Van onderzoek naar impact: zo versnelt Moonshot Flanders de klimaatsprong van de Vlaamse industrie
Hoe maak je de Vlaamse industrie tegen 2050 koolstofcirculair en CO₂-arm? Die vraag ligt aan de basis van Moonshot Flanders, het industriegedreven onderzoeksprogramma dat de Vlaamse overheid in 2019 lanceerde. Het ondersteunt strategisch onderzoek aan Vlaamse universiteiten en kennisinstellingen, in samenwerking met bedrijven, en vormt een belangrijke pijler van Klimaatsprong voor de Industrie.
Zes jaar later worden verschillende technologieën opgeschaald in piloot- en demonstratieprojecten of vinden ze via start-ups en spin-offs hun weg naar de markt. Samen hebben de technologieën uit het programma het potentieel om de CO₂-uitstoot van de Vlaamse industrie met 5,6 miljoen ton te verminderen.
Van lignine naar biogebaseerde grondstoffen
Plantaardige biomassa bevat waardevolle bouwstenen zoals lignine. Die lignine, die onder meer vrijkomt bij de productie van papier en karton, kan worden ingezet als hernieuwbare grondstof voor de chemische industrie.
Moonshot-projecten zoals NIBCON en PADDL onderzochten hoe lignine kan worden omgezet in biogebaseerde bouwstenen voor onder meer coatings, lijmen en andere toepassingen. Met PILLAR wordt die kennis verder opgeschaald: op de KU Leuven-site TRANSfarm wordt plantaardige biomassa omgezet in lignine-olie. VITO en KU Leuven beschikken inmiddels over bijkomende pilootinfrastructuur om deze lignine verder te verwerken tot hoogwaardige bio-aromaten.
CO₂ als grondstof
Ook koolstofafvang en -conversie kunnen een belangrijke rol spelen in de industriële transitie. Afgevangen CO₂ kan immers worden gebruikt als grondstof voor nieuwe producten en processen.
Het D2M-project ontwikkelde technologie om CO₂ om te zetten in koolstofmonoxide, een belangrijke grondstof voor de chemische industrie. De kennis uit het project vormde mee de basis voor D-CRBN, een spin-off van de Universiteit Antwerpen die de technologie verder ontwikkelt en commercialiseert. Ook Super-Dry Reforming onderzoekt hoe CO₂ samen met (bio)methaan kan worden omgezet in koolstofmonoxide en resulteerde in een pilootinstallatie aan de Universiteit Gent.
Moonshot Flanders in cijfers:
- €137 miljoen geïnvesteerd in industrieel klimaatonderzoek
- 69 onderzoeksprojecten goedgekeurd sinds 2019
- 243 bedrijven actief betrokken
- 12 Vlaamse universiteiten en kennisinstellingen betrokken
- 5 piloot- en demonstratie-installaties gerealiseerd
- 8 installaties in ontwikkeling
Kunststofafval als nieuwe grondstof
Bij kunststofverbranding gaat waardevolle koolstof verloren. Chemische recyclage maakt het mogelijk om die koolstof opnieuw te gebruiken als grondstof voor nieuwe kunststoffen.
Projecten zoals CoRe², CoRe²-2, CHRONICLE en PURE-SCALE ontwikkelden technologieën om verschillende soorten kunststof om te zetten in circulaire bouwstenen. Uit die onderzoeksinspanningen ontstond onder meer Purtiso, een spin-off die polyurethaan uit producten zoals matrassen opnieuw omzet in zijn oorspronkelijke bouwstenen.
Ook de ontwikkeling van nieuwe pilootinfrastructuur gaat door. Zo werd in januari 2026 bij de Universiteit Gent een installatie geplaatst die kunststof films verder scheidt en hoogwaardige grondstoffen terugwint.
Groene waterstof uit lucht en zonlicht
Moonshot Flanders investeert ook in technologie voor groene waterstof. Het HyPPr-project onderzoekt een innovatieve aanpak waarbij panelen met behulp van zonlicht waterstof produceren uit vocht in de omgevingslucht.
Op de TRANSfarm van KU Leuven werd een eerste pilootlijn gebouwd. Uit het onderzoek ontstond de spin-off Solhyd, die de technologie verder naar de markt brengt. Begin 2026 sloot het bedrijf een samenwerkingsovereenkomst voor de bouw van een eerste waterstofpark in Wallonië.
Van onderzoek naar industriële impact
De projecten tonen hoe Moonshot Flanders de volledige innovatieketen ondersteunt: van onderzoek en ontwikkeling, over piloot- en demonstratieprojecten, tot opschaling en commercialisering. Zo krijgen nieuwe technologieën voor biogebaseerde grondstoffen, CO₂-valorisatie, kunststofrecyclage en groene waterstof steeds concreter vorm.
De komende jaren ligt de focus op verdere opschaling en industriële implementatie. Zo kan het potentieel van 5,6 miljoen ton CO₂-reductie maximaal worden benut en kan Vlaamse innovatie bijdragen aan een klimaatneutrale en koolstofcirculaire industrie.
Wat is het Moonshot innovatieprogramma?
Moonshot, een toekomstgericht industrieel innovatieprogramma, werd in 2019 opgestart om technologische doorbraken in producten, processen en materialen te stimuleren tegen 2040 en op die manier te kunnen bijdragen aan een koolstofcirculair en CO2-arme Vlaamse industrie. De contextanalyse en roadmapstudie uit november 2020 diende als input voor dit innovatieprogramma, gericht op (strategisch) basisonderzoek.
Catalisti, de speerpuntcluster voor de Vlaamse chemie- en kunststoffensector neemt de leiding over het Moonshot-programma, in samenwerking met de ander Vlaamse speerpuntclusters.
Klimaatsprong voor de industrie versterkt dit innovatieprogramma met een breed industrieel transitieprogramma. Een van de acties in de programmanota van Klimaatsprong voor de industrie is het uitwerken van adviezen om het Moonshotprogramma te versnellen zodat onderzoeksprojecten tijdig vertaald kunnen worden naar industriële toepassingen.
Neem een kijkje op moonshotflanders.be.