Projectresultaten ‘Data in Kleine Steden’: van buikgevoel naar onderbouwd beleid

Met het City of Things-project DAKS 2.0 zetten zeven West-Vlaamse besturen een grote stap richting datagedreven kernversterkend beleid. Via een gezamenlijke raamovereenkomst kochten ze bewezen meetoplossingen aan voor drukte bij personen en voertuigen, binnenstappers en bestedingsinformatie. Het resultaat: objectieve inzichten in bezoekersstromen, evenementenimpact en mobiliteit die het lokale economiebeleid en de inrichting van de publieke ruimte scherper maken.  

Een City of Things-project speciaal voor kleine steden

DAKS 2.0 werd goedgekeurd in de City of Things-oproep van 2022 en liep onlangs af. Indiener Oostkamp bundelde de krachten met Blankenberge, Diksmuide, Harelbeke, Menen, Veurne en Waregem. Partners KERNpunt en POM West-Vlaanderen hielpen mee coördineren.  

Het doel: met nieuwe én bestaande data concrete beleidsvragen rond drukte en bezoekersstromen in handelskernen beantwoorden, laagdrempelig en haalbaar voor kleinere besturen.  

Aanleiding & maatschappelijke uitdaging

Lokale besturen kampen met complexe uitdagingen: mobiliteit, leegstand, detailhandel en leefbaarheid. Beleidsbeslissingen steunen vaak op ervaring en “buikgevoel”. Data helpen aannames te toetsen, impact te meten en evoluties te volgen. DAKS 2.0 toont dat ook kleinere steden via gerichte dataverzameling beleid kunnen objectiveren en handelaars ondersteunen.  

Gezamenlijke raamovereenkomst, use cases en bewezen oplossingen

DAKS 2.0 vertrok van concrete beleidsvragen (use cases) zoals evenementenimpact, acquisitiebeleid, marketing, openingsurenadvies en mobiliteitsstromen. Er kwam een gezamenlijke raamovereenkomst met duidelijke eisen: eigenaarschap bij het bestuur, toegankelijkheid via dashboards en technisch leesbaar formaat, OSLO-standaarden, GDPR-conform. Er werden vier datatypen voorzien:

  1. Druktemeting personen
  2. Druktemeting voertuigen
  3. Bestedingsinformatie
  4. Binnenstappers 

Leveranciers (o.a. CrowdScan, Citymesh, The Retail Factory, Telraam, Movias) bieden uitgewerkte dienstverlening zodat kleine besturen maximaal ontzorgd zijn.  

Wat liep goed en wat was lastig?

Twee duidelijke voordelen kwamen naar voor tijdens het project. Ten eerste dat samenwerken loont: één raamwerk voor meerdere steden, schaalvoordelen en uitwisseling van kennis. Ten tweede, dat duidelijke randvoorwaarden datasilo’s en vendor lock-in vermijden én dat data combineerbaar zijn over domeinen heen.  

Er waren ook een aantal factoren waarmee afgerekend moest worden. Zo vraagt het opstellen en gunnen van een raamovereenkomst meer tijd dan verwacht waardoor minicompetities bleven doorlopen tot eindrapportage. Verder was ook een precisering van de scope nodig. Parkeerbezetting vraagt andere meetmethoden dan rijdend verkeer en ook definities (“drukte”, “verkeer”) moeten vooraf scherp gesteld worden. Tot slot vergt de analyse en interpretatie inzet over diensten heen (lokale economie, mobiliteit, toerisme, IT).  

Resultaten in de steden

  • 1

    Harelbeke – levendig centrum en marktwerking

    • Toetsing afbakening kernwinkelgebied via passant- en verkeersdata.
    • Meting evenementenimpact voor handel en horeca.
    • Uitdagingen: geschikte meetlocaties, datainterpretatie, intern draagvlak.  
  • 2

    Oostkamp – van buikgevoel naar onderbouwd beleid

    • Focus op evenementenimpact, verplaatsingspatronen (o.a. medewerkers bedrijventerrein naar centrum), parkeerbehoefte en conversie.
    • Data types: personen, voertuigen, binnenstappers; strategische locaties in kern en op invalsassen.
    • Uitdagingen: breed locatiebereik, integratie bestaande data (wifi, parkings), keuzes maken binnen budget en tijd.  
  • 3

    Blankenberge – kompas voor een kuststad met seizoenspieken

    • Inzicht in drukte en bewegingen van diverse doelgroepen; link tussen hoofdas en zijstraten.
    • Monitoring voertuigen op invalswegen en binnenstappers voor conversie.
    • Let op: data geven trends i.p.v. absolute aantallen; privacy en GDPR blijven topprioriteit.  
  • 4

    Diksmuide – verbinden van drie hoofdgebieden

    • Meten van bewegingen tussen Grote Markt, kleinhandelszone en IJzertoren; impact van markten/evenementen; binnenstappers en verblijfsduur.
    • Doel: acquisitiebeleid onderbouwen en leegstand gericht aanpakken; brede interne benutting.  
  • 5

    Veurne – slimme data voor evenementenbeleid

    • Focus op bezoekerstrends en evaluatie van evenementen via druktemeting personen in kernstraten en Markt.
    • Lessen: budgettaire keuzes en interpretatie in context (weer, kalender).  
  • 6

    Menen – mobiliteit als sleutel voor heraanleg Grote Markt

    • Personen- en voertuigdrukte meten, inclusief parkeergebruik, als fundament voor toekomstgericht ontwerp en klimaatadaptieve herinrichting.
    • Samenwerking tussen mobiliteit en lokale economie als hefboom.  

Hoe kunnen andere lokale besturen hiermee aan de slag?

1. Start klein en scherp 

Begin met een beperkte, beleidsrelevante meetopstelling (bv. drukte op één as) en formuleer een heldere vraag: wat wil je meten, waar, waarom, en hoe gebruik je de data?  

2. Gebruik het raamcontract 

Het raamcontract van KERNpunt staat open voor alle West-Vlaamse besturen. Het biedt juridisch/technisch kader (privacy, interoperabiliteit, eigenaarschap). Procedure via mail, met duidelijk doel en maximumbudget; minicompetitie levert offertes op maat.  

3. Betrek interne en externe stakeholders vroeg 

Organiseer infosessies voor handelaars, werk over diensten heen (lokale economie, mobiliteit, toerisme, IT) en stem sensorlocaties praktisch af. Dit vergroot draagvlak én kwaliteit van de metingen.  

4. Denk vooruit: combineren en interpreteren 

Plan interoperabiliteit en datatoegang (dashboard, technisch formaat) vanaf dag één. Combineer bronnen (drukte, mobiliteit, parkeerdata, weer, evenementen) voor rijkere inzichten. Focus op trends en context i.p.v. absolute cijfers.  

5. Borg privacy, eigenaarschap en hergebruik 

Zorg voor GDPR-conformiteit, bewaar eigendom bij het bestuur en faciliteer hergebruik (intern, open data waar passend). Zo vermijd je datasilo’s en vendor lock-in.

Meer info?

Het volledige eindrapport kan je vinden op de website van KERNpunt. 

Delen: