde worden gegenereerd op de aandelen. Investeerders  zijn in dit geval evenwel ook blootgesteld aan het ondernemingsrisico en kunnen dus delen in de verliezen van de onderneming. De motivatie voor deze crowdfunding variant is dus eerder financieel, maar ook sociale aspecten kunnen een rol spelen.
De financieringsvoorwaarden (welk type crowdfunding) van het project zullen door de initiatiefnemer toegelicht worden op het crowdfundinplatform. Meestal gaat het over de financiering van kleinere projecten.

 

Overheidssteun

Tax Shelter voor startende ondernemingen stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om in het kapitaal van startende ondernemingen te investeren.

Tax Shelter voor scale ups (groeibedrijven) stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om in het kapitaal van bestaande ondernemingen te investeren.

Vrijstelling van roerende voorheffing op intresten van leningen (credit crowdfunding) stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om een lening af te sluiten voor de financiering van een crowdfunding project van een startende onderneming.

Met de Winwinlening van PMV/z moedigt de Vlaamse overheid particulieren aan om achtergestelde leningen aan kmo's te verstrekken met een looptijd van 8 jaar, tot een bedrag van € 200.000 (max. van € 50.000 per kredietgever). De kredietgever krijgt hiervoor een jaarlijks belastingkrediet van 2,5% en eventueel een eenmalig belastingkrediet van 30% als de kredietnemer het bedrag niet kan terugbetalen.

 

Verschillende stappen in het crowdfundingproces

Globaal genomen kunnen er vier stappen worden onderscheiden in het crowdfundingproces:

  • 1

    De ondernemer dient het project in bij het crowdfundingplatform. Het crowdfundingplatform zal het project evalueren en beslist om het al dan niet op te nemen op het platform.

  • 2

    De ondernemer stelt alle relevante info ter beschikking van potentiële investeerders en voert een promotiecampagne (via het platform, sociale media,…). Believers kunnen inschrijven op het project en storten een zelf te bepalen bedrag.

  • 3

    Na het verlopen van de periode waarin de believers geld kunnen storten (deze deadline wordt vooraf bepaald), wordt de financieringsronde afgesloten. Er zal worden nagegaan of de volledige beoogde financiering (een bedrag dat tevens op voorhand wordt bepaald) al dan niet is opgehaald. Indien dit niet het geval is wordt het project geannuleerd en krijgen de investeerders hun financiële middelen terug. Indien dit wel het geval is dan zal het opgehaalde bedrag aan de ondernemer worden overgemaakt.

  • 4

    Er blijft een continue interactie tussen de ondernemer en de believers-investeerders. In sommige gevallen kunnen investeerders stemrecht krijgen in de onderneming (bijvoorbeeld bij crowdfunding via de uitgifte van aandelen).

Voor- en nadelen van crowdfunding

Voordelen van crowdfunding

  • Het biedt een alternatieve financieringsbron voor starters, kmo’s en sociale, innovatieve of culturele projecten.
  • Het kan een “finance gap” opvullen die ontstaan is onder business angels en venture capitalists.
  • Het is een directe financiering van de “echte economie”.
  • Projecten die niet interessant bevonden worden door banken en andere professionele investeerders, kunnen toch gefinancierd raken indien “de menigte” ze wel interessant en belangrijk vinden.
  • Er wordt een dynamiek gecreëerd tussen de projectaanbieder en de menigte. Op die manier verkrijgt de projectaanbieder waardevolle feedback op zijn aangeboden project en kan hij aftoetsen via het platform of zijn idee aanslaat.

Nadelen van en risico’s bij crowdfunding

  • Voor de investeerder:
    • Het project faalt waardoor de projectaanbieder niet kan waarmaken wat hij beloofd heeft aan de believers en de investeerders mogelijk hun volledige inbreng verliezen.
    • Fraude: de projectaanbieder of het crowdfundingplatform gebruiken de opgehaalde fondsen niet voor de beloofde doeleinden.
    • Het project kan te rooskleurig worden voorgesteld op het crowdfundingplatform.
    • De inbreng van de investeerder is niet gewaarborgd en hij draagt dus het volle risico.
  • Voor de projectaanbieder:
    • Crowdfunding vereist een heel tijdsintensieve campagne.
    • Bij crowdfunding via een aandelenparticipatie kan er een veelheid aan aandeelhouders ontstaan die de post-crowdfundingbeslissingen complexer maken voor de ondernemer.

Reglementair kader voor Crowdfunding

Credit & equity crowdfundingplatformen moeten een vergunning bekomen

Op 20 december 2016 werd de crowdfundingwet (Wet van 18 december 2016 tot regeling van de erkenning en de afbakening van crowdfunding en houdende diverse bepalingen inzake financiën) gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad die een wettelijk kader invoert vanaf 1 februari 2017.

Deze nieuwe wet lanceert een plicht voor crowdfundingplatformen om een vergunning te bekomen van de FSMA (de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten). Deze nieuwe wet heeft enkel betrekking op platformen waarop het publiek in een onderneming belegt met het oog op het ontvangen van een eventuele winst. De regels slaan dus niet op platformen waarop het publiek een gift doet aan een project of een onderneming of om platformen waarop het publiek geld stort met het oog op het ontvangen van een tegenprestatie in natura.

De FSMA oefent toezicht uit op platformen die beleggingsinstrumenten commercialiseren. Ondernemingen die deze activiteit aanbieden, hebben in de meeste gevallen een afzonderlijke vergunning als "alternatieve-financieringsplatform" nodig. Gereglementeerde ondernemingen (zoals banken) die een activiteit als alternatieve-financieringsplatform uitoefenen, moeten geen aparte vergunningsaanvraag meer indienen. 

Vooraleer ze een vergunning verleent, screent de FSMA het ‘fit and proper’-karakter van de kandidaat-aandeelhouders en -leiding van de onderneming. Ze gaat ook na of de onderneming de verplichte verzekering burgerlijke beroepsaansprakelijkheid heeft afgesloten en of ze passend is georganiseerd, met bijzondere aandacht voor de organisatie op IT-vlak.

Alle ondernemingen die alternatieve-financieringsdiensten verlenen – zowel de crowdfundingplatformen met een vergunning als de gereglementeerde ondernemingen die actief mogen zijn zonder vergunning – moeten een aantal regels naleven. Zo moeten ze onder meer nagaan of de beleggers voldoende kennis en ervaring hebben om te beleggen in de aangeboden beleggingsinstrumenten. Als dat niet het geval is, moeten ze hen waarschuwen.

De FSMA houdt toezicht op de naleving van deze regels. Ze kan onder meer inspecties uitvoeren en alle nuttige informatie opvragen. Ze kan herstelmaatregelen en administratieve sancties opleggen aan ondernemingen die de wetgeving niet naleven. De niet-naleving van bepaalde regels is bovendien een strafrechtelijke inbreuk.

De FSMA kan sinds 1 februari 2017 vergunningsdossiers ontvangen. De FSMA moet zich uitspreken over een vergunningsaanvraag binnen drie maanden nadat zij een volledig dossier heeft ontvangen. Personen die bij de inwerkingtreding de geviseerde activiteit al uitoefenen, mogen dat voorlopig verder doen tot de FSMA zich over de vergunningsaanvraag heeft uitgesproken. Zij moeten de FSMA binnen twee maanden na de inwerkingtreding laten weten dat zij deze activiteit uitoefenen en binnen vier maanden na de inwerkingtreding een volledig vergunningsdossier indienen.

Alle informatie in verband met het aanvragen van een vergunning is terug te vinden op de website van de FSMA (Professionelen>Thema's>Crowdfunding). Ook de lijst met vergunde platformen kan hier worden geraadpleegd.

Drempelbedragen

Wanneer je geld wenst op te halen via crowdfunding moet je rekening houden met een aantal drempels:

Niet-financiële crowdfunding

Er is geen beperking qua opgehaalde middelen en evenmin moet er een prospectus opgemaakt worden. De individuele investeerders kunnen ongelimiteerde bedragen investeren.

Financiële crowdfunding

  • Je haalt minder dan € 500.000 op: dat kan zonder prospectus en de individuele investeerders kunnen maximum € 5.000 inbrengen;
  • Je haalt € 500.000 tot 5 miljoen op: er moet geen prospectus worden opgesteld maar wel een “informatienota. Dit is een beknopt document waarin essentiële informatie over het aanbod is opgenomen;
  • Je haalt meer dan € 5 miljoen op: er moet een prospectus worden opgemaakt.

Crowdfundingplatformen actief in Vlaanderen

  • Angel.me: Dit crowdfundingplatform, gelanceerd in oktober 2014, heeft als doel een professionele ondersteuning aan te bieden aan innovatieve starters uit verschillende sectoren;
     
  • Bolero Crowdfunding is het crowdfundingplatform van KBC, dat gestart is in december 2014 en dat nadrukkelijk mikt op financiële participaties in ondernemingen. Ondernemers kunnen via dit platform tot € 300.000 ophalen voor hun project. Via Equity Crowdfunding kan een start-up via het platform op zoek naar kapitaal via uitgifte van aandelen. Via Crowdlending vinden bestaande kmo’s en groeibedrijven aanvullende financiering via een (achtergestelde) obligatielening;
     
  • Crofun is gestart in april 2013 en werkt volgens het principe no-cure-no-pay. Crofun richt zich tot zowel creatieve, sociale, innovatieve als zakelijke projecten;
     
  • Crowdfunding.gent is een lokaal georiënteerd crowdfundingplatform dat zich richt op initiatieven die plaatsvinden op grondgebied Gent, of de initiatiefnemer moet aan Gent verbonden zijn;
     
  • Crowdfunding Mechelen is een lokaal georiënteerd crowdfundingplatform dat zich richt op alle projecten met een rechtstreekse en positieve impact op de stad en haar inwoners;
     
  • Gingo Community (het vroegere OksigenCrowd) stimuleert vooral sociale ondernemingen die problemen aanpakken in een van de volgende maatschappelijke domeinen: demografie, gemeenschap, armoede, milieu, gezondheid en welzijn, ethische goederen en diensten. Gingo Community staat ook open voor sociale ondernemingen die zich richten op andere maatschappelijke domeinen, zoals onderwijs en werkgelegenheid;
     
  • Growfunding is een crowdfundingplatform voor de financiering van lokale projecten in Brussel dat werkt via donatie en beloning;
     
  • Hello Crowd is een crowdfundingplatform van Hello Bank! (mobiele dochter van BNP Paribas Fortis). Dit platform werkt samen met Ulule, waardoor het platform een bereik heeft in meer dan 150 landen;
     
  • Kadonation is een platform met focus op een goed doel of de verwezenlijking van een maatschappelijk project;
     
  • LITA.co is een platform om te investeren in ondernemingen die een sociale, milieu- of maatschappelijke impact beogen;
     
  • Look & Fin is actief in België en Frankrijk. Het platform geeft ondernemers de mogelijkheid tussen € 100.000 en € 5 miljoen op te halen via het publiek. Deze dienstverlener in crowdlending gaat prat op haar snelheid, zo kan een krediet al binnen 7 dagen in orde zijn;
     
  • Spreds is het vroegere MyMicroInvest dat begin 2018 werd omgedoopt in Spreds. Er kan geïnvesteerd worden in groeiende start-ups, scale-ups, Belgische of internationale kmo’s;
     
  • Ulule is een van origine Frans platform met vestiging in België dat mikt op creatieve, innovatieve of maatschappelijke projecten. Op Ulule kunnen enkel ‘in natura’ beloningen aangeboden worden, financiële beloningen zijn niet toegelaten. Ulule werkt in België samen met het platform Hello Crowd!;
     
  • World of crowdfunding richt zich tot iedereen met een idee waardoor de menigte bewogen en warm gemaakt kan worden. Vele mensen samen financieren zo talrijke projecten van allerlei aard: business, sport, cultuur, educatie, goede doelen,… . De financiering van de projecten gebeurt d.m.v. donaties en beloningen;
     
  • Yeee-Haaa is een platform voor donatie- en reward based crowdfundingprojecten. Er wordt gewerkt zonder commissie en transactiekosten, maar mits betaling van een eenmalige projectkost. 

Andere buitenlandse crowdfundingplatformen

  • www.euroquity.com is een Frans/Duits platform, waarbij recent ook Wallonië is aangesloten. Op dit platform krijgen kapitaalzoekende ondernemers de gelegenheid in contact te komen met zowel private als professionele investeerders; 
     
  • www.indiegogo.com is gestart in 2007 in de VS. Dit is het grootste crowdfundingplatform ter wereld dat zich richt naar elke persoon met een idee dat zich door de menigte wil laten financieren. Het platform richt zich m.a.w. naar alle sectoren, ook de nonprofit sector of ook bijvoorbeeld het financieren van politieke campagnes en dit niet enkel in de VS maar ook in Frankrijk, Duitsland, VK en Canada;
     
  • www.kickstarter.com is een platform voor creatieve projecten operationeel vanuit de VS sedert 2009. Het platform is sinds juni 2015 ook actief in België (www.kickstarter.com/belgium). Het type van financiering beperkt zich tot donaties en sponsoring;
     
  • www.kisskissbankbank.com is eveneens een Frans platform, dat ook in België actief is. Dit initiatief is één van de marktleiders op gebied van ‘reward crowdfunding’. ING België heeft een samenwerking gesloten met dit platform;
     
  • www.lendico.com is eveneens een Duits platform, opgericht in december 2013, actief in ‘peer-to-peer’ verschaffen van leningen aan ondernemingen;
     
  • www.seedrs.com is een Brits crowdfundingplatform en één van de grootste Europese crowdfundingspelers inzake aandelenparticipatie. Zij werken in België samen met ING België;
     
  • www.voordekunst.nl is een Nederlands crowdfundingplatform dat zich louter richt op de creatieve projecten. Het investeren gebeurt via donaties of sponsoring in ruil voor beloningen in natura; 
     
  • www.zencap.de is een Duits platform (intussen ook actief in Spanje en Nederland) dat private investeerders in contact brengt met kmo’s om hen leningen te verstrekken.

Extra informatie

Interessante websites:

Atelier Crowdfunding: overweeg je een crowdfundingcampagne te starten dan kan je bij VOKA deelnemen aan “het atelier”, een begeleidingstraject van 4 sessies voor het voorbereiden, starten en bijsturen van jouw campagne.
 
velekleintjes.be: op de website Cultuur van de Vlaamse overheid kan je de Toolbox 'Vele kleintjes' terugvinden met handige tips en tricks om binnen Vlaanderen aan het crowdfunden te slaan.

Meer informatie?

Meer informatie over crowdfunding initiatieven kan je tevens terugvinden in onze brochure rond risicokapitaal in Vlaanderen.