Erfgoed steunmogelijkheden

Wil je investeren in beschermd erfgoed of erfgoed dat is opgenomen in de inventaris van het bouwkundig erfgoed? Dan kan je als ondernemer (incl. zelfstandigen in hoofberoep) een erfgoedlening – investeringskrediet aanvragen.  

Met deze lening kan je volgende investeringen financieren:

• restauratie- of renovatiewerken;
• werken om een pand te gebruiken, hergebruiken of een nieuwe bestemming te geven;
• nieuwbouwingrepen aan of aanleunend aan de erfgoedlocatie;
• ingrepen die de duurzaamheid en energieprestatie van het erfgoed verbeteren.

De aankoop van vastgoed komt niet in aanmerking.

Je kan een lening krijgen van € 25.000 tot € 250.000. Je brengt zelf minstens 20% van de totale investering in. De rentevoet wordt vastgelegd op het moment van goedkeuring van de lening. Die bedraagt de wettelijke rentevoet verminderd met 3% op jaarbasis, met een minimum van 1%. De looptijd ligt tussen 3 en 20 jaar.

Je kan de erfgoedlening – investeringskrediet niet cumuleren met een erfgoedpremie. Ontvang je andere subsidies voor hetzelfde project, dan worden die afgetrokken van het kredietbedrag.

Je kan deze lening niet gebruiken om bestaande leningen te herfinancieren. Je kan wel een bijkomende lening afsluiten als aanvulling op een bankkrediet.

Je vraagt deze lening aan bij PMV. Meer informatie vind je op de website Onroerenderfgoed > Erfgoedlening - investeringskrediet.

Ben je particulier? Dan bestaat er ook een erfgoedlening: Onroerenderfgoed > Erfgoedlening - consumentenkrediet.

Opgelet: Het budget voor 2026 is volledig opgebruikt. Nieuwe aanvragen worden momenteel niet meer behandeld en er is geen wachtlijst.

Voer je werken uit aan beschermd onroerend erfgoed, aan goederen in de overgangszone bij beschermd erfgoed of goederen in een erfgoedlandschap? Dan kan je een erfgoedpremie aanvragen.

Zowel als ondernemer als particulier kom je in aanmerking voor deze premie. Het steunbedrag hangt af van het type erfgoed en het type eigenaar. 

Voor dezelfde werken kan je deze premie niet combineren met een erfgoedlening.

Er zijn twee procedures:

Erfgoedpremie via standaardprocedure

Met de standaardprocedure ondersteunt en beloont de overheid regelmatig onderhoud aan erfgoed. 
Je kan per bescherming of erfgoedlandschap jaarlijks één erfgoedpremie aanvragen volgens deze procedure. Voor de berekening van de premie wordt maximaal € 250.000 van de aanvaarde kostenraming in rekening gebracht.
Via deze standaardprocedure kan je over een periode van vijf jaar in totaal maximaal € 500.000 aan erfgoedpremies aanvragen. 

Aanvragen doe je online. Meer informatie vind je op de pagina Standaardprocedure voor een erfgoedpremie.

Erfgoedpremie via oproep

Wil je een beschermd pand of een beschermde site restaureren? Of wil je een herbestemmingsproject realiseren in een beschermd pand? Dan kan je overwegen om deel te nemen aan één van de jaarlijkse oproepen.

Elke oproep heeft een specifieke focus, doelgroep en budget.

Momenteel loopt de oproep Herbestemming religieus erfgoed. 

Met deze oproep wil de Vlaamse overheid de herbestemming van religieuze erfgoedsites stimuleren, met bijzondere aandacht voor parochiekerken. Zo kunnen deze sites opnieuw een duurzame en actieve rol opnemen binnen de samenleving. Ook andere types religieus erfgoed komen in aanmerking. Alle premienemers komen in aanmerking, behalve de uitgesloten doelgroepen. (Onroerenderfgoedbesluit artikel 11.1.1., 1ste lid). Enkel gebouwen die beschermd zijn als monument of deel uitmaken van een beschermd monument komen in aanmerking. 

Voor deze oproep is een totaalbudget van maximaal € 15 miljoen beschikbaar. De premie ondersteunt instandhoudings- en restauratiewerken die nodig zijn voor de herbestemming. Het project heeft een uitvoeringstermijn van maximaal vijf jaar. De kostenraming bedraagt minimaal € 500.000 en maximaal € 3,5 miljoen (excl. btw). Het maximale premiebedrag is € 2,8 miljoen. 

Je kan een preselectiedossier indienen tot en met 1 december 2026. Meer informatie op de pagina Erfgoedpremie via oproep.

Zoek je (alternatieve) financiering en begeleiding voor een project rond onroerend-erfgoed? Dan kan je terecht bij de Vlaamse Erfgoedkluis en PMV. Zij ondersteunen projecten die inzetten op een duurzame herbestemming, een goed beheer en een haalbare exploitatie van erfgoed.

De Vlaamse Erfgoedkluis is een rollend fonds. Opbrengsten uit eerdere projecten worden opnieuw ingezet om nieuwe projecten te ondersteunen.

PMV treedt op als partner voor private ondernemers en ontwikkelaars, erfgoedeigenaars, erfgoedverenigingen en overheden.

PMV is mede-oprichter en vaste partner van de Vlaamse Erfgoedkluis. Je richt je aanvraag dan ook rechtstreeks tot PMV.

Meer informatie vind je op de website van PMV Erfgoed.

Naast de Vlaamse steunmaatregelen kan je in sommige provincies ook terecht voor ondersteuning van erfgoedprojecten. De mogelijkheden verschillen per provincie en niet elke maatregel staat open voor ondernemingen. 

Antwerpen

Als onderneming kan je geen subsidie aanvragen voor erfgoedprojecten bij de Provincie Antwerpen.
Met de subsidie Aanpassingsinvesteringen in een kerkgebouw van maximaal € 250.000 ondersteunt de provincie Antwerpen de her- of nevenbestemming van kerken. Je geeft je kerk een nieuwe invulling en maakt er opnieuw een levendige plek van voor cultuur, ontmoeting, zorg, wonen, onderwijs, sport of andere activiteiten die inspelen op de noden van de buurt. Deze steun richt zich op lokale besturen, kerkbesturen en organisaties en samenwerkingen tussen lokale besturen en verenigingen. 

Ben je eigenaar of beheerder van een historisch waardevol erfgoedobject, dan kan je als onderneming wel aansluiten bij Monumentenwacht Antwerpen. Deze dienst helpt je om erfgoed goed te onderhouden via inspecties en onderhoudsadvies zodat grote en dure herstellingen voorkomen worden. Dankzij de steun van de Vlaamse overheid en de provincie liggen de tarieven aanzienlijk lager dan de werkelijke kostprijs.

Limburg

Via de subsidie  E-xtra³ - onderscheidende investeringsprojecten onroerend erfgoed ondersteunt de Provincie Limburg investeringsprojecten in Limburgs onroerend erfgoed met een publieke functie en een bovenlokale uitstraling. Daarmee wil de provincie de zichtbaarheid en het belang van Limburgs onroerend erfgoed versterken. Je kan een aanvraag indienen als onderneming, vzw, feitelijke vereniging of particulier. Ook gemeentebesturen, OCMW's en intergemeentelijke samenwerkingsverband komen in aanmerking. 
De subsidie bedraagt maximaal 60 % van de totale subsidieerbare kosten. Het maximale subsidiebedrag wordt bepaald door de provincie zelf, rekening houdend met de Europese staatssteunregels. Je dient je aanvraag in voor de start van de werken en uiterlijk op 30 september 2026. 

Beheer je niet-beschermd Klein historisch erfgoed in Limburg, zoals kapelletjes, kruisen of gevelstenen? Dan kan je steun krijgen voor het onderhouds- en instandhoudingswerken. Het erfgoed moet zichtbaar aanwezig zijn in het landschap of dorpsbeeld, bijdragen aan de uitstraling en beleving van de omgeving en zich bevinden op een publiek toegankelijke locatie. 
Je kan een aanvraag indienen als onderneming, vzw, feitelijke vereniging, private rechtspersoon of particulier. Ook lokale besturen en andere publieke organisaties komen in aanmerking.
Je krijgt maximaal 60% steun, met een maximum van € 12.500 per project.

De provincie geeft ook de subsidie Jong redt Oud. Die wil kinderen en jongeren bewust maken van het onroerend erfgoed in hun omgeving. Als onderneming kom je hiervoor niet in aanmerking. Feitelijke verenigingen, lokale besturen en  privaatrechtelijke instanties zonder winstoogmerk kunnen wel een aanvraag indienen.   

Oost-Vlaanderen

Als natuurlijke persoon of rechtspersoon kan je bij de Provincie Oost-Vlaanderen een Subsidie voor onderhoud en onderzoek aanvragen voor erfgoed dat niet-beschermd is als monument, maar wel voldoende erfgoedwaarde heeft. Het erfgoed kan deel uitmaken van een beschermd stads- of dorpsgezicht, een archeologische site of een historisch waardevol landschap, zolang het niet is opgenomen in een goedgekeurd beheersplan. Je gebruikt deze subsidie voor onderhoudswerken of beperkt onderzoek dat nodig is voor het behoud en beheer van het erfgoed. Regulier onderhoud komt niet in aanmerking. Onderzoek moet rechtstreeks bijdragen aan een gepaste instandhouding van het erfgoed. Je krijgt maximaal € 8.750 per jaar per aanvrager.

De provincie ondersteunt daarnaast ook bovenlokale en publieksgerichte projecten rond onroerend erfgoed in Oost-Vlaanderen met de Subsidie voor erfgoedprojecten. Enkel als particulier, vzw, niet-gouvernementele organisatie, onderwijsinstelling of lokaal bestuur, enz. kan je steun aanvragen. Daarnaast bestaan ook een Subsidie voor erfgoedwerking voor rechtspersonen zonder winstoogmerk en een Molendraaipremie voor o.m. molenaars (en beheerders) die molens maalvaardig houden en openstellen voor het publiek.

West-Vlaanderen

Werk je aan een project rond niet-beschermd onroerend erfgoed in West-Vlaanderen? Dan kan je mogelijk gebruikmaken van de Impulssubsidie met focus op duurzaamheid en ontsluiting. Je komt in aanmerking als je investeert in bouwkundig, archeologisch, landschappelijk of varend erfgoed, of in ander waardevol erfgoed waarvan de erfgoedwaarde kan worden aangetoond. De subsidie ondersteunt projecten die erfgoed restaureren, herbestemmen of verduurzamen. 
Je kan een aanvraag indienen als onderneming met een sociaal oogmerk, vzw, private rechtspersoon of particulier. Ook lokale besturen, OCMW's en intergemeentelijke samenwerkingsverband, enz. komen in aanmerking.
Je krijgt maximaal 50% van de aanvaarde projectkosten, met een maximum van € 250.000 per project. Je totale projectkost bedraagt minstens € 100.000. Aanvragen kunnen worden ingediend van 1 juni 2026 tot en met 30 september 2031.

De provincie voorziet ook een subsidie voor de Instandhouding, het onderhoud en de ontsluiting van onroerend erfgoed. Hiervan kan je als onderneming geen gebruik maken, wel als vzw, lokaal bestuur enz.   

Vlaams-Brabant

Ben je gevestigd in Vlaams Brabant, dan kan je steun krijgen voor publieksgerichte Erfgoedprojecten die de kennis over onroerend erfgoed vergroten en rekening houden met de erfgoedwaarden. Onroerend erfgoed omvat bouwkundig, landschappelijk of archeologisch erfgoed en cultuurgoederen. Je kan deze subsidie enkel aanvragen als je een feitelijke vereniging bent, openbaar bestuur of een organisatie met rechtspersoonlijkheid en zonder winstoogmerk. Als onderneming kom je niet in aanmerking voor deze steunmaatregel.

Bepaalde maatregelen vallen onder de toepassing van de Europese de minimis-regelgeving. Hierdoor mag de de-minimissteun aan ondernemingen over drie jaar gespreid niet meer dan € 300.000 bedragen. 

Dit is het geval voor de Erfgoedlening. Ook bij de Impulssubsidie van de provincie West-Vlaanderen en de subsidie E-xtra³, Klein historisch erfgoed van de provincie Limburg kan dit het geval zijn.

Je vindt meer info op de pagina Veelgestelde vragen: de-minimis

Wil je op de hoogte blijven van wijzigingen van deze maatregel én andere maatregelen in de Subsidiedatabank van VLAIO? Dat kan via de gratis Nieuwsbrief van de Subsidiedatabank.