Nieuwe kaart brengt Vlaams nitraatreductiefront gedetailleerd in beeld
Via PIO-project 'Nieuwe NEMO grondwatermodule op lokale schaal' wil de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) de NEMO-tool verfijnen. De nieuwe module moet lokale omstandigheden en processen beter in beeld brengen en zo nauwkeuriger berekenen hoe stikstof en fosfor vanuit landbouwgebieden via bodem en grondwater in waterlopen terechtkomen. Dat levert waardevolle inzichten op voor een gerichter mest-, landbouw- en integraal waterbeleid.
Voorbereiding: advies voor gefaseerde aanpak
Een voorbereidingstraject heeft a.d.h.v. een behoefteanalyse en marktconsultatie de uitdaging scherp gesteld. De geraadpleegde partijen adviseerden een gefaseerde en iteratieve aanpak, startend met onder meer het in kaart brengen van het nitraatreductiefront en het uitwerken van een verbeterde drainagebeschrijving, gevolgd door stapsgewijze uitbreiding en validatie van de grondwatermodule (2D/3D), eerst in pilootgebieden en nadien opgeschaald naar Vlaams niveau. Daarbij werd ook het belang benadrukt van een open en multidisciplinaire samenwerking, systematische kalibratie en validatie, en een evenwicht tussen modeldetail en praktische beperkingen zoals rekentijd en data beschikbaarheid.
Fase 1: kaart van het nitraatreductiefront in het freatisch grondwater in Vlaanderen
Conform dit advies heeft VMM samen met PIO eerst een aanbesteding gelanceerd voor het opmaken van een kaart van het nitraatreductiefront in het freatisch grondwater voor heel Vlaanderen ten bate van de denitrificatieberekeningen in de grondwatermodule in NEMO.
KULeuven Research & Development is in 2025 gestart met de opdracht en heeft begin 2026 de kaart opgeleverd.
Op deze manier werd voor het eerst een gebiedsdekkende kaart van de diepte van het nitraatreductiefront (NRF) in het freatisch grondwater van Vlaanderen opgesteld, met een hoge ruimtelijke resolutie van 50 meter. Deze studie combineert innovatieve, moderne machine‑learningtechnieken met uitgebreide ondergrondgegevens uit de Databank Ondergrond Vlaanderen. Door gebruik te maken van een XGBoost-model en een bijkomend AI-model dat redoxcondities afleidt uit boorbeschrijvingen (onder meer via natuurlijke taalverwerking), konden ook schaars beschikbare veldgegevens maximaal worden benut en opgeschaald. Het resultaat zijn twee consistente kaarten die duidelijke ruimtelijke patronen in NRF-diepte tonen en een aanvaardbare nauwkeurigheid bereiken.
Fase 2: Uitbreiding, vernieuwing en validatie van NEMO
De kaarten vormen een belangrijke, innovatieve bouwsteen voor een meer procesgebaseerde en realistische modellering van denitrificatie in grondwater, en daarmee voor toekomstige verbeteringen van modellen zoals NEMO. Op dus naar de tweede fase. Hierin is het de bedoeling om de grondwatermodellering in NEMO aan te passen zodat deze gebruik kan maken van de NRF-kaart.
Wat is het Programma Innovatieve Overheidsopdrachten (PIO)?
Het Programma Innovatieve Overheidsopdrachten (PIO) helpt de Vlaamse publieke sector om - via overheidsopdrachten - innovatieve oplossingen te laten ontwikkelen, testen en valideren. Het gaat om innovatieve oplossingen voor publieke noden waar geen kant-en-klare oplossingen voor op de markt zijn. Deze oplossingen worden gezocht samen met ondernemingen, kennisinstellingen en onderzoekscentra.
Alle info, oproepen en events vind je via vlaio.be/PIO.