Citerra: één toegangspoort voor vergunningen in autoluwe zones
Uitdaging
Steeds meer steden en gemeenten voeren autoluwe zones, voetgangersgebieden, lage-emissiezones en andere gereglementeerde zones in. Voor ondernemingen die in meerdere steden actief zijn, leidt dat vaak tot een kluwen van verschillende reglementen, aanvraagprocedures en digitale loketten. Het aanvragen en beheren van vergunningen vraagt veel administratieve inspanning en veroorzaakt extra kosten. Tegelijk beschikken lokale besturen over uiteenlopende systemen en werkwijzen, waardoor samenwerking en gegevensuitwisseling niet vanzelfsprekend zijn.
Met Citerra onderzocht stad Antwerpen samen met tal van partners hoe vergunningen en toegangsrechten voor gereglementeerde zones eenvoudiger, uniformer en digitaler kunnen worden georganiseerd.
Aanpak
Het project koos bewust niet voor de onmiddellijke ontwikkeling van één centrale toepassing, maar onderzocht eerst de technische, organisatorische en maatschappelijke haalbaarheid van zo'n ecosysteem. Daarbij werd ingezet op drie sporen:
- een analyse van de noden van lokale besturen en ondernemingen;
- het uitwerken van standaarden en een gemeenschappelijke architectuur;
- het testen van technische oplossingen via verschillende proof-of-concepts.
Een belangrijke stap was de ontwikkeling van de nieuwe OSLO-standaard "Intelligente Toegang", die een gemeenschappelijk model biedt voor het uitwisselen van gegevens rond vergunningen en toegangsrechten. Daarnaast werd via een VLOCA-traject een architectuur uitgewerkt voor een toekomstig centraal platform.
Wat werd onderzocht?
Citerra voerde uitgebreide bevragingen uit bij lokale besturen en ondernemingen. Hieruit bleek dat veel ondernemingen problemen ervaren met versnipperde informatie, verschillende reglementen en gebruiksonvriendelijke aanvraagprocessen. Er kwam een duidelijke vraag naar meer uniformiteit en een centraal aanspreekpunt.
Daarnaast werden verschillende technische concepten getest:
- een centrale toegangspoort die aanvragen kan doorsturen naar bestaande stedelijke vergunningensystemen;
- een toepassing waarmee gebruikers zelf nummerplaten binnen een vergunning kunnen beheren;
- een chatbot die vragen over vergunningen en reglementeringen kan beantwoorden;
- het gebruik van gelinkte open data (LBLOD) om reglementen uniformer te beschrijven en hergebruiken;
- de centralisatie van open data over autoluwe zones.
Drempels onderweg
Het project maakte ook duidelijk waar de grootste uitdagingen liggen.
De technische kant bleek vaak minder problematisch dan de organisatorische. Lokale besturen hebben uiteenlopende beleidskeuzes en specifieke lokale noden. Daardoor is uniformiteit niet alleen een technische oefening, maar ook een bestuurlijke uitdaging.
Een tweede uitdaging was het ontsluiten van realtime data uit bestaande beheersystemen, zoals systemen voor dynamische verkeerssignalisatie. Leveranciers waren niet altijd bereid om hun gegevens als open data beschikbaar te maken, waardoor dit onderdeel minder ver gevorderd is dan oorspronkelijk gepland.
Ook het zoeken naar een geschikt model voor eigenaarschap, governance en financiering bleek complex. Verschillende stakeholders erkenden de meerwaarde van een centrale oplossing, maar het blijft een uitdaging om voldoende engagement en investeringsbereidheid te organiseren voor een gemeenschappelijk platform.
Sommige onderzochte pistes werden daarom bijgestuurd of stopgezet. Zo bleek het concept van een uitgebreide rule engine voor lokale besturen te complex voor praktisch gebruik.
Samenwerking als sleutel tot succes
Het project bracht een uitzonderlijk brede groep partners samen. Lokale besturen, Vlaamse overheden, ondernemingen, federaties, kennisorganisaties en technologiebedrijven werkten gedurende het volledige traject samen. Via een klankbordgroep, stuurgroep, workshops en businesscase-trajecten werd voortdurend afgestemd over behoeften, kansen en randvoorwaarden.
De samenwerking met Athumi bleek bijzonder waardevol voor het onderzoeken van de maatschappelijke haalbaarheid, het businessmodel en de mogelijke verduurzaming van het project. Ook Digitaal Vlaanderen en Agentschap Binnenlands Bestuur speelden een belangrijke rol bij de architectuur, standaarden en digitale bouwstenen.
Resultaten
Het project resulteerde niet in één afgewerkte toepassing, maar legde wel belangrijke fundamenten voor een toekomstige Vlaamse oplossing.
Belangrijke resultaten zijn:
- een goedgekeurde OSLO-standaard "Intelligente Toegang";
- een uitgewerkte referentiearchitectuur voor een centraal ecosysteem;
- verschillende werkende proof-of-concepts;
- analyses van reglementen, aanvraagprocessen en gebruikersnoden;
- voorstellen voor een centrale dataspace en een uniforme aanpak van vergunningen;
- een businesscase die aantoont dat een toekomstig platform op termijn financieel zelfbedruipend kan zijn.
De projectpartners concludeerden dat de technische bouwstenen grotendeels beschikbaar zijn en dat een verdere realisatie haalbaar is. Bovendien bleek uit de bevragingen dat ondernemingen en lokale besturen de nood aan een meer uniforme en gebruiksvriendelijke aanpak duidelijk erkennen.
Tips voor andere lokale besturen
Citerra leverde ook enkele lessen op die relevant zijn voor andere overheden:
- Start vanuit bestaande standaarden en bouwstenen. Dat vermindert ontwikkelingskosten en vergroot de interoperabiliteit.
- Betrek ondernemingen vroeg in het proces. Hun ervaringen maakten duidelijk waar de grootste administratieve knelpunten zitten.
- Streef naar uniformiteit waar mogelijk, maar laat ruimte voor lokale beleidskeuzes.
- Denk niet alleen aan technologie, maar ook aan governance, draagvlak en financiering. Die blijken minstens even belangrijk als de technische uitwerking.
- Test nieuwe ideeën eerst via proof-of-concepts. Zo kunnen risico's en technische hindernissen vroeg worden geïdentificeerd.
Budget
Totaal projectbudget van € 997.866,15
Periode
Startdatum: 01 juni 2023
Einddatum: 30 november 2025
Duur (in maanden):
