Crowdfunding

Wat is crowdfunding?

Met crowdfunding haal je financiering op bij een groot aantal mensen via een online platform. Crowdfunding kan een interessante aanvulling zijn op klassieke financiering. Het kan voor jou als (startende) ondernemer een eerste stap zijn om financiering aan te trekken. Met een succesvolle crowdfundingcampagne toon je bovendien aan dat er draagvlak is voor jouw project, wat het makkelijker kan maken om bijkomende financiering te verkrijgen bij bijvoorbeeld banken, business angels of andere investeerders.

Je plaatst jouw project op een crowdfundingplatform, waar potentiële investeerders het kunnen ontdekken. Vervolgens is het aan jou om mensen te overtuigen om (kleine) geldsommen te investeren in je project. Als je binnen een vooropgestelde termijn het beoogde financieringsbedrag ophaalt, is je crowdfundingcampagne geslaagd en ontvang je het ingezamelde kapitaal via het platform.

Verschillende vormen

Afhankelijk van wat je investeerders in ruil voor hun bijdrage aanbiedt, kan je verschillende vormen van crowdfunding gebruiken:

Niet-financiële crowdfunding

Donatie en sponsoring: Bij crowdfunding via giften haal je geld op voor een project zonder dat je investeerders daarvoor een financiële of materiële tegenprestatie ontvangen. Deze vorm komt vooral voor bij sociale, culturele, artistieke of maatschappelijke projecten.
Reward-based (met beloning) en voorverkoop: Zowel crowdfunding met beloning als reward-based cowdfunding zijn een variant op het donatiemodel. In ruil voor een gift bied je investeerders een niet-financiële tegenprestatie aan. Dat kan bijvoorbeeld een product, dienst, exclusieve ervaring of symbolische beloning zijn. Voorbeelden hiervan zijn een gesigneerde cd of een concertticket. Ook crowdfunding via voorverkoop valt hieronder: investeerders financieren je project vooraf en ontvangen later het product of de dienst waarvoor ze hebben ingetekend aan een voordeligere prijs dan bij een latere aankoop in de winkel.

Financiële crowdfunding

Schuldfinanciering via leningen: Bij crowdfunding via leningen of crowdlending leen je geld bij een groep investeerders en verbind je ertoe het kapitaal terug te betalen. Meestal betaal je ook een vooraf afgesproken rente. De motivatie is een combinatie van intrinsieke, sociale en financiële motivatie. Bijvoorbeeld een sociale organisatie die geld zoekt voor de financiering van een school in een derdewereldland en daartoe een laagrentende lening uitgeeft.
Participatie via aandelen: Bij crowdfunding via aandelen of equity crowdfunding haal je kapitaal op door aandelen aan te bieden aan investeerders zonder belofte tot terugbetaling. In ruil hiervoor verwerven zij een bepaald deel van je aandelen. Zij kunnen delen in toekomstige winsten via dividenden en eventueel een meerwaarde realiseren wanneer de waarde van de aandelen stijgt. Tegelijk dragen zij ook het risico van hun investering en kunnen zij bijgevolg ook delen in de verliezen van je onderneming. De motivatie voor deze crowdfunding variant is eerder financieel, maar ook sociale aspecten kunnen een rol spelen. Bij dit type kunnen investeerders rechtstreeks investeren via een crowdfundingplatform of onrechtstreeks via een financieringsvehikel of special purpose vehicle (SPV).

De concrete financieringsvoorwaarden, zoals het beoogde bedrag, de looptijd, het verwachte rendement en eventuele risico's, vind je terug op het crowdfundingplatform waarop je campagne wordt gepubliceerd.

Overheidssteun

Als je een beroep doet op financiële crowdfunding kan je soms ook genieten van fiscale voordelen:

Ben je een startende onderneming van maximaal vier jaar oud? Dan kan je via de Tax Shelter voor startende ondernemingen particuliere investeerders aantrekken. Zij ontvangen in ruil voor hun investering in nieuwe aandelen een eenmalige belastingvermindering van 30% of 45% in de personenbelasting. Dit kan rechtstreeks maar ook via een crowdfundingplatform.

Wil je extra kapitaal ophalen om de groei van je onderneming te financieren? Dan kan je via de Tax Shelter voor scale ups particuliere investeerders aantrekken. Zij ontvangen in ruil voor hun investering in nieuwe aandelen een eenmalige belastingvermindering van 25% in de personenbelasting. Dit kan rechtstreeks maar ook via een crowdfundingplatform.

Wil je als startende onderneming lenen via een crowdfundingplatform? Dan kan je via de Vrijstelling van roerende voorheffing op intresten van leningen (credit crowdfunding) particuliere financierders aantrekken.

Met een Winwinlening kan je geld lenen van particulieren uit je omgeving. In ruil krijgen zij een jaarlijks belastingkrediet van 2,5% en een extra fiscaal vangnet als je de lening niet kunt terugbetalen. Via verschillende crowdfundingplatformen kan je ook zoeken naar een kredietgever voor een winwinlening en genieten van de fiscale voordelen die er aan verbonden zijn. Voorbeelden hiervan zijn de crowdfundingplatformen Look&Fin, Winwinner en Ecco Nova.

Verschillende stappen in je crowdfundingproces

Je crowdfunding verloopt doorgaans in vier stappen:

1

Dien je project in

Je dient jouw project in bij een crowdfundingplatform. Het platform beoordeelt je aanvraag en beslist of het project wordt opgenomen op het platform.
2

Start je crowdfundingcampagne

Na goedkeuring wordt je project gepubliceerd op het crowdfundingplatform. Je stelt alle relevante informatie ter beschikking van potentiële investeerders en promoot je campagne via het platform, sociale media en andere kanalen. Investeerders kunnen vervolgens intekenen en een bedrag naar keuze investeren.
3

Einde van je crowdfundingcampagne

Na afloop van de campagneperiode wordt nagegaan of je het vooropgestelde financieringsdoel hebt bereikt. Is het doelbedrag niet opgehaald, dan wordt de campagne meestal stopgezet en krijgen investeerders hun geld terug. Bereik je wel het beoogde bedrag, dan wordt het opgehaalde kapitaal aan jou uitbetaald.
4

Na je crowdfunding

Ook na de campagne blijf je in contact met je investeerders. Je houdt hen op de hoogte van de voortgang van je project en de resultaten die je behaalt. Afhankelijk van de gekozen crowdfundingvorm kunnen investeerders daarnaast bepaalde rechten krijgen, zoals een aandeel in je onderneming of stemrecht.

Reglementair kader voor Crowdfunding

Credit & equity crowdfundingplatformen moeten een vergunning hebben

Sinds november 2023 geldt er voor crowdfunding via leningen en aandelen een uniform Europees regelgevend kader. De regels zijn vastgelegd in de Europese Verordening 2020/1503. Deze crowdfundingverordening harmoniseert de regels voor crowdfunding in de Europese Unie en maakt grensoverschrijdende dienstverlening mogelijk.

Crowdfundingplatformen die leningen of aandelen aanbieden, moeten beschikken over een vergunning als crowdfundingdienstverlener. In België staat de FSMA (Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten) in voor de vergunningverlening en het toezicht op deze platformen.

Een crowdfundingdplatform is een openbaar toegankelijk online-informatiesysteem dat door een crowdfundingdienstverlener wordt geëxploiteerd of beheerd.

In de praktijk gaat het dus nog steeds over dezelfde crowdfundingplatformen die moeten worden vergund:

Type	Opbrengst belegger	FSMA toezicht/vergunning
donatie	dankbaarheid	neen
beloning in natura	een bescheiden beloning	neen
aandelen	dividend / meerwaarde bij verkoop	ja
lening	interest	ja

Deze crowdfundingdienstverleners moeten een aantal regels naleven. Zo moeten ze onder meer nagaan of de beleggers voldoende kennis en ervaring hebben om te beleggen in de aangeboden beleggingsinstrumenten. Als dat niet het geval is, moeten ze hen waarschuwen. De FSMA houdt toezicht op de naleving van deze regels.

Waar vind je alle informatie over de vergunning?

Alle informatie in verband met het aanvragen van een vergunning vind je op de website van de FSMA (Professionelen>Thema's>Crowdfunding).

De vergunde dienstverleners onder de Crowdfundverordening kan je raadplegen op de website van de FSMA op de volgende twee lijsten:

Wanneer is er een prospectus of informatienota nodig?

Wanneer je geld wenst op te halen bij het publiek dan vereist de prospectuswetgeving dat je in bepaalde gevallen een prospectus of informatienota opstelt. Deze documenten hebben tot doel om de belegger/investeerder te informeren over alle nodige voorwaarden en risico’s. Ook bij het ophalen van geld via financiële crowdfunding (via leningen of aandelenkapitaal), moet je in bepaalde gevallen deze documenten opstellen:

Als je maximaal € 500.000 ophaalt (over een periode van 12 maanden) en het bedrag per investeerder beperkt blijft tot maximaal € 5.000 dan moet je geen prospectus of informatienota opmaken.
Haal je maximaal € 5 miljoen op (over een periode van 12 maanden) en het bedrag per investeerder bedraagt meer dan € 5.000 dan moet je wel een informatienota opstellen.
Als het opgehaalde bedrag hoger is dan € 5 miljoen dan moet je wel een prospectus opmaken.
Als het gaat over publieke aanbiedingen aan minder dan 150 personen dan hoef je ook geen informatienota of prospectus te voorzien. Wie gebruik maakt van een website of sociale media om de aanbieding bekend te maken kan dus niet van deze vrijstelling genieten.

Je moet ook bepaalde reclameregels naleven bij deze vier opsommingen. Meer informatie vind je op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ)> D.4.

Bij niet-financiële crowdfunding (donaties, sponsoring of beloningen/reward-based) is er geen beperking qua opgehaalde middelen en evenmin moet er een prospectus of informatienota opgemaakt worden. De individuele investeerders kunnen ongelimiteerde bedragen doneren.

Hoe en waar je deze documenten moet neerleggen bij de FSMA vind je op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ)> D.1.

Meer informatie over deze wetgeving vind je op FSMA >Vragen en antwoorden (FAQ):

Crowdfunding op je eigen website

Wil je een crowdfunding campagne opstarten op je eigen website, voor jouw projecten, dan mogen alle vormen van crowdfunding.
Ga je voor financiële crowdfunding (leningen of aandelen) dan worden er wel bepaalde beperkingen opgelegd door de prospectuswetgeving. Je bent dan immers een aanbieder van een beleggingsproduct.

Je hebt geen informatie of prospectus verplichting als het opgehaalde bedrag maximaal € 500.000 bedraagt over een periode van 12 maanden, en het bedrag per investeerder wordt beperkt tot maximum € 5.000. Wel moet je bij elke communicatie of reclamevoering over het ophalen van dit bedrag deze drempels vermelden.

Gaat het om hogere bedragen of ben je van plan om geld op te halen bij minstens 150 particulieren? Raadpleeg dan de regels in de rubriek 'Wanneer prospectus of informatienota nodig'.

Ga je als onderneming geld ophalen via de website van een andere onderneming (dat kan een onderneming zijn dat dit alleen doet voor jouw campagne of voor meerdere campagnes)? Dan is er sprake van crowdfunding via een crowdfundingplatform. Doe je dit onder de vorm van financiële crowdfunding, dan moet die onderneming/platform een vergunning hebben van de FSMA. De regels worden uitgelegd in de rubriek ‘Reglementair kader voor Crowdfunding’.

Wat is een financieringsvehikel?

Bij financiële crowdfunding kunnen investeerders rechtstreeks in je onderneming investeren via een crowdfundingplatform. Soms gebeurt dat onrechtstreeks via een special purpose vehicle (SPV) of financieringsvehikel. Dat vehikel bundelt de investeringen van verschillende investeerders en investeert vervolgens in jouw onderneming. Zo vermijd je een versnipperde aandeelhoudersstructuur en beperk je de administratieve opvolging van een groot aantal individuele aandeelhouders.

Een voorbeeld van een platform dat werkt met zo een vehikel is Spreds.

Crowdfundingplatformen actief in Vlaanderen

Er zijn heel wat crowdfundingplatformen actief in Vlaanderen. Sommige platformen richten zich vooral op ondernemingen die financiering zoeken voor hun activiteiten of groeiplannen. Anderen focussen op projecten van verenigingen of particulieren. Hier vind je een overzicht voor ondernemers.

Ook interessant

velekleintjes.be: Op de website Cultuur van de Vlaamse overheid kan je de Toolbox 'Vele kleintjes' terugvinden met handige tips en tricks om binnen Vlaanderen aan het crowdfunden te slaan.

www.fsma.be: Voor informatie over de wettelijke verplichtingen raadpleeg je best de website van de autoriteit FSMA.

Crowdfunding Canvas: Deze tool van Flanders District of Creativity helpt je om de cruciale ingrediënten van een succesvolle crowdfundingcampagne in kaart te brengen. Het canvas bestaat uit acht elementen. Het is geen statisch document, wel een tool waarmee je op een creatieve en kritische manier de blauwdruk van je crowdfundingcampagne kan maken en continu bijschaven.

Meer informatie?

Meer informatie over crowdfunding initiatieven vind je in de rubriek Overzcht Crowdfundingplatformen. De platformen die inzetten op financiële crowdfunding vind je ook in onze databank met het aanbod van risicokapitaalverstrekkers in Vlaanderen.

Mogelijke financieringsbronnen