Terugblik: Stakeholderevent Klimaatsprong voor de industrie
Op 20 oktober kwamen alle partijen samen die betrokken zijn bij Klimaatsprong voor de industrie: het permanent overlegorgaan, de klankbordgroep en de projectmedewerkers. Op de agenda? De lopende en toekomstige acties van Klimaatsprong voor de industrie.
Stand van zaken
De verschillende projectgroepen brachten een stand van zaken en collega Mieke Vercaeren lichtte de beleidsacties van het afgelopen jaar toe. In 2026 werden 11 van de 18 gedefinieerde acties in de programmanota 2026-2030 opgestart. Een aantal daarvan zijn succesvol gerealiseerd en mondden uit in een beleidsadvies:
- Toekomstige oproepen: Na de aankondiging van de Vlaamse Regering om 2 miljard steun over een periode van 10 jaar uit te trekken, volgde een beleidsadvies om de krijtlijnen te kunnen bepalen voor de toekomstige oproepen. Er zullen meerdere technologieneutrale decarbonisatie-oproepen plaatsvinden, naast een eenmalige oproep dit zich richt op grootschalige projecten die investeren in CO₂-afvang en –opslag.
- Leidingcorridors: Een advies over leidingcorridors wil de impasse op vlak van infrastructuurontwikkeling doorbreken. Het advies stelt een proactieve aanpak voor de planologische verankering van strategische leidingcorridors voor. De Vlaamse Regering pikte dit advies snel op en richtte een taskforce op. De Projectgroep infrastructuur zal als klankbordgroep fungeren.
- Elektriciteitsfactuur verlagen: De projectgroep ‘betaalbare en beschikbare energie’ lijstte mogelijke maatregelen op om de elektriciteitsfactuur van Vlaamse bedrijven te verlagen. Dit droeg bij aan discussies over betaalbare en beschikbare energie binnen de bevoegdheden van de Vlaamse Regering.
- Monitoring: De projectgroep ‘monitoring voortgang industriële transitie’ werkte een instrument uit om de industriële transitie voortaan jaarlijks te kunnen monitoren.
Vier beleidsadviezen worden nog uitgewerkt met streefdatum eind 2026.
Vooruitblik
Mieke schetste ook de krijtlijnen voor 2027. De belangrijkste boodschappen: we werken verder aan de lopende acties en beoordelen tegen maart 2027 welke nieuwe acties nodig zijn om op te starten. Om lopende acties op vlak van circulariteit bij verschillende actoren in Vlaanderen beter te stroomlijnen, creëren we een helder overzicht van de lopende initiatieven en stemmen we af waar het nodig is.
Kabinetten: pleidooi voor synchroniciteit
Ook de kabinetten van ministers Diependaele en Depraetere waren vertegenwoordigd. Ze brachten de boodschap dat het industriebeleid op zeer constructieve wijze beleidsdomeinoverschrijdend wordt opgevolgd.
De afgelopen periode zetten we sterk in op het regelgevend kader dat nodig is rond CO₂ en waterstof. Nu is synchroniciteit van groot belang: het subsidiekader moet aangevuld worden met investeringsbeslissingen vanuit de bedrijven.
We moeten onze bedrijven ook maximaal toeleiden naar de Europese middelen die met de Heat Auction en de Investment Booster ter beschikking komen. Ook het Vlaams steunprogramma moet in 2027 tijdig gelanceerd worden. Die steun bestaat uit een technologieneutrale decarbonisatie-oproep en een grootschalige oproep voor CO₂-afvang.
Experts aan het woord
Moeilijk geopolitiek en economisch klimaat
Experts schetsten een uitdagend toekomstbeeld:
- Mathieu Blondeel (professor klimaat- en energiepolitiek Vrije Universiteit Amsterdam) stelde dat Europa door het wegvallen van Russisch gas afhankelijker wordt van andere energiebronnen terwijl energie steeds meer een geopolitiek instrument wordt. België is bijzonder kwetsbaar voor energie-inflatie.
- Magali Van Coppenolle (hoofdeconoom Belfius) schetste twee grote veranderingen waar we voor staan: zuiniger omgaan met schaarse grondstoffen en ons aanpassen aan een nieuwe wereldorde waarin strategische onafhankelijkheid steeds belangrijker wordt.
- Tomas Wyns (senior onderzoeker VUB) wees erop dat het zorgwekkend is dat veel veelbelovende klimaatprojecten nog geen finale investeringsbeslissing hebben genomen.
Mogelijke oplossingen
Volgens Mathieu Blondeel liggen oplossingen in samenwerking, clustering en sterke infrastructuurnetwerken, zoals in Nederland. Ook grensoverschrijdende samenwerking kan helpen. Magali Van Coppenolle benadrukt het belang van CO₂-prijzen, vraagzekerheid en investeringen in elektriciteitsnetten, hernieuwbare energie en flexibiliteit. Tomas Wyns ziet eveneens kansen in regelgeving die nieuwe afzetmarkten creëren en in relatief goedkope technologieën zoals thermische opslag.
Boodschap voor het beleid: Milieuregelgeving mag niet worden afgezwakt, aldus Mathieu Blondeel. Verduurzaming kan niet alleen bijdragen aan klimaatdoelstellingen, maar ook aan economische weerbaarheid, strategische autonomie en veiligheid. Bedrijven die vandaag investeren in de transitie mogen daarbij niet worden benadeeld.
Middelen zijn beschikbaar
Het slotwoord was voor Mark Andries. Hij verzekerde dat er zowel vanuit Vlaanderen, Europa als private investeerders nog voldoende financiering beschikbaar. De uitdaging ligt vooral in het samenbrengen van de juiste financieringsmix en het behouden van vertrouwen dat deze investeringen bijdragen aan toekomstige welvaart en concurrentiekracht.