Statuut van student-zelfstandige

Het statuut van student-zelfstandige is een volledig nieuw statuut. Het verving de regeling waarbij studenten met een zelfstandige activiteit gelijkgesteld konden worden met een zelfstandige in bijberoep voor de betaling van sociale bijdragen. Opgelet: Verwar niet met het interne, intellingsspecifieke statuut student-ondernemer.

Voorwaarden van het statuut

  • je bent tenminste 18 en ten hoogste 25 jaar
  • je bent ingeschreven om regelmatig de lessen te volgen in een Belgische of buitenlandse onderwijsinstelling om een diploma (maar ook attest, getuigschrift, creditbewijs of certificaat) te behalen dat erkend is door een bevoegde overheid
  • je bent ingeschreven voor ten minste 27 studiepunten of tenminste 17 lesuren per week. Deze voorwaarde blijft voldaan als je in een bepaalde periode de lessen niet volgt o.w.v.:
    • de verplichte stageperiodes, nodig voor het behalen van een wettelijk erkend diploma, attest of brevet
    • de voorbereiding voor een eindverhandeling tot de indiening van de verhandeling (gedurende maximum een jaar)
  • je hebt een zelfstandige beroepsactiviteit of zal deze hebben; je mag daarbij niet onder het gezag van een werkgever vallen

Ben je een buitenlandse student die aan alle voorwaarden voldoet, kom je ook in aanmerking voor het statuut student-zelfstandige.

Sociale plichten van de student-zelfstandige

Elke zelfstandige is onderworpen aan het sociaal statuut van de zelfstandige. Elke zelfstandige, bestuurder, werkende vennoot, zaakvoerder (behalve bij een onbezoldigd mandaat), … moet zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds naar keuze of bij de Nationale Hulpkas voor Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen. De bijdrageplicht begint vanaf de eerste dag van het kwartaal waarin hij de zelfstandige activiteit opstart.

Student-zelfstandigen genieten onder bepaalde voorwaarden voordeliger tarieven:

  • bij een netto belastbaar inkomen lager dan € 6.648,12 dan betaal je geen sociale bedragen,
  • vanaf € 6.648,12 tot €13.296,25 betaal je 20,5% op het inkomen boven het grensbedrag,
  • ligt je inkomen hoger dan €13.296,25 dan betaal je dezelfde bijdragen als een zelfstandige in hoofdberoep.

Bijvoorbeeld

Stel dat je netto-belastbaar jaarinkomen € 10.000 is. Dan betaal je op de onderste schijf van € 6.648,12 geen sociale bijdragen en op het gedeelte € 10.000 - € 6.648,12 betaal je 20,5% sociale bijdragen.

Welke sociale rechten heeft de student-zelfstandige?

Je staat voor je sociale zekerheid ten laste van je ouders. Je hebt enkel beperkte sociale rechten op het vlak van gezondheidszorg en arbeidsongeschiktheid. Je bouwt voor die jaren geen eigen pensioenrechten op.

Betaal je toch de bijdragen van een hoofdberoep? Dat is wanneer het netto belastbaar jaarinkomen meer bedraagt dan € 13.296,25. Dan geniet ook jij dezelfde rechten als een zelfstandige in hoofdberoep.

Aanvraag van het statuut en controle van de voorwaarden

De student moet de aanvraag van het statuut student-zelfstandige doen bij de sociale verzekeringsfondsen of de Nationale Hulpkas voor Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen.

Let op! De algemene vereisten om te starten als zelfstandige blijven gelden. Voldoe je aan de voorwaarden om te mogen starten? Kan je kennis en bekwaamheden bewijzen? Ben je in orde met alle vergunningen? Kijk zeker ook de aandachtspunten voor je opstart na!

In het aanvraagformulier moet de student verklaren dat hij regelmatig de lessen zal volgen (voor een nog niet beëindigd academiejaar én voor ieder academiejaar opnieuw aan te vragen). De sociale verzekeringsfondsen leiden uit het kinderbijslagkadaster af of de student voldoet aan de voorwaarde van inschrijving in een erkende onderwijsinstelling voor 27 studiepunten/17 lesuren.

In uitzonderlijke gevallen kan het sociaal verzekeringsfonds een attest van inschrijving/inschrijvingsbewijs bijkomend opvragen. De onderwijsinstelling moet dan een attest van inschrijving (*) opmaken met daarin volgende gegevens:

  • de inschrijving van de student in de genoemde instelling voor een bepaald school- of academiejaar
  • het type gevolgde studies
  • het aantal studiepunten of het aantal lesuren per week

(*) In sommige instellingen kan je als student zelf een inschrijvingsbewijs met authentieke code als bewijs van echtheid downloaden.
 Een voorbeeld van de Universiteit Gent.

Op het einde van het school- of academiejaar moet de onderwijsinstelling het regelmatig volgen van de lessen bevestigen. Dit kan door te attesteren dat:

  • de student aanwezig is geweest tijdens de lessen, of
  • de student deelgenomen heeft aan de examens voor 27 studiepunten of 17 lesuren, of
  • de onderwijsinstelling de student effectief begeleidde in zijn ondernemingsproject.
    Opgelet: het hebben van een statuut ‘student-ondernemer’ (met allerlei faciliteiten) is niet voldoende om het statuut student-zelfstandige te krijgen. Het moet gaan om een begeleiding die aanvaard is door de FOD Sociale Zekerheid. Bevraag bij je eigen instelling of haar begeleidingsproject aanvaard is om het statuut student-zelfstandige te verkrijgen.

Ben je door overmacht verhinderd om regelmatig de lessen te volgen of aanwezig te zijn op examens? Dan moet je dat aantonen met een verantwoordingsstuk.

Wanneer eindigt het statuut van student-zelfstandige?

Het statuut van student-zelfstandige eindigt:

  • vanaf het kwartaal waarin je niet meer aan alle voorwaarden (betreffende je studies of activiteit) voldoet
  • wanneer je afstudeert; dit is niet automatisch het einde van het academiejaar:
    • als je afstudeert in juni, kan je het statuut behouden tijdens het derde kwartaal
    • als je afstudeert in januari, eindigt het statuut vanaf het eerste kwartaal (omdat je vanaf dat kwartaal niet meer aan de voorwaarden voldoet)
  • uiterlijk op 30 september van het kalenderjaar waarin je 25 wordt (wanneer je de leeftijd van 25 jaar bereikt in het midden van het academiejaar, kan je tot het einde van het academiejaar het statuut van student-zelfstandige genieten)

Wat als je afstudeert en de onderneming wil verderzetten? 

Er kunnen zich 3 scenario’s voordoen.

1. Je zet de onderneming verder als hoofdberoep

Vanaf het kwartaal waarin je niet meer aan de voorwaarden van het statuut student-zelfstandige voldoet, ben je een zelfstandige in hoofdberoep. Je moet het sociaal verzekeringsfonds hiervan op de hoogte brengen. 

2. Je combineert ondernemen met een job als werknemer

Is de activiteit in loondienst minstens een halftijdse betrekking? Dan kan je als zelfstandige in bijberoep beschouwd worden. Wanneer deze wijziging in de loop van een kwartaal plaatsvindt, heeft ze pas uitwerking vanaf het daaropvolgende kwartaal.

3. Je combineert ondernemen met een inschrijving als werkzoekende

Als je jezelf na de studies als werkzoekende inschrijft, heb je niet onmiddellijk recht op een werkloosheidsvergoeding. Je moet eerst een beroepsinschakelingstijd doorlopen. Start je tijdens deze beroepsinschakelingstijd als zelfstandige, word je beschouwd als zelfstandige in hoofdberoep. De dagen als zelfstandige zullen in principe meetellen voor de beroepsinschakelingstijd. 
 

Meer informatie

Het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ): www.rsvz.be

Je kan voor je aansluiting en met al je vragen over het statuut terecht bij: