Crowdfunding

Wat is crowdfunding?

Crowdfunding, vrij vertaald “financiering door de menigte (the crowd)” is een alternatieve vorm van financiering, waarbij o.m. (startende) ondernemers, die moeilijk toegang krijgen tot de traditionele financieringskanalen, een eerste deel van de benodigde financiering online bij het grote publiek kunnen inzamelen om vervolgens eventueel aan te kloppen bij de professionele investeerders (banken, business angels,…).

Het principe van Crowdfunding verloopt als volgt: een internetplatform biedt online een overzicht van (bedrijfs)projecten die op zoek zijn naar financiering. Dit zijn de crowdfundingprojecten. Vindt een project tijdens een vooropgestelde tijdsperiode weerklank, dan krijgt het een aantal ‘believers’ achter zich. Deze believers zullen (kleine) geldsommen investeren in het project. Indien een vooropgesteld bedrag binnen de deadline wordt opgehaald, dan is het crowdfundingproject geslaagd en wordt het geld door het crowdfundingplatform aan de ondernemer overgemaakt.

Verschillende types

Afhankelijk van de opbrengstobjectieven van de investeerder kunnen we verschillende types van crowdfunding onderscheiden:

Niet-financiële crowdfunding

  • Donatie en sponsoring: De investeerder is bereid zijn geld te schenken, ter ondersteuning van een project dat hem aanspreekt. Dat zijn investering rendeert, is geen noodzaak. De motivatie voor dit type crowdfunding is voornamelijk sociaal. Bijvoorbeeld artistieke projecten, liefdadigheidsprojecten,…
  • Reward-based (met beloning) en voorverkoop: Dit is een variant op het donatiemodel. De investeerder is nog steeds bereid zijn geld te schenken, maar in ruil voor deze donatie zal de donateur een niet-financiële beloning krijgen. Deze beloningen zijn vaak symbolisch waardoor de motivatie meer een combinatie is van intrinsieke en sociale motivatie met de wil voor een beloning. Bijvoorbeeld een nieuwe cd, een concertticket,

Financiële crowdfunding

  • Schuldfinanciering via leningen: De investeerder is bereid zijn geld te lenen in ruil voor een belofte tot terugbetaling, mogelijk inclusief een vooraf overeengekomen intrest. De motivatie is een combinatie van intrinsieke, sociale en financiële motivatie. Bijvoorbeeld een sociale organisatie die geld zoekt voor de financiering van een school in een derdewereldland en daartoe een laagrentende lening uitgeeft.
  • Participatie via aandelen: De investeerders zijn bereid in een onderneming te investeren zonder belofte tot terugbetaling, maar in ruil hiervoor krijgen ze een bepaald deel van de aandelen. Hierdoor kunnen ze recht krijgen op dividenden en na een bepaalde termijn kan er mogelijk een meerwaarde worden gegenereerd op de aandelen. Investeerders zijn in dit geval evenwel ook blootgesteld aan het ondernemingsrisico en kunnen dus delen in de verliezen van de onderneming. De motivatie voor deze crowdfunding variant is dus eerder financieel, maar ook sociale aspecten kunnen een rol spelen.

De financieringsvoorwaarden die gelden voor elk type van crowdfunding worden door de initiatiefnemer toegelicht op het crowdfundingplatform. 

 

Overheidssteun

Wanneer je een beroep doet op financiële crowdfunding kan je soms ook genieten van fiscale voordelen:

Tax Shelter voor startende ondernemingen stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om in het kapitaal van startende ondernemingen te investeren. Dit kan rechtstreeks maar o.m. ook via een crowdfundingplatform.

Tax Shelter voor scale ups (groeibedrijven) stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om in het kapitaal van bestaande ondernemingen te investeren. Dit kan rechtstreeks maar o.m. ook via een crowdfundingplatform.

Vrijstelling van roerende voorheffing op intresten van leningen (credit crowdfunding) stimuleert particulieren met een fiscaal voordeel om een lening af te sluiten voor de financiering van een crowdfunding project van een startende onderneming.

  • Met de Winwinlening van PMV/z moedigt de Vlaamse overheid particulieren aan om achtergestelde leningen aan kmo's te verstrekken met een looptijd van 5 tot 10 jaar, tot een bedrag van € 300.000. De kredietgever krijgt hiervoor een jaarlijks belastingkrediet van 2,5% en eventueel een eenmalig belastingkrediet van 40% als de kredietnemer het bedrag niet kan terugbetalen. Via verschillende crowdfundingplatformen kan je ook zoeken naar een kredietgever voor een winwinlening en genieten van de fiscale voordelen die er aan verbonden zijn. Voorbeelden: Look&Fin, Winwinner, Ecco Nova.
 

Verschillende stappen in het crowdfundingproces

Globaal genomen kunnen er vier stappen worden onderscheiden in het crowdfundingproces:

  • 1

    De ondernemer dient het project in bij het crowdfundingplatform. Het crowdfundingplatform zal het project evalueren en beslist om het al dan niet op te nemen op het platform.

  • 2

    De ondernemer stelt alle relevante info ter beschikking van potentiële investeerders en voert een promotiecampagne (via het platform, sociale media,…). Believers kunnen inschrijven op het project en storten een zelf te bepalen bedrag.

  • 3

    Na het verlopen van de periode waarin de believers geld kunnen storten (deze deadline wordt vooraf bepaald), wordt de financieringsronde afgesloten. Er zal worden nagegaan of de volledige beoogde financiering (een bedrag dat tevens op voorhand wordt bepaald) al dan niet is opgehaald. Indien dit niet het geval is wordt het project geannuleerd en krijgen de investeerders hun financiële middelen terug. Indien dit wel het geval is dan zal het opgehaalde bedrag aan de ondernemer worden overgemaakt.

  • 4

    Er blijft een continue interactie tussen de ondernemer en de believers-investeerders. In sommige gevallen kunnen investeerders stemrecht krijgen in de onderneming (bijvoorbeeld bij crowdfunding via de uitgifte van aandelen).

Reglementair kader voor Crowdfunding

Credit & equity crowdfundingplatformen moeten een vergunning hebben

Op 20 december 2016 werd de crowdfundingwet gepubliceerd die een wettelijk kader invoert voor crowdfundingplatformen die financiële crowdfunding aanbieden.

Deze nieuwe wet, operationeel sinds 1 februari 2017 lanceert een vergunningsplicht voor platformen waarbij het publiek investeert in beleggingsinstrumenten uitgegeven door een onderneming met het oog op het ontvangen van een eventuele winst. Deze platformen moesten ten laatste op 31 mei 2017 een volledig vergunningsdossier indienen bij de FSMA (de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten).

Type Opbrengst belegger FSMA toezicht/vergunning
donatie dankbaarheid neen
beloning in natura een bescheiden beloning neen
aandelen dividend / meerwaarde bij verkoop ja
lening interest ja

Ondernemingen die financiële crowdfunding aanbieden (= actief bepaalde beleggingsinstrumenten commercialiseren) hebben sindsdien een vergunning als "alternatieve-financieringsplatform (AFP)" nodig. Gereglementeerde ondernemingen (kredietinstellingen en beleggingsondernemingen) die ook een activiteit als alternatieve-financieringsplatform uitoefenen, moeten niet beschikken over een aparte vergunning.

Vooraleer ze een vergunning verleent, screent de FSMA het ‘fit and proper’-karakter van de kandidaat-aandeelhouders en -leiding van de onderneming. Ze gaat ook na of de onderneming de verplichte verzekering burgerlijke beroepsaansprakelijkheid heeft afgesloten en of ze passend is georganiseerd, met bijzondere aandacht voor de organisatie op IT-vlak.

Alle ondernemingen die alternatieve-financieringsdiensten verlenen – zowel de crowdfundingplatformen met een vergunning als de gereglementeerde ondernemingen die actief mogen zijn zonder vergunning – moeten een aantal regels naleven. Zo moeten ze onder meer nagaan of de beleggers voldoende kennis en ervaring hebben om te beleggen in de aangeboden beleggingsinstrumenten. Als dat niet het geval is, moeten ze hen waarschuwen.

De FSMA houdt toezicht op de naleving van deze regels. Ze kan onder meer inspecties uitvoeren en alle nuttige informatie opvragen. Ze kan herstelmaatregelen en administratieve sancties opleggen aan ondernemingen die de wetgeving niet naleven. De niet-naleving van bepaalde regels is bovendien een strafrechtelijke inbreuk.

Waar vind je alle informatie over de vergunning?

Alle informatie in verband met het aanvragen van een vergunning is terug te vinden op de website van de FSMA (Professionelen>Thema's>Crowdfunding).

De erkende/vergunde platformen kunnen geraadpleegd worden op de website van de FSMA op de volgende twee lijsten:

Je kan ook de brochure raadplegen met een beknopte voorstelling van de regels.

Wanneer is er een prospectus of informatienota nodig?

Wanneer je geld wenst op te halen bij het publiek dan vereist de prospectuswetgeving dat je in bepaalde gevallen een prospectus of informatienota opstelt. Deze documenten hebben tot doel om de belegger/investeerder te informeren over alle nodige voorwaarden en risico’s. Ook bij het ophalen van geld via financiële crowdfunding (via leningen of aandelenkapitaal), moet je in bepaalde gevallen deze documenten opstellen:

  • Indien maximaal € 500.000 wordt opgehaald (over een periode van 12 maanden) en het bedrag per investeerder niet meer bedraagt dan € 5.000 dan moet er geen prospectus of informatienota worden opgemaakt.
  • Indien maximaal € 5.000.000 wordt opgehaald (over een periode van 12 maanden) en het bedrag per investeerder meer dan € 5.000 bedraagt dan moet er wel een informatienota worden opgesteld.
  • Indien het opgehaalde bedrag hoger is dan € 5.000.000 is er wel een prospectus vereist.
  • Indien het gaat over publieke aanbiedingen aan minder dan 150 personen dan is er eveneens geen informatienota of prospectus nodig. Dit betekent ook dat wie gebruik maakt van een website of sociale media om de aanbieding bekend te maken, niet van deze vrijstelling kan genieten.

Daarnaast gelden er ook bepaalde reclameregels die moeten worden nageleefd bij deze 4 opsommingen. Meer informatie hierover op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ)> D.4.   

Bij niet-financiële crowdfunding (donaties, sponsoring of beloningen/reward-based) is er geen beperking qua opgehaalde middelen en evenmin moet er een prospectus of informatienota opgemaakt worden. De individuele investeerders kunnen ongelimiteerde bedragen doneren.

Hoe en waar je deze documenten moet neerleggen bij de FSMA kan je vinden op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ)> D.1.   

Meer informatie over deze wetgeving kan je terugvinden op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ):

Een overzicht van de ontvangen informatienota's kan je terugvinden op de website van de FSMA: Door de FSMA ontvangen informatienota's

Een overzicht van de goedgekeurde prospectussen kan je terugvinden op de website van de FSMA: Prospectus

Crowdfunding op je eigen website

Wil je een crowdfunding campagne opstarten op je eigen website, voor jouw projecten, dan mogen alle vormen van crowdfunding.
Ga je voor financiële crowdfunding (leningen of aandelen) dan gelden er wel bepaalde beperkingen opgelegd door de prospectuswetgeving. Je bent dan immers een aanbieder van een beleggingsproduct. 

Je hebt geen informatie of prospectus verplichting indien het opgehaalde bedrag maximaal € 500.000 bedraagt over een periode van 12 maanden, en het bedrag per investeerder wordt beperkt tot maximum € 5.000. Wel moet je bij elke communicatie of reclamevoering over het ophalen van dit bedrag deze drempels vermelden.

Gaat het om hogere bedragen of ben je van plan om geld op te halen bij maximum 150 particulieren raadpleeg dan de regels in de rubriek 'Wanneer prospectus of informatienota nodig'.

Ga je als bedrijf geld ophalen via de website van een ander bedrijf (dat kan een bedrijf zijn dat dit alleen doet voor jouw campagne of voor meerdere campagnes) dan is er sprake van crowdfunding via een crowdfundingplatform. Doe je dit onder de vorm van financiële crowdfunding, dan moet dat bedrijf/platform een vergunning hebben van de FSMA. De regels hierover worden uitgelegd in de rubriek ‘Reglementair kader voor Crowdfunding’.

Wat is een financieringsvehikel?

Bij financiële crowdfunding  kunnen investeerders rechtstreeks investeren in een onderneming op een crowdfundingplatform maar ook soms onrechtstreeks via een financieringsvehikel. Dit financieringsvehikel vormt de schakel tussen investeerders/beleggers en de onderneming, om te vermijden dat de onderneming die een beroep doet op crowdfunding geconfronteerd zouden worden met het beheren van een versnipperde aandeelhoudersstructuur. In dit geval belegt de investeerder/belegger in een financieringsvehikel, dat de ontvangen sommen gebruikt voor het verwerven van aandelen van de startende vennootschap. 

Een voorbeeld van een platform dat werkt met zo een vehikel is Spreds.

Crowdfundingplatformen actief in Vlaanderen

Er zijn heel wat crowdfundingplatformen actief in Vlaanderen. Zowel platformen waarbij de focus gericht is op projecten van ondernemingen als projecten van verenigingen en particulieren. Hier vind je een overzicht.

Crowdfunding tijdens de coronacrisis  

Verschillende crowdfunding platformen voorzien in deze crisistijd ook acties voor bedrijven op zoek naar financiering. Hierbij enkele voorbeelden:

  • Lita.co rekent voor nieuwe dossiers geen dossierkosten meer aan.
  • Ook Look&Fin rekent geen dossierkosten aan en voorziet eventueel een aflossingsvrije periode voor het kapitaal. Daarnaast lanceert het platform een flexibel krediet over 5 jaar zonder kapitaalaflossing tijdens de eerste 2 jaar.  
  • Socrowd zet een Coronafonds op van € 1 miljoen om organisaties en projecten met een positieve impact op de samenleving te ondersteunen tijdens deze crisisperiode. 
  • Spreds.com voorziet voor nieuwe klanten in 2020 gratis juridisch advies (5u). 

Ook interessant

velekleintjes.be: op de website Cultuur van de Vlaamse overheid kan je de Toolbox 'Vele kleintjes' terugvinden met handige tips en tricks om binnen Vlaanderen aan het crowdfunden te slaan.

www.fsma.be: voor informatie over de wettelijke verplichtingen raadpleeg je best de website van de autoriteit FSMA.

Crowdfunding Canvas: Deze tool van Flanders DC helpt je om de cruciale ingrediënten van een succesvolle crowdfundingcampagne in kaart te brengen. Het canvas bestaat uit 8 elementen. Het is geen statisch document, wel een tool waarmee je op een creatieve en kritische manier de blauwdruk van je crowdfundingcampagne kunt maken en continu bijschaven.

Meer informatie?

Meer informatie over crowdfunding initiatieven kan je tevens terugvinden in onze brochure rond risicokapitaal in Vlaanderen. En op deze pagina's.