IPCEI: projecten van gemeenschappelijk Europees belang

Wil je deelnemen aan een IPCEI-project? Dan moet je technologisch leiderschap tonen en bereid zijn om samen te werken met andere Europese innovatieleiders in de betrokken sector. Het doel is de volledige Europese waardeketen verder te versterken. Je kan alleen deelnemen of samen met andere partners in een consortium.

Een IPCEI-project omvat altijd deelnemers uit meerdere lidstaten.

Enkel als onderneming kan je deelnemen als directe partner. Ben je een kennisinstelling dan kan je deelnemen als indirecte partner of als partner (onderaannemer) van een onderneming die optreedt als directe partner.

Als indirecte partner vraag je geen financiering aan via de verruimde staatssteunregeling. Je maakt wel deel uit van het netwerk, maar niet van de officiële aanmelding bij de Europese Commissie. Je neemt deel met eigen middelen of via bestaande financieringskanalen van de nationale of regionale overheid.

Uitsluiting

Je komt niet in aanmerking voor steun als:

• je onderneming wordt beschouwd als “onderneming in moeilijkheden” volgens de Europese richtsnoeren (Richtsnoeren van de Europese Commissie voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (punt 2.2.);
• je onderneming een openstaande terugvordering heeft van eerder onrechtmatig toegekende staatssteun.

Voorwaarden

Volgende activiteiten zijn mogelijk in een IPCEI-project: 

• O&O&I-projecten (onderzoek, ontwikkeling en innovatie);
• projecten met een eerste industriële toepassing (first industrial deployment-FID), moeten altijd de ontwikkeling mogelijk maken van een nieuw product of een nieuwe dienst. Hierbij is een sterk onderzoeks- en innovatiecomponent en/of de ontwikkeling van een fundamenteel nieuw productieproces essentieel;
• infrastructuurprojecten voor milieu, energie, vervoer of gezondheid. Deze moeten van strategisch belang zijn voor de EU of een aanzienlijke bijdrage leveren aan de interne markt en een open access karakter hebben.

Om in aanmerking te komen, moet je project doorgaans aan de volgende voorwaarden voldoen:

• Je onderneming moet aansluiten bij de gespecificeerde waardeketen.
• Dien je een O&O&I-project in, dan moet het voorgestelde technische en industriële project zeer innovatief zijn en verder gaan dan de huidige spitstechnologieën en kennis op dat gebied (state of the art).
• Je project kan alleen worden ondersteund als er sprake is van marktfalen, waardoor het niet kan worden uitgevoerd zonder deze steun.
• Je project moet een sterke samenwerking tussen partners uit verschillende EU-lidstaten stimuleren.
• Je engageert je om de kennis die je tijdens het project opbouwt, breed te verspreiden binnen de Europese Unie (Spillover). Die kennis deel je niet alleen met klanten, leveranciers en projectpartners, maar ook met andere relevante spelers. Dat geldt zowel voor kennis die beschermd is door intellectuele eigendomsrechten als voor kennis die niet beschermd is. In je projectvoorstel licht je duidelijk toe hoe je die kennis zal verspreiden. Beschermde resultaten stel je beschikbaar onder eerlijke, redelijke en niet-discriminerende voorwaarden.
• Ook als startende onderneming kan je deelnemen. In dat geval dienen de toekomstige aandeelhouders het dossier in.
• Je financiert een deel van het project zelf. Daarnaast kan je project eventueel gecombineerd worden met andere Europese financieringsbronnen.

Overzicht IPCEI-projecten

Vlaanderen neemt momenteel deel aan de volgende oproepen:

• IPCEI Artificial Intelligence;
• IPCEI Advanced Semiconductor Technologies;
• IPCEI Innovative Nuclear Technologies;
• IPCEI Circular and Advanced Materials;
• IPCEI Biotechnologies. 

Meer informatie over IPCEI, en de verschillende oproepen vind je op de VLAIO-pagina Vlaanderen doet mee aan Europese IPCEI-projecten.

IPCEI is geen Europees financieringsprogramma. Het biedt overheden wel de mogelijkheid om meer staatssteun toe te kennen dan normaal toegelaten is volgens de Europese staatssteunregels. Daarvoor is een goedkeuring van de Europese Commissie nodig en moeten de betrokken overheden voldoen aan de voorwaarden uit de IPCEI-mededeling.

Alle deelnemende ondernemingen moeten zelf een deel van het project financieren.

De steun die je kan krijgen, wordt bepaald op basis van een funding gap-analyse. Daarbij onderzoek je in welke mate het project zonder overheidssteun financieel haalbaar is. Je moet aantonen dat het project door marktfalen niet of onvoldoende tot stand komt zonder steun.

De Europese Commissie wil enkel steun toestaan voor projecten die zonder die steun niet rendabel zijn. Daarom wordt de steun beperkt tot het bedrag dat nodig is om het project financieel haalbaar te maken. Concreet wordt berekend hoeveel financiering nodig is om de negatieve netto actuele waarde (Net Present Value of NPV) van het project weg te werken. Die financieringsbehoefte vormt de funding gap en bepaalt de maximale steun die je kan ontvangen.

IPCEI-projecten worden op initiatief van de lidstaten opgestart.

Wil je deelnemen aan een IPCEI-project? Dan reageer je op een oproep tot indiening van blijken van belangstelling (OIB) of expression of interest. Met een oproep tot indiening van blijken van belangstelling (OIB) krijgen ondernemingen de kans om hun interesse kenbaar te maken. Zo brengen de overheden in kaart welke partijen beschikken over relevante en voldoende uitgerijpte projecten die kunnen bijdragen aan de Belgische deelname aan een Europees IPCEI-project binnen de betrokken waardeketen.

In België organiseert de FOD Economie deze oproepen samen met de gewesten, die instaan voor de financiering. Als Vlaanderen deelneemt aan een IPCEI, vind je informatie over de oproep ook via de website en nieuwsbrief van VLAIO.

• Na de publicatie van de oproep kan je binnen de vastgelegde termijn je interesse kenbaar maken. Je licht daarbij toe hoe jouw project kan bijdragen aan de ontwikkeling van de betrokken Europese waardeketen.
• De ingediende projectvoorstellen worden beoordeeld door de betrokken overheden. Op basis daarvan wordt een projectportfolio samengesteld. Vaak volgt daarna een tweede selectieronde waarin je een meer uitgewerkt projectvoorstel indient.
• Geschikte projecten worden via de FOD Economie doorgestuurd naar de Europese coördinator van het IPCEI. Die bundelt de projecten tot één overkoepelend Europees initiatief. Vervolgens wordt het volledige dossier ter goedkeuring voorgelegd aan de Europese Commissie.
• Keurt de Europese Commissie het IPCEI goed, dan kunnen de betrokken overheden verruimde staatssteun toekennen. Hiervoor dien je een financieringsaanvraag in bij de bevoegde overheid. Na evaluatie en goedkeuring kan de steun worden toegekend.

In België verloopt de financiering voornamelijk via de gewesten en in sommige gevallen ook via de federale overheid. De officiële kennisgeving aan de Europese Commissie gebeurt via de federale overheid.

Wil je op de hoogte blijven van wijzigingen van deze maatregel én andere maatregelen in de Subsidiedatabank van VLAIO? Dat kan via de gratis Nieuwsbrief van de Subsidiedatabank.