Waarom ook jij jouw creaties moet beschermen en dat helemaal niet zo duur is

Annemie: Ondernemers denken vaak dat enkel grote bedrijven hun naam, innovatie of ontwerp moeten beschermen en dat zo’n bescherming onbetaalbaar is. Dat klopt niet. Auteursrecht is in principe gratis, net als bedrijfsgeheim. Je merk beschermen is betaalbaar. Alleen het octrooi heeft een stevig prijskaartje, en daarvoor kan je IE-vouchers gebruiken. 

Lynn: Klopt, die IE-vouchers zijn er speciaal voor kmo’s. Je kan ze gebruiken voor kosten die je maakt voor merken, tekeningen en modellen, octrooien of kwekersrecht. Bekijk jouw investering in IE-rechten altijd binnen je bedrijfsstrategie. Het is bijvoorbeeld niet altijd nodig om een octrooi aan te vragen alleen omdat het technisch kan, soms is het bedrijfsgeheim een prima alternatief. Ga ook na of jouw investering zich zal terugverdienen. 

Annemie: Een ander misverstand is dat je een idee kan beschermen. Het is goed dat ondernemers de reflex hebben om hieraan te denken, maar een idee is ook maar een idee zolang je het niet uitwerkt. Ik gebruik vaak het voorbeeld van cadeaubonnen of immosites. Het gaat telkens om hetzelfde idee, maar het wordt anders uitgewerkt. Wat wel kan en wat we zeker aanraden, is om officieel vast te leggen dat jij op een bepaalde datum de bedenker was van een idee, creatie of ontwerp. Dat doe je door een i-DEPOT of andere vorm van bewijs van datum. Via VLAIO kan je hier bovendien korting op krijgen, je kan een ID-code krijgen waardoor zo’n i-DEPOT maar 27 euro kost.

Waarom moet elke ondernemer al vroeg nadenken over bescherming?

Lynn: In de beginfase moet je goed stilstaan bij of en hoe je jouw naam, creatie of uitvinding kan beschermen. Ga na of ze al gebruikt worden door anderen, en bescherm ze als dat niet het geval is. Financieel heeft dat voordelen: je voorkomt mogelijke inbreuken op het werk van anderen én je vermijdt investeringen in iets waarmee je niet verder kan. Ondernemers investeren bijvoorbeeld soms in een naam waarvan achteraf blijkt dat ze die helemaal niet mogen gebruiken. 

Annemie: In veel gevallen komt dit pas aan de oppervlakte als een probleem ontstaat: een naam die al gebruikt wordt, een product dat eigenlijk al bestaat. Dan krijg je een eerste aanmaning en begint het proces: klopt het? Wie was eerder? Zo’n inbreukprocedure of zelfs rechtszaak is niet goed voor je imago. Het is mogelijk dat je je naam moet veranderen, je verliest je geloofwaardigheid en moet terug investeren in naamsbekendheid.

Waar loopt het nog soms mis?

Annemie: Ondernemers staan er niet altijd bij stil dat je bij elke nieuwe ontwikkeling best een vooronderzoek doet: bestaat de naam en/of het product al? Naast een marktonderzoek moet je ook de IE-databanken bekijken, want niet alles is al op de markt. 

Lynn: In hun enthousiasme delen ondernemers soms al te veel informatie met de buitenwereld. Dat kan gevaarlijk zijn. Ze vragen hun omgeving om feedback of input of stellen hun product al tentoon op beurzen, maar voor sommige IE-rechten is het net belangrijk dat je dat niet doet. Bij een octrooi is het bijvoorbeeld van uiterst belang dat je uitvinding geheim blijft tot de aanvraag. De nieuwheid is immers een belangrijke voorwaarde. Daarnaast staat het concurrenten altijd vrij om met hetzelfde idee iets anders uit te werken omdat je een idee nu eenmaal niet kan beschermen. Wees daarom extra voorzichtig in de beginfase. 

Annemie: We raden aan om jouw idee zo goed mogelijk geheim te houden. Deel je toch informatie met bijvoorbeeld een potentiële partner, leverancier, investeerder of producent, werk dan met een geheimhoudingscontract. Een jurist kan je helpen om dit goed op te stellen. De bedrijfsadviseurs van VLAIO zijn gebonden aan een geheimhoudingsplicht en behandelen de informatie die je in het kader van onze adviesverlening deelt vertrouwelijk. Ook bij kennisinstellingen en andere niet-commerciële partijen gelden vaak bepaalde vertrouwelijkheidsregels. Ga vooraf na welke afspraken gelden en of een afzonderlijke geheimhoudingsovereenkomst aangewezen is. 

3 vragen die elke ondernemer zich moet stellen

Hoe ruim bescherm je best? 

Annemie: Bescherm je merk in de gebieden waarin je nu actief bent of binnen enkele jaren actief wil worden. Te ruime bescherming heeft weinig zin: als je ruimer beschermt en die bescherming binnen de 5 jaar niet gebruikt voor bepaalde waren of diensten, kan je bescherming vervallen. Omgekeerd geldt het ook: je kan met een merk dat alleen in de Benelux beschermd is, niet optreden tegen een inbreuk in Frankrijk. Ook voor octrooien en modellen geldt dezelfde afweging: bescherm daar waar je commercieel actief bent of concrete plannen hebt.

Lynn: Je hoeft ook niet meteen overal bescherming aan te vragen. Als je twijfelt, kan je eerst nationaal of binnen de Benelux starten en later uitbreiden. Bij merken en modellen kan je je oorspronkelijke prioriteitsdatum nog 6 maanden meenemen, bij octrooien is dat 12 maanden. Veel hangt dus af van de strategie die je nastreeft en de markten waarin je actief wil zijn. 

Wat als ondernemers hun idee willen verkopen? 

Annemie: Een idee op zich is niet veel waard, de uitwerking wel. Stel je altijd de vraag: wat wil je eigenlijk verkopen? 
 

Lynn: Het is één iets om een idee te hebben, maar je weet niet of alles zal werken zoals je het voorzien hebt. Je werkt het dus best eerst zelf concreet uit en gaat na welke IE-rechten erop van toepassing zijn of kunnen zijn. Vervolgens kan je overwegen om de rechten bijvoorbeeld via licenties tijdelijk of permanent te verkopen.

Wat kunnen ondernemers doen als ze vermoeden dat iemand hun merk, ontwerp, tekst, foto, software of uitvinding kopieert?

Annemie: Documenteren. Maak foto’s en screenshots, documenteer de inbreuk, kijk wie erachter zit en neem een expert onder de arm. Merk- en modelgemachtigden vind je via bmm.be, octrooigemachtigden via het register van gemachtigden. Gespecialiseerde advocaten op advocaat.be.