De stekker insteken volstaat niet
Puratos is een Belgisch familiebedrijf dat uitgroeide tot een wereldspeler in ingrediënten voor de bakkerij, patisserie en chocolade. Met meer dan tachtig vestigingen wereldwijd, draait bij deze B2B-speler alles om innovatie voor de klant. Maar achter die producten schuilt nog een andere ambitie: duurzaamheid. Slim beheer van energie, water en afval krijgt binnen de groep strategische prioriteit. En daar hoort een gereserveerd investeringsbudget bij. In Vlaanderen vertaalt die ambitie zich in een reeks concrete projecten, van energieneutrale chocoladeproductie tot elektrische vrachtwagens. Met GREEN-investeringssteun van VLAIO plaatste Puratos ook twee elektrische boilers die hun gasinstallaties vervangen. Een slimme keuze die wel veel meer vraagt dan gewoon de stekker insteken.
Een budget voor duurzaamheid
Waarom zet een ingrediëntenproducent zo zwaar in op energie en duurzaamheid? Ward Ooms, verantwoordelijk voor overheidssteun en financiering rond groei en innovatie bij Puratos: “Het zijn de familiale aandeelhouders zelf die al héél lang duurzaamheid in onze bedrijfsvoering integreren en daar ook concrete engagementen rond maken. Dat ook de wereld en de markten aandacht besteden aan klimaat en energie, is vanzelfsprekend een goede zaak, maar de oorspronkelijke drijfveer ligt bij de familie zelf.”
Die overtuiging zit verankerd in de structuur van het bedrijf. “Er is een specifieke capex-enveloppe beschikbaar”, legt Ward uit. “Een wereldwijd investeringsbudget met als doel energiebesparing, waterbesparing en afvalbeheer.” Dat lijkt futiel, maar is in begrotingstermen fundamenteel. “Stel dat je zo’n duurzaamheidsbudget niet apart voorziet, dan zal er altijd een discussie ontstaan rond: investeren we in een elektrische boiler of een bijkomende productielijn? Het argument voor die extra lijn wint dan meestal. Nu is het andersom: er is een budget voor die boiler, en dat kan niet ingenomen worden door iets anders.” Een strategische keuze die het mogelijk maakt om elk jaar opnieuw te investeren in energie, water en afval.
Ward begon acht jaar geleden bij Puratos in het Belgische operationsteam als milieucoördinator. Vandaag volgt hij overheidssteun en financiering op. Daar vallen bijvoorbeeld investeringen in duurzaamheid en energiebesparende maatregelen op groepsniveau onder. Ward: “Sinds we hier de focus op leggen, hebben we een aantal zaken kunnen versnellen.”
Van gas naar elektriciteit
Een van die zaken is de elektrische boiler, of e-boiler. Ward: “Voor onze productieprocessen hebben we veel stoom nodig, of water op een bepaalde temperatuur. Van oudsher gebeurde die opwarming met een gasgestookte stoomboiler, maar dat kan evengoed elektrisch. Alleen is de kostprijs van een elektrische boiler vele malen hoger dan die van een gasgestookte boiler, en bedrijven hebben er minder ervaring mee. Als een fabriek al twintig jaar overal ter wereld gasgestookte boilers heeft staan, en er gaat er een stuk, dan is de reflex snel gemaakt: de terugverdientijd is drie jaar, we zetten gewoon een nieuwe gasboiler.” Wie wel elektrificeert, moet bovendien rekening houden met een sterker schommelende energieprijs. “Op gas zit doorgaans minder schommeling dan op stroom”, weet Ward, “ook binnen een dag.” Via GREEN-investeringssteun, gericht op de overschakeling van fossiele brandstof naar elektrificatie, plaatste Puratos er intussen twee in België (Puratos Erembodegem – Belcolade en Puratos Lummen) maar ook werelwijd (China, Turkije, Brazilië,…).
Nuttig om weten: als je erin slaagt je productieplanning flexibel af te stemmen op voorspellingen van energieprijzen en op hoeveel groene stroom je zelf opwekt, creëer je bijkomende waarde.
Zo’n investering is nog maar het begin
De financiering van de technologie blijkt voor Ward slechts de helft van het verhaal: “Als je zoiets implementeert, moet je ook slim naar je productieproces kijken. Anders creëer je weinig waarde.” De energievoorziening van een site is namelijk altijd een samenspel tussen verschillende bronnen: netstroom, aangevuld met wat het bedrijf zelf opwekt via zonnepanelen, en in Lummen zelfs een windmolen. “Je moet rekening houden met de netprijs van het moment, of de voorspelling voor de komende dagen, plus de opbrengst van je eigen zonnepanelen en windmolen. Op basis daarvan kunnen de flexibele assets dan zo goed als mogelijk afgestemd worden in functie van de productieplanning.”
Om dat te kunnen, zet Puratos energiemonitoring in. Op verschillende plaatsen meet het bedrijf wat de verbruiken van welke processen zijn, en die data koppelt het aan zijn eigen indicatoren. “Dan kan je zeggen: als we dit product op dat moment produceren, dan is de kostprijs zoveel en de CO₂-kost zoveel. Plannen we het anders in, dan voorspellen we dit, en achteraf controleren we of het ook klopt.” Een snelle vervanging van gas door elektriciteit heeft pas zin als je het structureel aanpakt. Ward: “Vanuit een financieel en een duurzaamheidsstandpunt zijn de slim gewijzigde productieprocessen de echte winst die je kan maken.”
Het houdt geen steek om een elektrische boiler te zetten en daarna gewoon verder te produceren zoals vroeger. Je moet er echt structureel mee omgaan.
Van Erembodegem tot Lummen
De e-boilers passen, zoals gezegd, in een bredere strategie waarin Puratos zijn Vlaamse sites stap voor stap verduurzaamt. Het meest uitgesproken voorbeeld vind je in Erembodegem, waar de chocoladeproductie van Belcolade volledig energieneutraal is. Ward: “In die plant zijn alle warmteprocessen volledig geëlektrificeerd met warmterecuperatie. Er komt geen gas meer aan te pas. De site is CO₂-neutraal.” Voor dat project deed het bedrijf via de Green Deal een beroep op Europese financiering.
In Lummen bouwde Puratos dan weer een nieuwe magazijnruimte, en koos ook hier niet voor de klassieke oplossing. “Normaal zet je een gasgestookte verwarming en daarnaast een warmtepomp voor de koeling. Wij plaatsen nu vierpijpswarmtepompen die je kan omkeren, zodat hetzelfde toestel verwarmt én koelt.” Ook dat is een technologie die VLAIO via GREEN steunt (*). Op dezelfde site realiseerde het bedrijf in samenwerking met De Watergroep eerder al een grondwater- en afvalwaterrecuperatieproject, met een installatie voor omgekeerde osmose en een membraanbioreactor.
Ward vult de milieu-inspanningen van Puratos nog verder aan: “Ons wagenpark is intussen ook volledig geëlektrificeerd en daarnaast kijken we steeds meer naar het elektrificeren van ons goederentransport via o.a. elektrische vrachtwagens.
Een adviseur die je gewoon kan bellen
Wat voor Ward echt het verschil maakt, is niet alleen dat VLAIO financiert, maar hoe. Omdat hij met overheidssteun bezig is, heeft hij geregeld contact met VLAIO-bedrijfsadviseurs Elke De Rijck en Bart Deltour. “Die service vind ik een enorme meerwaarde, en dat merk ik ook in vergelijking met andere landen. Soms is een aanvraagprocedure wat ze is, en moet je als bedrijf maar zien dat je je plan trekt.” Bij VLAIO loopt dat anders. “Ik kan gewoon bellen met Elke of Bart en zeggen: ‘Dit is een investering die we overwegen, hoe zien jullie dat?’ Dan geven zij meteen aan of zo’n plan binnen een bepaald instrument past.”
(*) kmo’s kunnen voor dergelijke investering steun aanvragen via Ecologiepremie+ (niet via GREEN), onder de technologie 100078 - Recuperatie van restenergie (warmte/koude)
