Schaarste aan bedrijfsruimte in Vlaanderen blijft toenemen, ondanks efficiënt ruimtegebruik
De ruimte voor economische activiteiten in Vlaanderen staat steeds meer onder druk. Dat blijkt uit het nieuwe VLAIO-rapport 'Economisch ruimtegebruik in Vlaanderen – situatie 2026'. Het bedrijfsleven benut vandaag vrijwel alle beschikbare ruimte. Willen we de vernieuwing van het economisch weefsel blijven ondersteunen, dan is bijkomend aanbod dat kan bijdragen aan die vernieuwing noodzakelijk.
Meer dan 80% van de oppervlakte van bedrijventerreinen wordt efficiënt gebruikt voor economische activiteiten en infrastructuur. Tegelijk blijft het beschikbare aanbod verder afnemen. In regio Antwerpen is vandaag nog amper 2,6 hectare beschikbaar.
Netto krimp van bedrijventerreinen en steeds minder beschikbare ruimte
De afgelopen twee jaar werd 123,7 hectare bijkomend bestemd als bedrijventerrein, maar 326 hectare kreeg een herbestemming naar andere functies. Dit resulteert in een duidelijke netto krimp van de ruimte voor bedrijvigheid.
Het effectief beschikbare aanbod van onbebouwde bedrijfspercelen daalde verder tot 522,2 hectare in heel Vlaanderen. In de referentieregio Antwerpen zijn er nog slechts vijf onbebouwde percelen, samen goed voor ongeveer 3 hectare, beschikbaar. In West- en Oost-Vlaanderen is telkens nog maar één perceel groter dan 5 hectare beschikbaar.
Deze schaarste bemoeilijkt het aantrekken van buitenlandse investeringen en beperkt de groeimogelijkheden van bedrijven die willen uitbreiden of zich willen herlokaliseren.
Efficiënt gebruik maar verdere optimalisatie blijft nodig
Vlaanderen behoort tot de meest verstedelijkte regio’s in Europa. Ongeveer 32% van het grondgebied is vandaag ingenomen door ruimtebeslag (wonen, economie, infrastructuur, enz.), wat de druk verhoogt om bijkomend ruimtegebruik te beperken.
Bedrijventerreinen buiten de zeehavengebieden nemen 3,52% van de Vlaamse oppervlakte in. De benuttingsgraad in Vlaanderen bedraagt 82%: de bedrijventerreinoppervlakte wordt grotendeels gebruikt voor economie of infrastructuur.
Toch is verdere optimalisatie nodig want de diversiteit aan terreinen is groot. Zo is er op 22% van de ‘paars’ bestemde terreinen slechts één bedrijf actief, samen goed voor 1.627 hectare.
Daarnaast bevindt bijna 6% van de paars bestemde oppervlakte in West-Vlaanderen zich op solitaire locaties.
Het beter benutten van de bedrijventerreinen is een must maar het moet slim gebeuren. Bedrijfsverzamelgebouwen op bedrijventerreinen en brownfields kunnen zorgen voor een intensievere benutting maar leiden ook tot een schaalverkleining van ruimte en meer oneigenlijk gebruik door activiteiten die zich ook in het stads-of dorpsweefsel kunnen vestigen.
Vandaag staan op 1.829 percelen gebouwen waarin minstens nog één unit te huur of te koop aangeboden wordt. Dat is een fors aantal. Een goede monitoring van de vraag naar en het aanbod aan de diverse vestigingsmilieus blijft daarom cruciaal om tot een slim ruimtegebruik te komen.
Nieuwe data op regionale schaal ondersteunen gerichter beleid
Het rapport bevestigt de schaarste die eerder aanleiding gaf tot het actieplan Ruimte voor Bedrijvigheid. Nieuw is dat de data nu ook beschikbaar zijn op het niveau van de referentieregio’s en gekoppeld worden aan het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen.
Daarnaast wijst het rapport op een resterend potentieel aan te ontwikkelen bedrijventerreinen en te herontwikkelen leegstaande sites op voorwaarde dat deze goed gelegen zijn.
Door het economisch ruimtegebruik systematisch te monitoren en dashboards en kaartmateriaal ter beschikking te stellen, wil VLAIO bijdragen aan een meer gericht en toekomstbestendig economisch locatiebeleid. VLAIO roept gebruikers van deze data op om actief feedback te geven en samen te werken rond gedeeld datagebruik.