Schaarste aan bedrijfsruimte in Vlaanderen blijft toenemen ondanks efficiënt ruimtegebruik
De ruimte voor economische activiteiten in Vlaanderen staat steeds meer onder druk. Dat blijkt uit het nieuwe VLAIO-rapport 'Economisch ruimtegebruik in Vlaanderen – situatie 2026'. Het bedrijfsleven benut vandaag vrijwel alle beschikbare ruimte. Als we de vernieuwing van onze economie willen blijven ondersteunen, is bijkomend aanbod nodig.
Meer dan 80% van de oppervlakte van bedrijventerreinen wordt efficiënt gebruikt voor economische activiteiten en infrastructuur. Tegelijk blijft het beschikbare aanbod verder afnemen. In regio Antwerpen is vandaag nog amper 2,6 hectare beschikbaar.
Netto krimp van bedrijventerreinen en steeds minder beschikbare ruimte
De afgelopen twee jaar werd 123,7 hectare bijkomend bestemd als bedrijventerrein, maar 326 hectare kreeg een herbestemming naar andere functies. Dit resulteert in een duidelijke netto krimp van de ruimte voor bedrijvigheid.
Ook het aanbod van onbebouwde bedrijfspercelen blijft dalen. In heel Vlaanderen is nog 522,2 hectare effectief beschikbaar. In de referentieregio Antwerpen gaat het nog om slechts vijf onbebouwde percelen, samen goed voor ongeveer 3 hectare. In West- en Oost-Vlaanderen is telkens nog maar één perceel groter dan 5 hectare beschikbaar.
Die schaarste maakt het moeilijker om buitenlandse investeringen aan te trekken. Ook bedrijven die willen uitbreiden of verhuizen, vinden steeds moeilijker een geschikte locatie.
Efficiënt gebruik, maar verdere optimalisatie blijft nodig
Vlaanderen is een van de meest verstedelijkte regio’s van Europa. Ongeveer 32% van het grondgebied is al ingenomen door wonen, economie, infrastructuur en andere functies. Daardoor groeit de druk om extra ruimtegebruik te beperken.
Bedrijventerreinen buiten de zeehavengebieden nemen 3,52% van de Vlaamse oppervlakte in. De benuttingsgraad bedraagt 82%, wat betekent dat het grootste deel van die ruimte al wordt gebruikt voor economie of infrastructuur.
Toch blijft verdere optimalisatie nodig. De bedrijventerreinen zijn erg divers. Zo is op 22% van de 'paars' bestemde terreinen slechts één bedrijf actief. Samen gaat het om 1.627 hectare. Daarnaast ligt in West-Vlaanderen bijna 6% van de paars bestemde oppervlakte op solitaire locaties.
Een betere benutting van bedrijventerreinen is dus nodig, maar dat moet doordacht gebeuren. Bedrijfsverzamelgebouwen op bedrijventerreinen en brownfields kunnen zorgen voor intensiever ruimtegebruik. Tegelijk kunnen ze ook leiden tot kleinere beschikbare ruimtes en tot gebruik door activiteiten die evengoed in stads- of dorpskernen een plek kunnen krijgen.
Vandaag staan op 1.829 percelen gebouwen waarin nog minstens één unit te huur of te koop is. Dat is een opvallend hoog aantal. Daarom blijft een goede monitoring van vraag en aanbod in de verschillende vestigingsmilieus belangrijk.
Nieuwe regionale data helpen gerichter beleid
Het rapport bevestigt de schaarste die eerder aanleiding gaf tot het actieplan Ruimte voor Bedrijvigheid. Nieuw is dat de data nu ook beschikbaar zijn op het niveau van de referentieregio’s en gekoppeld worden aan het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen.
Daarnaast wijst het rapport op een resterend potentieel aan nog te ontwikkelen bedrijventerreinen en te herontwikkelen leegstaande sites, op voorwaarde dat die goed gelegen zijn.
Door het economisch ruimtegebruik systematisch te monitoren en dashboards en kaartmateriaal ter beschikking te stellen, wil VLAIO bijdragen aan een meer gericht en toekomstbestendig economisch locatiebeleid. VLAIO roept gebruikers van deze data op om actief feedback te geven en samen te werken rond gedeeld datagebruik.