2 miljard euro steun voor klimaattransitie industrie voorgesteld op VLAIO-event
Tijdens het VLAIO-event ‘Klimaatsprong voor de industrie’ in Mechelen kondigde Vlaams minister-president Matthias Diependaele een historisch steunprogramma van 2 miljard euro aan voor de Vlaamse industrie. Meer dan 300 stakeholders uit industrie, technologie, kennisinstellingen, investeringswereld, middenveld en overheid gingen er in gesprek over één centrale vraag: hoe maken we onze basisindustrie tegelijk klimaatneutraal én competitief?
Structurele ondersteuning via transitiecontracten
De minister-president kondigde een investeringsprogramma aan dat vanaf 2028 oploopt tot 200 miljoen euro per jaar, over een periode van tien jaar. De middelen worden gefinancierd met inkomsten uit het Europese emissiehandelssysteem en ingezet via transitiecontracten (contracts for difference). Die ondersteunen niet alleen investeringen, maar ook een deel van de operationele kosten.
De focus ligt op decarbonisatie en elektrificatie, met aandacht voor technologieneutraliteit en nieuwe technieken zoals CCUS.
We staan voor een ongeziene industriële transitie. We moeten onze industrie klimaatneutraal maken en tegelijk onze concurrentiekracht behouden, want die staat garant voor onze welvaart. Via innovatieve transitiecontracten nemen we risico’s weg waar ze zich effectief voordoen.
Klimaatsprong als kompas richting 2030
Na het openingswoord lichtten Tomas Wyns (VUB-IES) en Stijn Adams (Deloitte) de geactualiseerde roadmapstudie toe die de basis vormt voor de nieuwe programmanota Klimaatsprong voor de industrie 2026–2030.
VLAIO neemt hierin de rol op van regisseur en katalysator van de industriële klimaattransitie in Vlaanderen. Door bedrijven, kennisinstellingen, investeerders en overheid samen te brengen, wil VLAIO de omslag naar een klimaatneutrale en competitieve basisindustrie versnellen.
De boodschap was duidelijk: de industriële transitie is geen toekomstverhaal meer, maar een urgentie van vandaag. Vlaanderen beschikt over sterke kennis en innovatiekracht, maar versnelling vraagt durf, samenwerking en gerichte ondersteuning.
Competitiviteit onder druk, maar hoopvol perspectief
Tijdens een panelgesprek schetsten Geert Van Poelvoorde (ArcelorMittal Europe), Yves Verschueren (essenscia), Gert Jan Ten Cate (Air Liquide) en Tine Schaerlaekens (Moonshot Flanders) een realistisch maar hoopvol beeld van de Vlaamse industrie.
Ze wezen op de druk van hoge energiekosten en geopolitieke onzekerheid, maar benadrukten tegelijk dat innovatie en gerichte ondersteuning perspectief bieden. Moonshot Flanders zet sterk in op doorbraaktechnologieën, terwijl Air Liquide het belang van contracts for difference onderstreepte als hefboom voor investeringen.
De gedeelde boodschap was helder: juist in moeilijke tijden blijft investeren in innovatie cruciaal.
Elektrificatie en infrastructuur als randvoorwaarden
Volgens Bram De Wispelaere (EnergyVille) en Bart Adams (INEOS Styrolution) ligt een belangrijk deel van de oplossing bij bedrijven zelf, via energie-efficiëntie, vergroening van fossiele energiedragers en maximale elektrificatie.
Die inspanningen kunnen alleen slagen als ze ondersteund worden door een robuust en toekomstgericht elektriciteitsnetwerk, dat een essentiële randvoorwaarde vormt voor een succesvolle transitie.
CCS en CCU als sleuteltechnologieën
Ook Carbon Capture, Storage & Utilisation (CCS/CCU) kreeg ruime aandacht, met praktijkcases van TotalEnergies en D-CRBN (BlueChem). Prof. dr. Annemie Bogaerts (Universiteit Antwerpen) toonde hoe plasmatechnologie nieuwe kansen biedt voor elektrificatie en CO₂-hergebruik.
Tom Claerbout (TotalEnergies) benadrukte dat CCS op lange termijn noodzakelijk blijft voor klimaatneutraliteit, terwijl CCU veel potentieel heeft bij verdere opschaling en ondersteuning.
Van onderzoek naar opschaling
In verschillende sessies kwam een terugkerend knelpunt naar voren: Europa is sterk in onderzoek, maar heeft het moeilijk met opschaling. Cases van onder meer TripleW, Steelanol en Indaver illustreerden zowel het potentieel als de structurele barrières.
Volgens Peter Roose (Eastman/Catalisti) en Liesbeth Stockman (Port of Antwerp-Bruges) vraagt succesvolle opschaling om gerichte oplossingen voor de ‘valley of death’, een sterker Europees industriebeleid en voldoende financiering voor de volledige keten. Ook ondernemerschap, talent en STEM-profielen zijn daarbij onmisbaar.
Europees klimaatbeleid als motor voor modernisering
In zijn keynote benadrukte Kurt Vandenberghe (DG CLIMA – Europese Commissie) dat klimaatbeleid en industriebeleid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De weg naar klimaatneutraliteit ziet hij als een noodzakelijke innovatieschok die de Europese industrie kan versterken.
Volgens hem zijn betaalbare propere energie, marktcreatie, toegang tot kapitaal, circulariteit, economische veiligheid en talentontwikkeling de sleutels tot succes. Zijn conclusie was scherp: decarboniseren en moderniseren — of stilstaan en creperen.
Met 300 enthousiaste mensen in de zaal en een topaffiche aan sprekers zie ik het duidelijk: Vlaanderen wíl vooruit. Wat we nodig hebben om net-zero te halen is geen doemdenken, maar durf en ambitie. Innoveren en blijven investeren. Met sterke kennisinstellingen, ondernemingen en veelbelovende projecten in de pijplijn kunnen we dit waarmaken. En VLAIO blijft die ambitie mee ondersteunen.
Mark Andries sluit af met vertrouwen in Vlaamse ambitie
VLAIO-leidend ambtenaar Mark Andries sloot het event af met een oproep tot ambitie en samenwerking. Hij benadrukte het brede engagement in de zaal en het sterke potentieel van Vlaanderen om de net-zero-doelstellingen te halen, mits blijvende investeringen en innovatie.
