RERUN Hoogwaardig hergebruik van papier en karton > resultaten
Het VLAIO Living Lab RERUN streeft naar het verlengen van de levenscyclus van papier en karton door langer gebruik, hergebruik en herbestemming. Papier is goed recycleerbaar en we moeten dat zeker blijven doen. Het recyclageproces gaat echter gepaard met hoog energieverbruik, intensief watergebruik, de inzet van bleekmiddelen en er is altijd een gedeelte nieuwe vezel (van bomen) nodig.
De verandering van mindset bij bedrijven en het creëren van zinvol werk in de sociale economie zijn hierbij minstens even belangrijk. Het uiteindelijke doel: zowel mindset als keten verschuiven van 'recyclage eerst' naar 'hergebruik en herbestemming, daarna pas recyclage'.
Binnen het project werden papier- en kartonstromen van bedrijven in kaart gebracht via een bevraging bij meer dan 1000 bedrijven en enkele gemeenten in Limburg, Vlaams- Brabant en Antwerpen, aangevuld met interviews en bedrijfsbezoeken (>50). Toepassingsmogelijkheden werden verkend op (1) haalbaarheid voor de maatwerkbedrijven, (2) economisch potentieel en (3) het vervangen van bestaand verbruik zodat effectief materiaal uitgespaard wordt. Twee afvalstromen werden geselecteerd en resulteerden in twee concrete, schaalbare oplossingen.
1. Verzenddozen bij kmo's – pilootproject ‘tweedekansdozen’
Veel kwalitatieve verzenddozen belanden na één kort gebruik in de papiercontainer. Tweedekansdozen geeft deze een tweede leven.
Hoe?
Bedrijven bieden (verzend)dozen aan die netjes, vlakvouwbaar en uniform zijn. Maatwerkbedrijven vormen de spil en verzamelen de dozen, controleren de kwaliteit en maken ze klaar voor een tweede gebruik. De workflow werd in kaart gebracht en bijgesteld aan de hand van praktijktesten en een discovery-scenario en er werd een matchmaking platform ontworpen dat toegankelijk is voor leverancier, maatwerkbedrijf en afnemer: www.tweedekansdozen.be.
De website legt het project uit, maakt de catalogus zichtbaar en het achterliggende dashboard ontzorgt de maatwerkbedrijven. Tweedekansdozen vormt zo “de missing link tussen bedrijven die dozen aanbieden en bedrijven die dozen nodig hebben”. Maatwerkbedrijven kunnen hun aanbod zichtbaar maken en de stock up-to-date houden. Een eerste prototype werd succesvol getest met alle stakeholders.
Enkele learnings:
- Bedrijven zijn bereidwillig om dozen aan te leveren of te gebruiken.
- Het werk is zinvol en geschikt voor maatwerkbedrijven
- Het werk is laagdrempelig en gemakkelijk implementeerbaar
- Het kan economisch rendabel zijn
Om het basisidee over te brengen werd een sticker ontworpen die de dozen toegankelijker maakt voor bijvoorbeeld webshops zodat klanten weten dat dit een geredde doos is.
Voor het Living Lab ten einde liep, werd een vervolgtraject opgestart onder de werktitel ‘coalition of the tweedekansdozen’. Zes maatwerkbedrijven zetten het project samen verder, andere bedrijven blijven welkom om dit lokaal en breed te verankeren.
2. Reststromen van drukkerijen – pilootproject ‘circulaire knutselpakketten’
Sommige reststromen van drukkerijen zijn veel te waardevol om rechtstreeks naar de recyclagecontainer te gaan. Mooie en kwalitatieve, eenzijdig bedrukte reststromen kunnen herbestemd worden als teken- en knutselmateriaal. Kleuters zijn hiervan grootverbruikers en vormen een ideale doelgroep. Het idee werd afgetoetst door 9 kleuterjuffen, verspreid over Vlaanderen, een tekstpakket te bezorgen met basismaterialen van recurrente stromen van drukkerijen. De eerst test toonde dat kleuterjuffen heel tevreden waren over het concept en de bruikbaarheid van de materialen.
Obstakels
Kleuterscholen, en bij uitbreiding naschoolse opvang, speelpleinwerkingen enz., vormen een markt die moeilijk te penetreren is: deze organisaties werken met raamcontracten en kleuterjuffen hebben slechts een klein eigen budget. Daarom werd uitgereikt naar verdelers van school- en knutselmaterialen, waarbij het idee goed onthaald werd.
In overleg met een verdeler werd een 2e testpakket uitgewerkt en samengesteld door maatwerkbedrijf Blankedale. We ontdekten veel potentieel en een brede waaier aan mogelijkheden om rendabele toepassingen te lanceren.
Enkele learnings:
- Scholen werken in schooljaren, vroeg starten en vooruitdenken is nodig.
- Verdelers die de markt kennen zijn een goed vertrekpunt, hierdoor ben je echter afhankelijk van hun timing en communicatie.
- Drukkerijen hebben operationeel niet de ruimte om reststromen in kleine hoeveelheden aan verschillende partijen te schenken of te verkopen. Een kwalitatieve derde partij die vertrouwen heeft opgebouwd, kan hierbij helpen.
- Deze piste heeft veel economisch potentieel dankzij de meerwaardecreatie.
'Hergebruik van materialen' zou een criterium moeten zijn bij aanbestedingen voor aankoop van papieren voor scholen en gemeenten. Dit creëert mogelijkheden om vaste stromen af te nemen bij drukkerijen.
Dankzij de kennis opgebouwd via de verdeling van knutselpakketten aan kleuterscholen en de testen met B2B-verdelers van schoolmateriaal, startte REDOPAPERS met een testbatch van 100 zero-waste knutselpakketten voor gezinnen met kinderen. Daarnaast wordt het project nog eens in de kijker gezet en wordt extra awareness opgewekt via een win-actie voor scholen.
