Samen werkt beter
Wie vandaag innoveert, doet dat zelden alleen. Samenwerking is een krachtige hefboom voor ondernemers die willen groeien, versnellen of internationaliseren. Maar hoe begin je eraan? Wat maakt een samenwerking écht succesvol? En hoe verschilt samenwerken binnen Vlaanderen van partnerschappen over de grens of met kennisinstellingen? VLAIO bedrijfsadviseurs Marc Sevenants, Yves Ozog en Marc Tiri delen hun ervaringen. Samen nemen ze je mee door de belangrijkste vormen van samenwerking en tonen ze hoe VLAIO ondernemers ondersteunt om hun ambities waar te maken.
Succesvolle samenwerking is geen toeval, maar een traject met verschillende fasen. Van verkennen en belangen scherp krijgen, over het delen van doelstellingen en het bouwen aan vertrouwen, tot overeenkomen over rollen, mandaten en input/output. Pas daarna krijgt de samenwerking echt vorm in concrete projectfiches en actieplannen.
VLAIO bedrijfsadviseur Marc Sevenants: “Een samenwerking slaagt enkel als je de tijd neemt om in één-op-ééngesprekken te achterhalen wat elke partner wil bereiken. Pas wanneer dezelfde ambities nagestreefd worden, individuele belangen helder en complementair zijn en je elkaars kennis en kunde waardeert, kan je naar een collectieve win-win evolueren. Gaat het alleen om je eigen doelstellingen, dan werkt het nooit. Partners voelen meteen of je openstaat voor hun zorgen en ambities. Je kan samenwerking ook niet forceren of zomaar omgieten om in een subsidie te passen, vertrek telkens van een leeg blad.”
“Vanuit VLAIO vervullen we hier regelmatig een facilitatorrol, door partners te helpen hun doelstellingen scherp te stellen en door te verwijzen naar instrumenten waarmee zulke samenwerking ook financieel ondersteund wordt. Denk maar aan ICON-trajecten, ontwikkelings- en onderzoeks-, BEL-COO- of clusterprojecten waarin meerdere bedrijven in cocreatie innoveren.”
Complementariteit: 1+1 = 3
“Samenwerking tussen bedrijven en innovatie wordt pas echt krachtig wanneer partners elkaar aanvullen en iets realiseren dat ze elk apart nooit hadden kunnen bereiken”, vertelt Marc. Denk aan industriebedrijven die digitalisering omarmen, zorgorganisaties die met technologiepartners nieuwe oplossingen bouwen, of bouwbedrijven die met energie-experten duurzame innovaties versnellen. Het is precies die kruisbestuiving tussen sectoren die maakt dat bedrijven sneller kunnen schakelen. Marc: “Door kennis, data en infrastructuur te delen, verlagen ze het risico én brengen ze producten sneller naar de markt.”
Het BEL-COO-project tussen UZ Brussel en Robovision is een mooi voorbeeld van twee complementaire bedrijven die de handen ineensloegen: een fertiliteitscentrum en een AI-bedrijf bouwden samen een applicatie om kwalitatief sperma beter en sneller te detecteren. Een cross-sectorale samenwerking die niet alleen de time-to-market verkort, maar ook maatschappelijke impact heeft.
Grenzen verleggen
En wie merkt hoe sterk samenwerking tussen bedrijven werkt binnen Vlaanderen of België, ontdekt al snel dat dezelfde logica nog grotere kansen biedt zodra je de blik over de grens richt.
“Bedrijven die durven internationaliseren, vinden partners met kennis, technologie of talent die ze misschien in Vlaanderen niet vinden,” vertelt VLAIO bedrijfsadviseur Yves Ozog. “We zien daar veel mooie voorbeelden en resultaten van bij CrossRoads Vlaanderen-Nederland, een subsidieprogramma voor kmo’s binnen Interreg Vlaanderen-Nederland.”
Yves: “CrossRoads Vlaanderen-Nederland loopt intussen al enkele jaren en het succes vormde een inspiratiebron voor andere regio’s. Zo is er nu ook Crossroads France-Wallonie-Vlaanderen en STIPP Instrument (Maas-Rijn). We bieden niet alleen een subsidie aan. We helpen je ook bij het vinden van de juiste partner over de grens. Succesvolle samenwerkingen begeleiden we richting een subsidieaanvraag.”
“Door expertise vanuit de buurlanden op te nemen, vergroten bedrijven niet alleen hun doelpubliek of expertise in Vlaanderen, maar krijgen ze ook sneller voet aan wal in de desbetreffende regio’s aan de andere kant van de grens.”
OneBonsai, pionier op vlak van immersieve technologieën, is nog zo’n bedrijf dat samenwerkingen over de grens opzoekt. Via een CrossRoads Vlaanderen-Nederland project, werken ze samen met het Nederlandse SynchVR en zetten ze hun VR-technologie in voor een gestandaardiseerde opleiding voor pediatrische zorg. Daarnaast werken ze ook samen met Brusselse en Waalse partners aan geavanceerde VR-opleidingsmodules, ondersteund door een BEL-COO subsidie.
Een andere voorbeeld van internationale samenwerking vinden we bij Zymofix. Deze Vlaamse scale-up zet biomassareststromen (bijvoorbeeld agrarische reststromen) om in nuttige micro-organismen. Het bedrijf is bezig aan een mooi groeiparcours en haalde recent 2,5 miljoen euro binnen via de EIC Accelerator Grant, een Europees instrument dat bedrijven met marktgerichte innovaties en veel groeipotentieel ondersteunt. Via het Enterprise Europe Network (EEN) en het National Contact Point (NCP Flanders) kwam Zymofix in contact met andere bedrijven om een consortium te vormen.
Meer denkkracht, minder risico’s
“De intensieve samenwerking met universiteiten, hogescholen en onderzoekscentra is van alle samenwerkingsvormen die ondernemers kunnen aangaan, wellicht diegene die nog te vaak over het hoofd wordt gezien”, vertelt Marc Tiri, VLAIO bedrijfsadviseur. “Ondernemers brengen markt- en domeinkennis, onderzoekers dragen de nieuwste technologie, methodes en data-expertise aan. Een kruisbestuiving waarin ze samen onderzoeksresultaten vertalen naar toepasbare innovaties – van nieuwe medicatie en slimme software tot circulaire verpakkingen en hernieuwbare energie.”
“Zet ondernemers en onderzoekers rond dezelfde tafel, en de vraag verschuift meteen van ‘welke technologie bestaat er?’ naar ‘welke problemen willen we oplossen?’,” lacht Marc. “Die samenwerking vergroot niet alleen de denkkracht, ze verlaagt ook de risico’s,” vervolgt Marc. “In plaats van enkel te investeren in onzekere R&D, kan een bedrijf testen in living labs, proeftuinen of testinfrastructuur. Daar worden nieuwe technologieën – bijvoorbeeld rond werkbaar werk, digitalisering of circulaire economie – eerst uitgeprobeerd in een gecontroleerde omgeving. Je deelt kennis, kosten en leercurves met andere spelers en je versnelt het traject van idee naar marktintroductie.”
Drie trajecten om kennis in je bedrijf te doen landen
“In het ruime aanbod van VLAIO innovatiesubsidies zijn er drie trajecten die er echt uitspringen als het gaat om het ondersteunen van intensieve samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen.”
“Baekeland- en innovatiemandaten zijn daar een goed voorbeeld van,” legt Marc uit. “Als bedrijf werk je samen met een universiteit rond een onderzoeksproject dat nauw aansluit bij jouw strategie. Dat kan gaan om een doctoraat (Baekeland) of postdoctoraal onderzoek (innovatiemandaat). Bij een Baekeland-mandaat kunnen bedrijven daarbij kiezen tussen samenwerking met een onderzoeker voorgesteld door de universiteit, ofwel een sterke kandidaat uit het eigen personeel die de ambitie heeft om een doctoraat te behalen. Bij een innovatiemandaat gaat het om een universitair onderzoeker die reeds een doctoraat behaald heeft. Tijdens de uitvoering van het project werkt de onderzoeker deels binnen de onderzoeksgroep, deels in jouw bedrijf en test fundamentele kennis – denk aan geavanceerde data-analyse, machine learning, nieuwe materialen of slimme software in een realistische bedrijfsomgeving. VLAIO financiert een groot deel van de personeels- en werkingskosten, waardoor het risico voor de onderneming sterk daalt.
“In een ICON-project wordt die krachtenbundeling nog veel breder,” vervolgt Marc. “Daar werken meerdere bedrijven intens samen met onderzoeksorganisaties aan een gedeelde uitdaging, die te complex is om alleen aan te pakken. Bijvoorbeeld rond veilige hergebruikconcepten voor batterijen, een nieuw VR-trainingsplatform of een circulair systeem voor verpakkingen. Elk bedrijf draagt bij aan de ontwikkeling van de nieuwe technologie vanuit zijn eigen specifieke expertise en rol in de waardeketen, terwijl de onderzoekspartners state-of-the-art kennis ontwikkelen. Je bouwt samen aan oplossingen die meteen relevant zijn voor een volledige sector, niet alleen voor één bedrijf.”
“TETRA-projecten tenslotte zijn ideaal voor kmo’s die praktijkgerichte ondersteuning zoeken,” zegt Marc. “Hogescholen en universiteiten voeren toegepast onderzoek en vertalen nieuwe inzichten naar heel concrete tools, handleidingen, opleidingen en demonstraties voor bedrijven. De huidige oproep TETRA-projecten 2025–2026 biedt ondernemingen de kans om zelf thema’s aan te reiken en mee richting te geven aan het onderzoek. Het resultaat? Kennis die niet in een rapport blijft hangen, maar landt in processen op de werkvloer.”
“De rol van een VLAIO-bedrijfsadviseur is om op basis van de businesscase van de ondernemer snel het juiste traject te identificeren,” besluit Marc. “Niet alleen connecteren met de meest geschikte onderzoekspartner(s), maar ook welk instrument – Baekeland/innovatiemandaat, ICON of TETRA – financieel én strategisch het best past. Verder zijn we sparringpartner bij de projectopmaak, en blijven we ook daarna het bedrijf of het consortium mogelijk ondersteunen, bijvoorbeeld bij hun valorisatieuitdagingen.
Ecosystemen doen nieuwe partnerschappen vanzelf ontstaan
“Speerpuntclusters doen iets gelijkaardigs rond strategische thema’s zoals energie, maakindustrie, digitale technologie of circulaire economie,” weet Marc. “Ze verbinden bedrijven en kennisinstellingen rond strategische thema’s zoals energie, maakindustrie, digitale technologie of circulaire economie. Zo ontstaan consortia en projecten die anders nooit het licht zouden zien. Voor veel kmo’s is dat de toegangspoort tot onderzoek en infrastructuur die vroeger enkel voor grote spelers haalbaar was.”
“Voor bedrijven die voelen dat hun volgende innovatiestap te groot is om alleen te zetten, is dit het ideale moment om samenwerking met een kennisinstelling serieus te overwegen,” besluit Marc. “Een verkennend gesprek kost niets, maar levert vaak meteen nieuwe pistes, contacten en projectideeën op. De echte doorbraak komt zelden van één bedrijf alleen – ze ontstaat waar ondernemers en onderzoekers elkaar vinden.”
Laat ons je samenwerking versterken
Heb je zelf plannen om samen te werken met andere bedrijven, onderzoeksinstellingen of internationale partners? Onze VLAIO-bedrijfsadviseurs helpen je graag op weg.
Of je nu advies zoekt, begeleiding bij het vormgeven van een samenwerking, ondersteuning bij het vinden van een geschikte partner of wegwijs wil worden in de juiste subsidies: neem gerust contact met ons op. Samen zetten we jouw innovatiekracht in beweging.
Wist je bovendien dat we ook workshops faciliteren om ambities scherp te stellen, rollen te verhelderen en partners rond de tafel te brengen? Zo creëren we de optimale voedingsbodem voor een succesvolle samenwerking.
