3. Hemiksem Scheldeboord-Schelleakker

Situering en terreinhistoriek

Het projectgebied van ongeveer 14,9 ha ligt langs de Schelde in Hemiksem, in het gehucht Callebeek. Op de betrokken projectgronden vonden in de loop van de geschiedenis tal van activiteiten plaats:

• klei-ontginningen en steenbakkerijen
• stort van de voormalige fabriek Union Chimique Belge
• voormalige scheepswerf (enkel zone langs de Scheldeboord)
• gemeentelijk huishoudelijk stort van de gemeente Hemiksem
• uitbreidingsterrein voor de fabriek Bekaert-Tinsley Hemiksem (toen nog Bekaert-Cockerill) met aanleg van een toegangsweg tot het bedrijfsterrein Bekaert Hemiksem en tijdelijk stort voor bedrijfsafval
• terrein van Bekaert nv, maar nooit gebruikt door het bedrijf

De ontginningsputten dienden deels als stortplaats voor huishoudelijk en industrieel afval. Bovenop het afval was een spontane begroeiing ontstaan van struikgewas en bomen. Middenin het plangebied, waar de ontginningsputten niet opgevuld waren, bevond zich een vijver. Het projectgebied was oorspronkelijk industrieterrein, maar werd door het ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) Scheldeboord herbestemd naar woonzone (B.S. 30 juli 2010).

Aanpak en doelstellingen van de herontwikkeling

Het project omvat enerzijds de sanering van het projectgebied, anderzijds de reconversie van de site tot een woonomgeving met park, die bijdraagt tot de ruimtelijke en historische herwaardering van de gemeente Hemiksem.

Sanering

Naast het huishoudelijk en industrieel afval, bleken er ook historische verontreinigingen met zware metalen en minerale olie te zijn. De vereiste bodemsaneringswerken werden uitgevoerd. Samen met OVAM werd de sanering afgestemd op de herontwikkeling.

Woonomgeving met park

De basis voor de herontwikkeling van het projectgebied was het RUP 1 Scheldeboord. Het brownfieldproject omvatte onder meer de inrichting en realisatie van:

• Het project ‘Scheldeboord’: een zone voor minimaal 215 en maximaal 235 appartementen aan het water met maximaal 5 bouwlagen, met een bewonersparking onder het dek en extra parkeerplaatsen voor buurtbezoekers en bezoekers, overeenkomstig met de gemeentelijke parkeerverordening
• Het project ‘Schelleakker’: een zone voor ongeveer 76 woningen met tuin (minimaal 25 tot maximaal 30 woningen per hectare), in gesloten of gegroepeerde bebouwingen, met voorziening van 35 extra parkeerplaatsen voor buurtbewoners
• Een publiek toegankelijke ecologische zone (park) van 6,5 ha, in functie van bos, natuur en natuurontwikkeling, met behoud van de bestaande vijver
• Groen- en zichtassen die het park doortrekken tot aan het project ‘Schelleakker’

Realisaties

Het projectgebied is ingedeeld in drie zones op basis van het RUP.

Woonzone Scheldeboord

De woonzone ‘Scheldeboord’ - wonen aan het water - bestaat uit 7 appartementsgebouwen (Hemixveer) met in totaal 235 wooneenheden. De realisatie hiervan gebeurde gefaseerd. De appartementen zijn gebouwd op een kunstmatig maaiveld of dek. Dit dek is via een brug verbonden met het jaagpad. Een tweede brug over de toegangsweg geeft verbinding naar het Park Den Akker. De parkeerplaatsen voor bewoners bevinden zich onder het dek.

Woonzone Schelleakker

De tweede woonzone ‘Schelleakker’ - wonen aan het park – bestaat enerzijds uit een zone voor ééngezinswoningen (Hemixheide) en anderzijds uit drie appartementsgebouwen die grenzen aan het park (Hemixpark). Ook deze woonzone kende een gefaseerde aanleg.

Beide woonzones zijn een ontwerp van POLO-Architects.

Park Den Akker

Tussen de woonzones ‘Scheldeboord’ en ‘Schelleakker’ bevindt zich het ‘Park Den Akker’, ingericht als bos, natuur en natuurontwikkeling. Drie groene vingers van 20 m breed trekken het park door tot in de woonzone ‘Schelleakker’. De bestaande vijver bleef behouden in functie van de waterhuishouding en als landschappelijk element.

Het park bevindt zich ter hoogte van een voormalig industrieel stort. De sanering bestond uit de aanleg van een betonnen wand die tot op de kleilaag komt. Bovenaan werd het stort afgedekt met een folie waarop een leeflaag van ongeveer 1 meter dik ligt. Vervolgens zorgde het landschapsarchitectenbureau voor de landschapsinrichting. Het park is slechts gedeeltelijk toegankelijk voor wandelaars en fietsers.

Projectgegevens

• Referentienummer en naam: 3. Hemiksem Scheldeboord-Schelleakker
• Datum ondertekening convenant: 19 maart 2012
• Duurtijd: 10 jaar
• Ligging en oppervlakte: Hemiksem, ca. 14,9 ha
• Projectgebied: link geopunt
• Oproep: 1
• Tekst brownfieldconvenant