ITEA-project AI FORSchung wint Award of Excellence voor innovatie in glasvezelsensing
AI FORSchung - een Belgisch-Nederlandse-Oostenrijkse samenwerking - wint de ITEA Award of Excellence 2026 voor innovatieve AI-technologie die glasvezelsensordata comprimeert en analyseert. De technologie opent nieuwe mogelijkheden voor zorg, nutsvoorzieningen en kritieke infrastructuur.
Potentieel van glasvezels
Glasvezels kunnen veel meer dan data transporteren. Dankzij geavanceerde sensortechnologie kunnen ze ook uiterst kleine veranderingen in hun omgeving detecteren. Dat maakt ze interessant voor uiteenlopende toepassingen: van medische technologie tot het bewaken van pijpleidingen, bruggen en tunnels.
Maar die hoge gevoeligheid heeft een keerzijde: glasvezelsensoren produceren enorme hoeveelheden data. Het internationaal samenwerkingsproject AI FORSchung ontwikkelde daarom AI-methoden om die datastromen aanzienlijk te verkleinen én sneller relevante afwijkingen te detecteren. Het project werd daarvoor bekroond met de ITEA Award of Excellence 2026 in de categorie Innovation.
Van gigantische datastromen naar beheersbare volumes
Glasvezelsensoren kunnen continu en in realtime veranderingen meten. Voor infrastructuurbeheerders betekent dat een schat aan informatie over bijvoorbeeld de toestand van een brug of de aanwezigheid van een lek in een pijpleiding. Voor medische toepassingen kunnen glasvezelsensoren dan weer worden ingezet in geavanceerde, minimaal invasieve procedures.
De hoeveelheid data die daarbij ontstaat, loopt echter snel op. Opslag, overdracht en verwerking worden daardoor steeds complexer en duurder.
AI FORSchung onderzocht hoe artificiële intelligentie kan helpen om alleen de meest relevante informatie efficiënt te bewaren en te verwerken. De resultaten zijn veelbelovend. Voor toepassingen rond pijpleidingen en infrastructuur werden compressiefactoren van vijf tot tien keer bereikt. Zo kan 100 terabyte aan data worden teruggebracht tot ongeveer 12,5 terabyte. In zorgtoepassingen liep de compressiefactor zelfs op tot meer dan twintig keer.
Dat betekent niet alleen minder opslagruimte. Kleinere datavolumes maken het ook mogelijk om data langer te bewaren, sneller te analyseren en de kosten voor data-infrastructuur te beperken.
VLAIO en ITEA: Vlaamse innovatie over de grenzen heen
ITEA is de EUREKA cluster voor innovatie in software en software-intensieve systemen. Via internationale collaboratieve O&O-projecten brengt ITEA bedrijven en kennisorganisaties uit verschillende landen samen rond technologische uitdagingen en nieuwe toepassingen.
Voor Vlaamse ondernemingen biedt deelname aan een ITEA-project de mogelijkheid om internationale partners te vinden, complementaire expertise te combineren en samen nieuwe technologieën te ontwikkelen. Vlaanderen neemt binnen ITEA deel via VLAIO, naast de regionale financieringsorganisaties in Brussel en Wallonië.
Meer weten over ITEA en internationale O&O-samenwerking? Ontdek hier mogelijkheden voor jouw organisatie via VLAIO.
AI detecteert afwijkingen sneller
Naast datacompressie focuste het project op anomaliedetectie: het automatisch herkennen van afwijkingen die kunnen wijzen op een probleem.
Bij pijpleidingen kan de technologie bijvoorbeeld helpen om lekkages of ongewenste activiteiten sneller op te sporen. Voor bruggen, tunnels en andere infrastructuur kan ze signalen van structurele problemen eerder detecteren.
Een interessante toepassing is de combinatie van glasvezelsensordata met videoanalyse. Bij brugmonitoring kan AI beide databronnen samenbrengen en een deel van het verzamelen en verwerken van referentiedata automatiseren. Daardoor is minder manueel werk nodig en kunnen afwijkingen efficiënter worden opgevolgd.
Technologie met toepassingen in zorg en infrastructuur
De mogelijke impact reikt verder dan infrastructuurmonitoring. In de zorg draagt AI FORSchung ook bij aan de ontwikkeling van dunnere en langere glasvezelapparaten. Die kunnen in de toekomst nieuwe toepassingen van minimaal invasieve medische procedures ondersteunen.
Het project toont daarmee hoe één technologische basis – AI voor de verwerking van glasvezelsensordata – kan worden ingezet in verschillende domeinen.
De deelnemende organisaties onderzoeken intussen verdere toepassingen en verschillende consortiumpartners brengen de ontwikkelde technologie al naar hun producten en diensten.
Internationale samenwerking versnelt innovatie
AI FORSchung bracht partners uit België, Oostenrijk en Nederland samen. Door expertise in AI, zorgtechnologie, infrastructuurmonitoring en nutsvoorzieningen te combineren, konden de partners de technologie vanuit verschillende toepassingsgebieden ontwikkelen en testen.
Dat is precies de meerwaarde van internationale collaboratieve O&O-projecten: bedrijven en kennispartners kunnen complementaire expertise samenbrengen en technologie sneller naar concrete toepassingen vertalen.
De cijfers op een rij
- 5 tot 10 keer: compressie van glasvezelsensordata voor infrastructuur- en pijpleidingtoepassingen
- 100 TB → 12,5 TB: voorbeeld van de gerealiseerde datavolume-reductie
- 20+ keer: compressiefactor die in zorgtoepassingen werd bereikt
- 3 landen: België, Oostenrijk en Nederland werkten samen binnen het project
- Meerdere domeinen: van medische technologie en infrastructuur tot nutsvoorzieningen
Zo draagt AI FORSchung bij aan slimmere infrastructuur
Minder data betekent minder opslag en efficiëntere verwerking. Tegelijk kan vroegere detectie van lekkages, indringing of structurele achteruitgang helpen om problemen sneller aan te pakken.
Voor beheerders van kritieke infrastructuur kan dat bijdragen aan een hogere betrouwbaarheid en veiligheid. In de zorg kan dezelfde technologische vooruitgang nieuwe medische toepassingen ondersteunen.
AI FORSchung illustreert zo hoe AI niet alleen kan worden ingezet om méér data te verwerken, maar ook om beter om te gaan met de enorme hoeveelheid data die moderne sensoren produceren.