Federale steun voor ondernemers (coronavirus)

Laatst gewijzigd op 13 apr 2021 (Alle wijzigingen)

Samengevat

Voor wie
zelfstandigen en ondernemingen
Voor wat
ondersteuning ingevolge coronacrisis
Steunmaatregelen
de ondersteuning varieert per maatregel

Wat houdt de maatregel in

Om de zelfstandigen en ondernemingen te ondersteunen voorziet de federale overheid een aantal ondersteuningsmaatregelen. Op deze pagina wordt een overzicht gegeven van een aantal tijdelijke maatregelen. Voor bepaalde federale maatregelen werd er wel een aparte maatregel opgenomen in de Subsidiedatabank:

Betalingsuitstel en garantieregeling ondernemingskredietenFiscale steun tijdens coronacrisisAfbetalingsplan sociale werkgeversbijdragenOverbruggingsrecht voor zelfstandigenUitstel of vrijstelling van betaling van sociale bijdragen voor zelfstandigenCompensatie en uitstel van betalingen aan de RSZVergoeding voor thuiswerkTijdelijke werkloosheid wegens overmachtUitstel of vrijstelling van betaling van sociale bijdragen voor zelfstandigen (coronavirus); Tax shelter COVID-19; Belastingvoordeel kwijtschelding huur.  

Vele maatregelen aangekondigd in het kernkabinet van 12 februari zijn ondertussen operationeel door de publicatie van de 'Wet houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de COVID-19-pandemie' (BS 13 april 2021).

Ondersteuning cruciale sectoren

De Federale Regering heeft op 6 november 2020 beslist om een aantal maatregelen uit te werken om de cruciale sectoren te versterken die door de crisis extra zwaar onder druk zijn komen te staan: in het bijzonder de zorg, het onderwijs en de land- en tuinbouw. Deze maatregelen zullen worden verlengd tot eind juni 2021. Het gaat onder meer over:

  • Verhoging quotum vrijwillige overuren tot 220 uren in de zorgsector, de cruciale sectoren en de essentiële diensten, te gebruiken in het eerste en tweede kwartaal van 2021. 
  • Het makkelijker maken om werknemers tijdelijk te detacheren naar een andere werkgever in de zorgsector of naar het onderwijs. 
  • Tijdelijk werklozen mogen met behoud van 75% van hun uitkering werken in de land- en tuinbouw, in de zorgsector en in het onderwijs. 
  • Toelaten dat tijdelijk werklozen opeenvolgende contracten van bepaalde duur van minstens 7 dagen sluiten bij een andere werkgever, in de zorg en in het onderwijs.
  • Verhoging plafonds voor cumul leefloon met inkomsten uit seizoensarbeid en voor inkomsten uit arbeid van studenten met een studiebeurs.
  • Verlenging COVID-19-schadeloosstellingsfonds voor vrijwilligers en toelating voor commerciële ziekenhuizen om vrijwilligers in te zetten.
  • Verlenging van een pakket pensioenmaatregelen, onder meer om er voor te zorgen dat gepensioneerden die bijklussen als werknemer of zelfstandigen, hun pensioen kunnen combineren met een uitkering wegens tijdelijke werkloosheid of een overbruggingsrecht. Daarnaast wordt de pensioenopbouw van mensen in tijdelijke werkloosheid veiliggesteld, inclusief de opbouw van de tweede pijler. Ook wordt er voorkomen dat gepensioneerden die tijdelijk opnieuw aan de slag gaan, bijvoorbeeld in de zorgsector of in het onderwijs, een deel van hun pensioen verliezen. 

Meer info in:

Ondersteuning exportbedrijven

Herverzekeringsprogramma

De Belgische Staat, Credendo, Assuralia en de private kredietverzekeraars Atradius, Coface, Credendo – Short-Term Non-EU Risks, Credendo – Excess & Surety en Euler Hermes hebben op 22 april een ontwerpakkoord ondertekend. Dit akkoord werd ondertussen goedgekeurd door de Europese Commissie.

Door de coronacrisis is het risico op niet-betaling van klanten namelijk zorgwekkend hoog geworden. Hierdoor zouden de kredietverzekeringsondernemingen, om hun eigen solvabiliteit te beschermen, de kredietlimieten van heel wat debiteuren noodgedwongen moeten verminderen. Het 'Herverzekeringsprogramma van de Staat' wil dit risico opvangen voor verzekerde bedrijven gevestigd in België en hun handelstransacties met kopers (debiteuren) die zowel in België als in het buitenland gevestigd zijn.

De kredietverzekeraars verbinden zich in het kader van dit akkoord, om de kredietlimieten die in de loop van de 12 maanden vóór 1 maart 2020 effectief gebruikt werden, zo veel mogelijk intact te laten tot eind 2020. Op die manier kunnen de handelsrelaties en de handelsstromen in stand gehouden worden.
In ruil voor die verbintenis zal Credendo – Export Credit Agency (handelend voor rekening van de Staat) zich verbinden tot het herverzekeren van de risico’s die de in België gevestigde kredietverzekeraars hebben onderschreven. 

Dit programma liep tot eind 2020 maar wordt nu verlengd tot en met 30 juni 2021. De Europese Commissie moet de verlenging van het herverzekeringsprogramma nog formeel goedkeuren. Meer informatie over dit akkoord kan je terugvinden op de website van Credendo > Herverzekeringsprogramma van de Staat om de Belgische economie te ondersteunen.

Ondersteuning evenementen, hotel en reissector

Evenementensector

Bepaalde werkgevers uit de evenementensector zullen voor vijf werknemers kunnen genieten van een doelgroepvermindering voor het tweede en derde kwartaal van 2021. Deze doelgroepvermindering voorziet een volledige vrijstelling van de werkgeversbijdragen. De werkgever moet wel aan bepaalde voorwaarden voldoen, o.a. wat behoud van tewerkstelling en opleiding van zijn werknemers betreft.

Deze maatregel werd aangekondigd op de ministerraad van 5 maart 2021. Zie persbericht COVID-19: tijdelijke ondersteuningsmaatregelen voor werkgevers in de evenementen- en reissector. Deze maatregel wordt geregeld door de 'Wet houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de COVID-19-pandemie' (BS 13 april 2021, Titel 5, Hoofdstuk 6).

Hotelsector

Werkgevers in de hotelsector zullen kunnen genieten van een doelgroepvermindering wanneer zij worden geconfronteerd met minstens 60% omzetverlies. De bepaling van de omzetdaling zal gebeuren op het niveau van de rechtspersoon als geheel. De vermindering van de socialezekerheidsbijdragen zal kunnen worden genoten voor maximum 5 werknemers per vestiging in het tweede kwartaal 2021.

Om in aanmerking te komen voor de doelgroepvermindering, moet de werkgever de werknemers voor wie hij de vermindering toepast in dienst houden, en aan alle werknemers een opleidingsaanbod doen van ten minste 5 dagen in 2021.

Deze maatregel werd aangekondigd via het persbericht 7 miljoen euro ter ondersteuning van de zwaar getroffen hotelsector. Deze maatregel wordt geregeld door de 'Wet houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de COVID-19-pandemie' (BS 13 april 2021, Titel 5,Hoofdstuk 8).

Reissector

Vermindering werkgeversbijdragen 

Bepaalde werkgevers uit de reissector (met hoofdactiviteit reisbureau of reisorganisator) kunnen genieten van een vermindering van de werkgeversbijdragen voor het tweede en vierde kwartaal 2020 en voor het eerste kwartaal 2021.

Daarnaast zal er ook een doelgroepvermindering worden voorzien voor het tweede kwartaal 2021. Deze kan eventueel verlengd worden voor het derde kwartaal. De maatregel voorziet in een volledige vrijstelling van de werkgeversbijdragen in de betrokken kwartalen. Ook hier moet de werkgever aan bepaalde voorwaarden voldoen. 

Deze maatregel werd aangekondigd op de ministerraad van 5 maart 2021. Meer informatie is beschikbaar op de Instructies RSZ > Bijdragevermindering, toegekend aan de werkgevers van de reissector - coronamaatregel. Deze maatregel wordt geregeld door de 'Wet houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de COVID-19-pandemie' (BS 13 april 2021, Titel 5, Hoofdstuk 7).

Loonsubsidie

De Federale Regering besliste op 5 februari 2021 om een loonsubsidie toe te kennen aan de zwaar getroffen werkgevers met als hoofdactiviteit reisbureau of reisorganisator, die onderworpen zijn aan de wettelijke verplichtingen inzake consumentenbescherming betreffende de verkoop van pakketreizen, gekoppelde reisarrangementen en reisdiensten en in dit kader ook de verplichte verzekering tegen insolventie hebben afgesloten. De Raad van State heeft echter een negatief advies gegeven over dit wetsontwerp. De Raad is van oordeel dat de loonsubsidie een vorm is van economische steun en bijgevolg behoort tot de bevoegdheid van de gewesten. De federale regering kan dit dus niet invoeren. Het is nu aan de Vlaamse Regering om te beslissen of zij dit systeem willen invoeren. We houden je op de hoogte. 

Ondersteuning handel- en horecasector

Tijdelijke versoepeling voor inschrijving van ondernemingen in de KBO

Ondernemingen zijn sinds 13 maart 2020 niet meer verplicht om een wijziging van hun inschrijving in de KBO te vragen, wanneer ze hun activiteiten tijdelijk op een andere manier willen uitoefenen (bijvoorbeeld tijdelijk afhaalmaaltijden voorzien, tijdelijk een e-shop opzetten) tijdens de periode waarin voor hen de federale coronamaatregelen gelden. Dit bespaart hun tijd en kosten voor de administratieve formaliteiten. Meer informatie kan je raadplegen in de Wet van 27 mei 2020

Vrijstelling van FAVV-heffing voor 2021

Het aangekondigd steunpakket van de Federale overheid op het kernkabinet van 12 februari 2021 bevat ook een vrijstelling van de jaarlijkse bijdrage in 2021 aan het federaal voedselagentschap FAVV voor de sector van de horeca.
Deze maatregel wordt geregeld door de 'Wet houdende tijdelijke ondersteuningsmaatregelen ten gevolge van de COVID-19-pandemie' (BS 13 april 2021).

Verzekeringssector verlengt bestaande maatregelen

Engagement verzekeringssector
  • De verzekeringssector blijft solidair met de bedrijven binnen de zwaar getroffen sectoren. Daarom wordt er momenteel in overleg met de Federale minister van Economie en Werk een protocol uitgewerkt ten voordele van ondernemingen en zelfstandigen die getroffen zijn door de Coronacrisis. Deze bedrijven kunnen onder bepaalde voorwaarden uitstel van betaling bekomen van hun verzekeringspremies voor een periode tot 30 juni 2021. Bedrijven die reeds uitstel van betaling kregen, kunnen aanspraak maken voor een verlenging, voor zover de totale periode 9 maanden niet overschrijdt.
  • In overleg met de minister zal de sector proactief duurzame initiatieven en investeringen in het kader van het herstel van de Belgische economie ondersteunen als partner van de overheid. Dit partnerschap voor de toekomst zal begin januari verder concreet uitgewerkt worden tussen de sector en de minister.
  • Zoals aangekondigd in maart hebben de verzekeraars de waarborgen inzake pensioenen, uitkeringen bij overlijden, invaliditeit en hospitalisatie, die werknemers genieten in het kader van groepsverzekeringen gehandhaafd bij tijdelijke werkloosheid. Deze belangrijke waarborgen worden verlengd tot 31 maart 2021, tenzij de werkgever zich hier expliciet tegen verzet. In dit laatste geval blijft de dekking bij overlijden lopen. Werkgevers hebben de mogelijkheid om de premies die samenhangen met de verdergezette waarborgen uit te stellen tot eind maart 2021.
  • Voor bedrijven bij wie de activiteit stilvalt omwille van de regeringsmaatregelen, passen meerdere verzekeringen zich automatisch aan, aan het stilliggen van de activiteit. Zo vindt inzake arbeidsongevallen en burgerlijke aansprakelijkheid voor vele bedrijven een eindafrekening plaats in verhouding tot een verminderd loon of omzet. Wat de schorsing van verzekeringscontracten betreft, is het aangeraden dat bedrijven contact nemen met hun verzekeraar of tussenpersoon om geschikte oplossingen te vinden. Het is van belang voor de onderneming en haar voortbestaan, zelfs bij onderbreking van de activiteit, dat zij gedekt blijft voor de overblijvende risico’s, bijvoorbeeld brand, storm, claims van derden, enz.

Daarnaast zijn er ook een aantal versoepelingen voorzien voor de particulieren.

Alle informatie kan je raadplegen op de website van Assuralia Verzekeringssector solidair met heel het land. Beschermen en helpen van klanten in nood blijft prioritair dankzij verlenging van bestaande maatregelen en ondersteuning van de economie.

In het begin van de crisis had de sectororganisatie van verzekeringsondernemingen Assuralia eveneens een akkoord om inspanningen te leveren om de coronacrisis voor de zelfstandigen, bedrijven en particulieren te verzachten. Dit akkoord kan je raadplegen op de website van de NBB: Ook de verzekeringssector levert inspanningen in de strijd tegen de sociaal-economische impact van de coronacrisis en op de website van Assuralia Verzekeringen voelen volop mee met heel het land: soepel omgaan met klanten in nood en blijvend bescherming bieden.

Andere initiatieven

Consumptiecheques

Om bepaalde getroffen sectoren te ondersteunen, konden werkgevers vanaf 17 juli 2020 hun werknemers consumptiecheques (papier of elektronisch) geven die vrij van RSZ (en belastingen) zijn tot en met 31 december 2020. Dit voor een maximum bedrag van € 300. De Consumptiecheque kan gebruikt worden in de horeca, maar ook in de cultuur-, sport- en vrijetijdssector. Ook bij elke kleinhandel die de deuren heeft moeten sluiten tijdens de lockdownperiode kan deze cheque gebruikt worden.
Deze consumptiecheques moeten verbruikt worden voor 31 december 2021. De voorwaarden om consumptiecheques toe te kennen zijn grotendeels analoog aan deze voor de ecocheques.

Meer informatie kan je terugvinden in de instructies van de Sociale zekerheid > Consumptiecheque - coronamaatregel en in de Circulaire 2020/C/131 over de consumptiecheque.

Federale overheidsopdrachten

Voor alle federale overheidsopdrachten die vertraging oplopen of niet uitgevoerd worden als gevolg van het coronavirus, zal de federale overheid geen enkele boete of sanctie opleggen aan dienstverleners, bedrijven of zelfstandigen. Daarnaast verbinden de autoriteiten zich ertoe de betalingstermijn voor deze opdrachten te versnellen.

De voorwaarden waaraan moet worden voldaan, kan je terugvinden op de website Public Procurement > FAQ.

Informatie over de toepassing van de vormvoorschriften vind je op de website Public Procurement > FAQ

Morele ondersteuning van getroffen zelfstandigen 

Ben je als zelfstandige getroffen door de crisis dan zal je in 2021 recht hebben op 8 gratis sessies met een psycholoog. Momenteel wordt er een RIZIV-overeenkomst opgesteld waarin de praktische details van deze tussenkomst worden vastgelegd. Meer informatie op de website van het RIZIV: COVID-19: extra psychologische hulp voor zelfstandigen.

Meer informatie over financiële of morele ondersteuning voor ondernemers op de VLAIO website Jouw bedrijf tijdens corona > In moeilijkheden

Afgelopen steunmaatregelen

Credendo Bridge Guarantee

Credendo, de Belgische openbare kredietverzekeringsmaatschappij, heeft ter ondersteuning van de Belgische exporterende bedrijven een nieuwe financiële garantie ‘Credendo Bridge Guarantee’ uitgewerkt voor banken die een krediet verstrekken aan deze bedrijven. Deze regeling werd goedgekeurd door Europa (Tijdelijke kaderregeling) en was geldig tot eind september 2020. Meer informatie kan je raadplegen op de website van Credendo > Credendo Bridge Guarantee.

Horeca vrijgesteld van FAVV-heffing voor 2020 

Er werd door de Federale Regering beslist om de horecaondernemers vrij te stellen van hun jaarlijkse bijdrage aan het federaal voedselagentschap FAVV. Zie Wet van 27 oktober 2020.

Moratorium Faillissementen  

Na het eerste moratorium dat liep tot juni 2020 werd op 24 december 2020 een tweede moratorium ingevoerd ten voordele van de ondernemingen (zelfstandigen, rechtspersonen, waaronder ook vzw's, enz) die:

  • getroffen zijn door de sluitingsmaatregelen ingevoerd per ministerieel besluit van 28 oktober 2020 zoals gewijzigd per 1 november 2020;
  • waarvan de continuïteit bedreigd is door de verspreiding van de COVID-19 pandemie en haar gevolgen;
  • en die niet in staking van betaling verkeerden op 18 maart 2020.

Wie voldeed aan deze drie voorwaarden kon genieten van een tijdelijke opschorting vanaf 24 december 2020 tot 31 januari 2020. Dit houdt in dat:

  • je beschermd bent tegen inbeslagnames (met uitzondering van beslag op onroerende goederen). Elke lopende procedure wordt geschorst;
  • je als onderneming niet failliet kan verklaard worden op verzoek van je schuldeisers. Je bent dus beschermd tegen faling op dagvaarding, behalve wanneer het openbaar ministerie het vordert bij de rechtbank. Je kan wel nog steeds je eigen faillissement aanvragen;
  • voor wie zich als onderneming in een procedure van gerechtelijke reorganisatie bevindt, worden de betalingstermijnen onder een gehomologeerd reorganisatieplan verlengd met een duur gelijk aan die van de opschorting, desgevallend met verlenging van de maximumtermijn van vijf jaar;
  • overeenkomsten gesloten voor de inwerkingtreding van deze wet, kunnen niet eenzijdig of gerechtelijk beëindigd worden wegens wanbetaling. Dit geldt niet voor de arbeidsovereenkomsten;
  • de verplichting tot aangifte van het faillissement wordt tijdelijk opgeschort gedurende voormelde termijn van opschorting. Deze opschorting geldt enkel indien de faillissementsvoorwaarden het gevolg zijn van de COVID-19-pandemie en haar gevolgen.

Dit tijdelijk moratorium was automatisch van toepassing. Er moest dus geen verzoek worden ingediend bij de rechtbank. Meer informatie: zie Wet van 20 december 2020. Er komt geen verlenging van deze maatregel. Wel zou de toegang tot de procedure voor gerechtelijke bescherming worden versoepeld.

Steun voor ondernemingen in herstructurering en moeilijkheden
  • Corona-tijdskrediet: Werkgevers uit de privésector die erkend waren als onderneming in herstructurering of in moeilijkheden in de periode van 1 maart 2020 tot 31 december 2020 konden vanaf 1 juli 2020 aan elke voltijds tewerkgestelde werknemer voorstellen om zijn arbeidsprestaties met 1/5 of tot een halftijdse baan te verminderen voor een periode van 1 tot 6 maanden. Voor de vermindering van de prestaties tot een halftijdse baan wordt een werknemer als voltijds tewerkgestelde werknemer beschouwd als hij tewerkgesteld is met arbeidsprestaties van ten minste ¾ van een voltijdse baan in de onderneming. Tijdens de periode van de vermindering van zijn prestaties in het kader van het corona-tijdskrediet heeft de werknemer recht op een uitkering ten laste van de RVA. Het bedrag daarvan is gelijk aan het bedrag dat wordt toegekend in het geval van gewoon tijdskrediet. De corona-tijdskredietuitkering moet worden aangevraagd via het formulier ‘C61- Corona-tijdskrediet’ op de www.rva.be. Meer informatie kan je terugvinden in de infobladen werknemers T23 en werkgevers E33.
  • Coronalandingsbaan: Werknemers van 55 jaar konden vanaf 1 juli 2020 een beroep doen op deze vorm van tijdskrediet om de prestaties tot aan hun pensioen te verminderen als zij tewerkgesteld zijn bij een onderneming in herstructurering of in moeilijkheden. Het ging hier om een gedeeltelijke onderbreking tot 1/2 of met 1/5 van de prestaties. Meer informatie kan je terugvinden in infoblad T161 op de website van de RVA.
  • Doelgroepvermindering collectieve arbeidsduurvermindering: Werkgevers uit de private sector die erkend waren als onderneming in moeilijkheden en/of in herstructurering waarvan de begindatum van de erkenning valt in de periode 1 maart 2020 tot 31 december 2020 konden genieten van een tijdelijke doelgroepvermindering wanneer zij een tijdelijke collectieve arbeidsduurvermindering en/of vierdagenweek invoeren voor maximum 1 jaar. Deze doelgroepvermindering kon enkel worden bekomen indien minstens 3/4de ervan aangewend wordt om als complement bij het loon te worden gevoegd van de werknemers. Meer informatie in de maatregel Doelgroepvermindering collectieve arbeidsduurvermindering (coronavirus).
Tijdelijke ouderschapsuitkering voor zelfstandigen

Zelfstandigen die hun activiteiten in mei, juni, juli, augustus en/of september 2020 voortzetten of hervatten, maar die hun activiteiten moesten verminderen tijdens de volledige betrokken kalendermaand om te zorgen voor een of meerdere kinderen, hadden recht op de ouderschapsuitkering.
Deze uitkering voor de maanden mei en juni 2020 kon worden aangevraagd tot 30 september 2020 bij je Sociale verzekeringsfonds. De ouderschapsuitkering voor de maanden juli, augustus en september 2020 moest ten laatste op 31 december 2020 worden aangevraagd. Meer informatie kan je vinden op de website van RSVZ >Moeilijkheden door het coronavirus

Uitbetaling eindejaarspremie horecapersoneel

Op de ministerraad van 23 oktober werd beslist om een subsidie toe te kennen aan het sectorfonds Horeca. Hierdoor zullen ook de werknemers die al enkele maanden tijdelijk werkloos zijn een volwaardige eindejaarspremie kunnen ontvangen. Zie Wet van 24 november 2020 met het oog op steunmaatregelen in het kader van de COVID-19-pandemie (1).

Verlenging soldenperiode tot 14 februari 2021

Door de sluitingsmaatregelen van eind vorig jaar bleven de Belgische handelaars, vooral uit de textielsector, met hun stock zitten en ondervonden zij ernstige moeilijkheden om hun leveranciers te betalen en andere facturen betreffende hun vaste kosten te vereffenen. Een verlenging van de koopjesperiode met twee weken zou de Belgische handelaars enigszins kunnen ondersteunen. Meer informatie kan je terugvinden in de Wet tot wijziging van sommige bepalingen van het Wetboek van economisch recht, betreffende de verlenging van de wintersolden 2021 ingevolge de COVID-19-pandemie.

Blijf op de hoogte

Wil je op de hoogte blijven van wijzigingen van deze maatregel en andere maatregelen in de Subsidiedatabank? Dat kan via de gratis 'Nieuwsbrief van de Subsidiedatabank'.