Projecten wisselen kennis en ervaringen uit over aanbesteden, opschalen en samenwerken

Intervisie City of Things

VLAIO lanceert al sinds 2018 oproepen City of Things voor lokale besturen. Af en toe brengen we de projecten - over oproepen heen – samen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Deze intervisies worden enthousiast onthaald en zijn heel nuttig om bepaalde uitdagingen in groep te bespreken en om (tussentijdse) resultaten en goede praktijken te delen.  

Eind april vond de meest recente intervisie plaats en kwamen in de presentaties vooral de thema’s aanbesteden, opschalen en samenwerken aan bod.

Afgelopen projecten

SHOK

In dit project sloegen Antwerpen en Hasselt de handen in elkaar om een slimme stroomvoorziening op markten te testen. De samenwerking bracht meer inzichten (verschillende schaal en aanpak) maar ook frictie in rollen, personeelswissels en verwachtingen tussen partners. Bij aanbestedingen bleek dat je veel tijd moet voorzien, duidelijke criteria moet opstellen en goed moet vastleggen wat je juist verwacht van leveranciers. Ook juridisch waren er onzekerheden (bv. rond doorrekenen van elektriciteit) en bij de uitrol botste men op politieke keuzes, budgetten en prioriteiten die veranderden na de subsidieperiode.

Welkomapp

Hier werkten meerdere partners samen (Stad Mechelen, Stad Lier en Agentschap Integratie en Inburgering), maar de rollen waren in het begin niet duidelijk: wie beslist over wat en wie trekt het project? Die onduidelijkheid zorgde voor spanningen en inefficiëntie, zeker omdat product (de app) en project niet hetzelfde zijn en verschillende belangen hebben. Een belangrijke les is dat je vanaf het begin een duidelijke governance nodig hebt: rollen, beslissingen en verantwoordelijkheden moeten expliciet vastliggen. Daarnaast bleek vertrouwen tussen partners iets dat moet groeien en dat personeelswissels en afhankelijkheid van IT-ondersteuning het traject kunnen bemoeilijken.

ThermAI

Dit project focuste op thermische scans van gebouwen en het vertalen daarvan naar advies maar de grootste uitdagingen zaten minder in samenwerking en meer in de praktische uitvoering.  
De technologie werkte grotendeels maar problemen zaten vooral in de datacollectie (opnames) en de kwaliteit daarvan. Er is duidelijk nood aan verdere investering en verfijning vooraleer dit breed inzetbaar is voor lokale besturen. Het project toont dat innovatieve technologie vaak technisch kan werken maar dat operationalisering (hoe je het effectief doet) een drempel kan zijn.

Smart Innovation Factory

Trekker Mechelen trapte dit project zeer ambitieus en met een brede visie af maar liep een beetje vast door onduidelijkheden rond rollen, businessmodel en verwachtingen.  
De gebruikte aanbestedingsvorm (concurrentiële dialoog) bleek moeilijk omdat het project heel complex was. Er ontstond zelfs conflict met de regels rond overheidsopdrachten omdat rollen en waardecreatie niet scherp gedefinieerd waren.  
De les is dat innovatie beter werkt met concreet afgebakende opdrachten, duidelijke eisen en een duidelijke rolverdeling in plaats van te brede ambities. 

Nieuwe projecten

WHAM! (Waterbeheer)

Dit project wil via sensoren en data het waterbeheer in steden verbeteren.  
Op de planning: o.a. monitoring van grondwater, waterkwaliteit en bodemvocht, gecombineerd met dashboards en digitale tools voor beleid en handhaving.  
Doel is om data om te zetten in actie: beter beleid, slimmer omgaan met water en meer betrokkenheid van burgers en professionals. Het project loopt in verschillende werkpakketten en mikt op concrete toepassingen zoals slimme bewatering en controle op bemalingen.

Lokaal Signaal

Mortsel wil signalen van eerstelijnswerkers (bv. sociale noden) beter capteren en vertalen naar beleid. Ze willen een tool en proces vormgeven om signalen te verzamelen, analyseren, prioriteren en terug te koppelen. De komende jaren ligt de focus op opschaling (meer besturen en data), slimmer maken met AI en betere samenwerking over organisaties heen.  
Het project wil vooral impact hebben op beleid door structureel met die signalen te werken in plaats van ad hoc. De trekkers maken zich ook sterk dat ze met dit project de basis leggen voor het capteren en vertalen van allerlei vormen van signalen, niet enkel sociale noden.

Digitale Nuts

Trekker Antwerpen wil nutswerken (wegen openbreken, kabels, leidingen) beter beheren via data en samenwerking. Ze plannen een geïntegreerd systeem met real-time data, KPI’s en tools voor op het terrein. De aanpak gebeurt in fases: eerst een basisversie testen, daarna uitbreiden met extra functionaliteiten (zoals AI en dashboards) en uiteindelijk opschalen en verankeren.  
Het doel is minder hinder, betere coördinatie en efficiëntere samenwerking tussen steden en nutsbedrijven.

V2Xplore

Dit project onderzoekt hoe elektrische voertuigen kunnen helpen in het energiesysteem (bv. als tijdelijke opslag). Er komen concrete testcases, zoals gebruik van gemeentelijke wagenparken, afvalwagens en laadpunten. Daarnaast wil men methodes ontwikkelen die later herbruikbaar zijn (business case, stappenplan, bestekken). De bedoeling is om kennis op te bouwen én tegelijk voor te bereiden op opschaling naar andere steden en toepassingen.