Hoe financier je circulariteit?

MASCO: materialen worden financiële assets

Living Lab MASCO onderzocht hoe hergebruik van bouwmaterialen niet alleen duurzaam, maar ook rendabel kan worden. Centraal staat de Circular Value Index (CVI), een methode die de financiële waarde van producten over meerdere levenscycli berekent. Daarmee krijgen producenten, bouwheren en investeerders voor het eerst objectief inzicht in restwaarde, hergebruikskost en risico’s. Een CVI boven 1 betekent rendabel hergebruik; vanaf 3 wordt investering aantrekkelijk.

Daarnaast introduceerde MASCO het concept Materials-as-a-Service-company. Producenten verkopen materialen aan een lagere prijs in ruil voor het recht om ze later terug te nemen. Bouwheren betalen zo minder, en investeerders financieren de restwaarde die in volgende gebruikscycli wordt gerealiseerd. Het resultaat: hergebruik wordt een volwaardig investeringsmodel, met duidelijke winstkansen voor elke partner in de keten.

Hybride Wonen: betaalbaarheid en duurzaamheid door een andere financiële logica

In het Living Lab Hybride Wonen onderzochten wooncoöperaties, projectontwikkelaars en kennisinstellingen hoe woonmodellen die huren en kopen combineren betaalbaar én toekomstbestendig zijn.

Het lab ontwikkelde een financieel basismodel voor wooncoöperaties, dat uitgaat van een mix van bewonerskapitaal, investeerders, en alternatieve gronddragers zoals erfpacht. Daardoor verschuift de focus naar totale levensduurkost, in plaats van initiële bouwkosten. Slim ontwerp, energiezuinigheid en circulaire materialen drukken de woonkost op lange termijn.

Belangrijke conclusies:

• Hybride woonmodellen zijn economisch haalbaar, mits duidelijke afspraken en transparante financiering.
• Standaardisatie en samenwerking met de markt verhogen voorspelbaarheid en investeerbaarheid.
• Overheden spelen een sleutelrol als facilitator, niet als hoofdfinancier: door juiste randvoorwaarden te creëren kunnen coöperatieve modellen op schaal groeien.

Het Living Lab Hybride Wonen toont dat circulaire principes – zoals modulair en demontabel bouwen – rechtstreeks bijdragen aan financiële duurzaamheid in de woonsector.

En verder? MatchMatter: nieuwe financieringsmodellen voor urban mining

Het nieuwe Living Lab MatchMatter bouwt deels voort op MASCO en past circulaire waardebepaling toe op urban mining: het oogsten van materialen uit gebouwen die worden gerenoveerd of gesloopt.

In de sloopsector ontbreekt vandaag nog zicht op waardebepaling, investeringsbereidheid en rendabiliteit. MatchMatter onderzoekt welke digitale data uit sloopprojecten de basis kunnen vormen voor nieuwe financieringslogica’s.

Het project zet onder andere in op:

• Financiële matching tussen investeerders en bouwactoren rond hergebruikbare materialen.
• Toepassing van de CVI op geoogste materialen, zodat ook tweedehands bouwmaterialen een objectieve assetwaarde krijgen.
• Een financiële template waarmee bouwheren eenvoudig kunnen berekenen of hergebruik rendabel is in hun project.

Deze aanpak vormt de opstap naar een markt waarin circulaire materialen niet langer als restfractie, maar als waardevolle assets worden behandeld.

Wat leren we over circulaire financiering?

Uit de drie Living Labs komen enkele duidelijke lijnen naar voren:

Meer weten of meedoen?

De leerlessen van de vermelde Living Labs en verdere verwijzingen kan je vinden in de projectendatabank: MASCO, Hybride Wonen en MatchMatter.

De impact en resultaten van alle Living Labs zijn gebundeld in het Impactrapport Living Labs Circulaire Economie. Je vindt dit bij de studies die VLAIO liet uitvoeren. Nog meer informatie over financiering van circulaire economie vind je ook via de hefboom van Vlaanderen Circulair.

Ben je een onderneming of ondernemer met innovatieve uitdagingen en stevige groeiambities rond circulair ondernemen? En ben je op zoek naar de juiste bedrijfsfinanciering? Met FINMIX krijg je de kans om je plan voor te stellen aan een panel van financieringsexperten. Heb je nog andere vragen, dan kan je ons ook steeds contacteren via circulair@vlaio.be of VLAIO-bedrijfsadviseurs.