Van reststroom naar stilte
Mariasteen vzw stelt vandaag meer dan duizend mensen zinvol te werk in de sociale economie. En als het resultaat daarvan ook nog eens duurzaam is, wint de maatschappij dubbel. Om dat in goede banen te leiden, contacteerde Mariasteen de bedrijfsadviseurs van VLAIO.
Wie in West-Vlaanderen naar “kasteel Mariasteen” vraagt, botst op een rijk stuk sociale geschiedenis. Vernoemd naar barones Maria van der Renne de Daelenbrouck huisvestte het kasteel begin jaren ‘50 het eerste Hoger Instituut voor Kinesitherapie en Ergotherapie in Vlaanderen. In 1958 werd het de thuisbasis van het Dominiek Savio Instituut voor mensen met een fysieke beperking, een plek die uitgroeide tot een levendige leer- en werkomgeving.
“Mariasteen vzw ontstond in en rond dat kasteel”, vertelt Koen Staelens, Algemeen directeur. “Onze collega’s bij Dominiek Savio zochten zinvol werk op maat van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de kelders maakten ze destijds orthopedisch schoeisel. Van daaruit zijn we geëvolueerd tot wat we vandaag zijn: een maatwerkbedrijf waar lonende tewerkstelling centraal staat en mensen groeien in hun talenten.”
Van kasteel naar keten
“Vandaag stellen we meer dan duizend mensen te werk in en rond Hooglede-Gits, Roeselare en Tielt,” vervolgt Koen. “Je kan bij ons terecht voor metaal- en houtbewerking, montage, groenonderhoud, poets-, schilder- en kluswerk, tot en met horeca. Collega’s kunnen bij ons van job veranderen zonder van werkgever te wisselen. We trekken ook naar bedrijven: in veertien structurele samenwerkingen draaien teams van onze maatwerkers, met coach, mee op sites van klanten. En niet onbelangrijk: innovatie, impact en duurzaamheid zijn leidend in de samenwerkingen die we aangaan.”
Mogelijkheden in kaart brengen
Om die visie en brede waaier aan mogelijkheden tastbaar te maken, nam Mariasteen contact op met de bedrijfsadviseurs van VLAIO, Griet Vergauwen en Cédric Dhaene. Zij werkten een 2daagse workshop rond duurzaamheid uit. Een indrukwekkende interne delegatie luisterde naar boeiende sprekers rond inhoudelijke topics en wisselden ideeën uit met stakeholders om de mogelijkheden van circulaire economie zo concreet mogelijk te maken. Sirris, VITO, Groep Maatwerk, maar ook klanten zoals Vanheede en Modular Lighting namen deel aan deze strategieworkshop. Het resulteerde in een kader met prioriteiten en gewenste acties die Mariasteen kon uitwerken.
In het verlengde van deze sessie werkte Mariasteen samen met Flanders Make een haalbaarheidsstudie uit voor een flexibel werkstation voor doelgroepmedewerkes. En ook het innovatieproject van Vlastic, dat werkt rond nuttige toepassingen voor de reststromen van vlasleem, past in deze zoektocht naar duurzame impact .
Van vlaslemen naar akoestische platen
Innovatiestudio Surplace startte in 2020 uit nieuwsgierigheid naar nieuwe productideeën met reële businesskansen. Vanuit de vlasindustrie kwam de vraag om iets zinvols te doen met de reststroom vlaslemen.
Dries Laperre, zaakvoerder Surplace: “Na experimenteren en prototypen kwamen we uit bij Vlastic, een biogebaseerd materiaal met uitzonderlijke mogelijkheden. We bewijzen dat je uit wat anderen als bijproduct of afval zien, innovatie kunt distilleren.”
De eerste stap kwam er via Quick Wins van Fabrieken voor de Toekomst. “In die verkenning testten we meerdere recepten, ook varianten met glycerol en zetmeel,” vertelt Dries. “Samen met Mariasteen zijn we uiteindelijk uitgekomen bij een monomateriaal zonder binder: licht en luchtig, met sterke akoestische eigenschappen.”
Om daar te geraken, verkenden ze meerdere toepassingen. Het team keek niet alleen naar isolatie, maar ook naar verpakking en interieurpanelen, tot duidelijk werd dat het lichte, poreuze materiaal vooral uitblinkt als akoestische drager. Labotesten en prototypen versnelden die keuze.
“Met steun van de Koning Boudewijnstichting konden we opschalen,” gaat Dries verder. “We bouwden een demonstrator van tien vierkante meter, voerden metingen uit en hingen de panelen op in de feestzaal op de site van Mariasteen. De resultaten waren uitstekend, ons materiaal scoort mee bij de besten van de klas.”
Ketensamenwerking
“Mariasteen is daarbij veel meer dan maakpartner,” zegt Dries. “We kijken samen naar de keten, van afwerking en assemblage tot verpakken en monteren, werk dat zorgvuldig en repetitief is en dus goed past bij een maatwerkbedrijf.” Tegelijk onderzoekt het team of de eerste productielijn bij Mariasteen kan landen, zodat zowel circulaire materiaalkunde als duurzame tewerkstelling verankerd worden.”
De marktbenadering loopt parallel. “We zien twee sporen,” legt Dries uit. “Halffabricaat plaatmateriaal voor partners die het integreren in hun systemen en afgewerkte akoestische panelen voor interieurs. We spreken met bouwdistributie en kantoormeubelspelers en verkennen circulaire modellen zoals terugname of leasing.”
Over grondstofzekerheid klinkt Dries gerust: “Alleen al in België gaat het om circa 72.000 ton vlaslemen per jaar. Onze ambitie is om tien procent daarvan binnen vijf tot zeven jaar te valoriseren.”
Van idee naar dossier, aan tafel met VLAIO
“Om volgende stappen te zetten, kijken we samen met Mariasteen nu naar mogelijke subsidies. VLAIO bedrijfsadviseurs Cédric Dhaene en Griet Vergauwen zijn daarbij onze sparringpartners,” legt Dries uit. “Als experts circulariteit bezorgden ze ons via workshops feedback op onze pitches en brachten ons in contact met relevante partners. We verkennen nu een haalbaarheidsstudie, met mogelijk een O&O‑traject nadien. Het schrijfwerk willen we tegen het einde van het jaar rond hebben, met de hoop op een beslissing in 2026.”
Was het pad altijd recht? “Nee,” lacht Dries. “Een vroegere ketensamenwerkingsaanvraag werd onontvankelijk verklaard omdat een partner in financiële moeilijkheden zat. Pijnlijk, maar we leerden eruit en bouwen vandaag verder met een aangepast traject.”
En Koen besluit: “Voor ons klopt het hele plaatje: lokale reststromen krijgen een tweede leven, onze mensen kunnen vakmanschap inzetten in nieuwe, circulaire ketens, en we versterken de regio‑maakindustrie. Dat is precies waarom we met Vlastic mee innoveren.”
