Eindrapport 'Buisvijzel als innovatieve sleutel voor duurzaam waterbeheer?'
Versnipperd beheer en onvoldoende validatie in de markt belemmeren tot nog toe echter de uitrol van de buisvijzel bij die renovaties. Om dit toch te stimuleren en meer kennis over de buisvijzels te verwerven, wil het Departement Mobiliteit en Openbare Werken samen met de Provincie West-Vlaanderen en Westkustpolder een buisvijzel laten modelleren en testen op een schaalmodel. Vervolgens willen ze de buisvijzel installeren en effectief testen in een bestaand vijzelgemaal. Ter voorbereiding startte in het najaar van 2025 een voortraject onder begeleiding van de consultants van Verhaert. Lees nu het eindrapport dat de conclusies van dit voortraject bundelt.
Het PIO project ‘Buisvijzel: innovatieve sleutel tot duurzaam waterbeheer?’
De Vlaamse pompinfrastructuur is sterk verouderd en het versnipperde waterbeheer belemmert effectieve innovatie en kennisdeling. Hoewel de gesloten buisvijzel met meedraaiende mantel in theorie een uiterst duurzaam en visvriendelijk alternatief vormt voor toekomstige renovaties kampt deze technologie in de praktijk, in tegenstelling tot de open vijzel, met onverklaarbare debiet- en rendementsverliezen bij overvulling of volledige onderdompeling. Het is cruciaal om dit kennishiaat te dichten, daarom bundelen het Departement MOW (NeXperta), de Provincie West-Vlaanderen en de Westkustpolder de krachten in dit project binnen het Programma Innovatieve Overheidsopdrachten (PIO). In het eindrapport delen we de inzichten uit het voortraject waarin we de behoefte verder analyseerden en de markt consulteerden. We beschrijven de technische, functionele en juridische basis om dit vraagstuk in de markt te zetten.
Het voortraject en eindrapport
Van januari 2026 tot september 2026 liep een voortraject in samenwerking met Verhaert. Wat gebeurde in dat voortraject?
- Onderzoek uitgevoerd naar de betrouwbaarheid van de buisvijzel, met bijzondere aandacht voor hydraulische instabiliteit bij overvulling en volledige onderdompeling.
- Technische problemen uit eerdere installaties (o.a. in Deurne en Veurne) werden objectief geanalyseerd.
- Kennis opgebouwd via deskresearch, literatuurstudies en workshops met hydraulische en elektromechanische experts.
- Verschillende stakeholders waren betrokken, waaronder Departement MOW, het Waterbouwkundig Labo, Provincie West-Vlaanderen, Westkustpolder en Verhaert.
- De onderzoeksnoden werden vervolgens afgetoetst aan de markt via een internationale marktconsultatie.
- In dialoog gegaan met Europese vijzelfabrikanten, aannemers/integratoren en CFD-kenniscentra.
Het voortraject bracht meer inzicht in de oorzaken van de technische fenomenen en de mogelijke oplossingsrichtingen. Op basis hiervan werden verschillende onderzoeks- en ontwikkelingsscenario’s (O&O) beoordeeld op hun haalbaarheid voorafgaand aan de aanbesteding.
Het eindrapport met de verworven inzichten is nu publiek beschikbaar.
Belangrijkste conclusies uit het voortraject:
- De belangrijkste kennislacunes rond hydraulische instabiliteit bij onderdompeling werden geïdentificeerd.
- Deze inzichten werden vertaald naar een gerichte onderzoeksaanpak met verschillende validatiemethodes.
- Er werd een kennisstrategie uitgewerkt die zowel het gedrag van de buisvijzel als de achterliggende oorzaken onderzoekt.
- Het project beschikt nu over een solide basis voor een risico gestuurd en wetenschappelijk onderbouwd O&O-traject.
- Het vervolgonderzoek zal gebruikmaken van simulaties, schaalproeven en praktijkmetingen.
- Doel is om te bepalen of de gesloten buisvijzel met meedraaiende mantel een betrouwbare, visvriendelijke en energie-efficiënte oplossing kan zijn.
- Het onderzoek moet ook duidelijk maken onder welke ontwerp- en constructievoorwaarden deze technologie inzetbaar is voor duurzaam waterbeheer.