Nog te vervangen

Opstart van je onderneming

Vennootschapsvormen en kenmerken

Verenigingen en vennootschappen

Zowel vennootschappen als verenigingen vallen onder de noemer ‘onderneming’ en kunnen bijgevolg ook failliet verklaard worden. Het verschil tussen beide zit hoofdzakelijk in het doel van de onderneming. Een vennootschap is er om geld te verdienen, een vereniging om een ‘belangeloos doel’ te dienen.

Er wordt geen verschil gemaakt tussen vennootschappen met en zonder commercieel doel.

Bij de verenigingen mogen ook vzw’s winst maken en zelfs een commerciële hoofdactiviteit hebben. Deze winst moet dan wel gebruikt voor het belangeloos doel, terwijl een vennootschap de winst mag uitkeren.

Vennootschapsvormen

Je kan kiezen uit vier vennootschapsvormen voor je op te richten onderneming. 

De maatschap

Dit is de enige vennootschapsvorm zonder rechtspersoonlijkheid. Dat wil zeggen dat de maatschap geen aparte juridische persoon is met eigen rechten en plichten. Het grote voordeel van een maatschap zijn de lage oprichtingskosten en weinige formaliteiten. Er is ook geen startkapitaal of financieel plan vereist. Daar tegenover staat een onbeperkte aansprakelijkheid van de vennoten.

Als variant op de maatschap kan je ook kiezen voor twee vormen met rechtspersoonlijkheid, namelijk  de vennootschap onder firma (vof) en gewone commanditaire vennootschap (comm.v.). Kies je voor een vof, dan zijn alle maten (dit zijn de vennoten in de maatschap) met hun privévermogen aansprakelijk voor 100% van de vennootschapsschulden. Kies je voor een comm.v, dan zijn er twee soorten maten: werkende maten met onbeperkte aansprakelijkheid en stille maten die hoogstens hun ingebracht kapitaal riskeren.

De besloten vennootschap (bv) 

Wens je een vennootschap die je privévermogen afschermt van je beroepsactiviteiten, dan kies je in de toekomst wellicht voor de bv. Voor het oprichten van een bv wordt geen minimumkapitaal gevraagd, maar het wetboek verplicht de oprichters wel om grondig na te denken over hun financieringsbronnen en die in een doordacht financieel plan te gieten. Men spreekt dan ook over toereikend vermogen in plaats van kapitaal.   Het toereikend aanvangsvermogen wordt beoordeeld naar gelang de voorgenomen activiteiten. Dit aanvangsvermogen bestaat in sé uit het eigen vermogen van de BV. Dat ontstaat bij een oprichting uit een inbreng in geld en/of natura en/of nijverheid. Hierbij worden ook de vreemde middelen in rekening gebracht zoals de bankfinancieringen en de achtergestelde aandeelhoudersleningen. De inbreng in nijverheid moet toegelaten worden door de andere aandeelhouders. De oprichter zal immers voor zijn toekomstige arbeid aandelen krijgen. Een minder kapitaalkrachtige oprichter zal zo toch deel kunnen nemen in de vennootschap. De waardering verloopt op dezelfde wijze als bij de inbreng in natura.

Het Wetboek stelt concrete eisen aan het financieel plan dat minimaal de volgende elementen moet bevatten: overzicht van alle financieringsbronnen, openingsbalans, geprojecteerde balans op 12 en 24 maanden, begroting inkomsten en uitgaven op twee jaar en een beschrijving van de gehanteerde hypotheses bij het schatten van de omzet en rentabiliteit. Wettelijk word je niet verplicht om dit door een erkend boekhouder of bedrijfsrevisor te laten opstellen, maar dit vormt wel de basis voor de bestuurdersaansprakelijkheid dus je moet hier zeker de nodige aandacht aan besteden.

In de bv volstaat één oprichter. 

De naamloze vennootschap (nv) 

Ook de nv kan door één persoon opgericht worden, maar er is wel een startkapitaal van 61.500 euro vereist. De nv is daarom vooral populair als vennootschapsvorm bij grote ondernemingen met zeer veel aandeelhouders. In principe kan een bv ook alles wat een nv kan, zoals bijvoorbeeld het flexibel overdraagbaar maken van haar aandelen en zelfs beursgenoteerd worden. 

De coöperatieve vennootschap (cv)

De coöperatieve vennootschap is bedoeld voor vennootschappen die vanuit een samenwerkingsgedachte gedreven worden. Dat wil zeggen dat het niet de winsten of de dividenduitkeringen, maar vooral de voordelen van een samenwerking zijn die de vennoten interesseren. Een cv kan een officiële erkenning aanvragen, met daaraan gekoppeld een belastingvoordeel. Er is een beperkte aansprakelijkheid. Voor het oprichten van een cv wordt geen minimumkapitaal gevraagd, maar het wetboek verplicht de oprichters wel om grondig na te denken over hun financieringsbronnen en die in een doordacht financieel plan te gieten. Men spreekt dan ook over toereikend vermogen in plaats van kapitaal. 

Je kan je ook nog apart als ‘landbouwonderneming’ of ‘sociale onderneming’ laten erkennen.

Aansprakelijkheid



De aansprakelijkheid van bestuurders bij fouten in de bv, nv en cv is beperkt tot een bepaald plafond. Het maximumbedrag is afhankelijk van het balanstotaal en de omzet van de vennootschap tijdens de laatste drie jaar. Bij een omzet van minder dan 700.000 euro is het plafond van de aansprakelijkheid bijvoorbeeld vastgelegd op 250.000 euro. Fiscale schulden zoals achterstallen bij btw of RSZ vallen wel buiten dit plafond. 

De beperking geldt zowel voor de aansprakelijkheid ten aanzien van de vennootschap als ten aanzien van derden. Dit maximumbedrag moet ervoor zorgen dat je het risico op bestuurdersaansprakelijkheid ook beter kan verzekeren.

Statutaire zetelleer

Net zoals in de meeste andere Europese landen wordt in België de statutaire zetelleer gehanteerd. Daarbij is het toepasselijk recht het nationaal recht dat van toepassing is op de locatie waar de maatschappelijke zetel van de vennootschap is gevestigd. Er wordt met andere woorden geen rekening gehouden met de vestiging van de werkelijke zetel indien deze niet overeenstemt met de maatschappelijke zetel. 

Wanneer een Belgische vennootschap haar maatschappelijke zetel verplaatst naar een ander land, zal dan ook het buitenlandse vennootschapsrecht gelden.  

Overgang naar het nieuwe vennootschapsrecht

Het nieuwe Wetboek treedt dus in werking vanaf 1 mei 2019.

Vennootschappen die daarvoor al opgericht werden krijgen nog tijd tot 1 januari 2024 om vrijwillig hun statuten aan te passen. Sinds 1 januari 2020 is dit echter al verplicht bij de eerstvolgende statutenwijziging en zijn sommige belangrijke bepalingen ook al in werking getreden. 

Vennootschappen waarvan de vorm werd afgeschaft, zullen vanaf 1 januari 2024 automatisch omgezet worden naar de dichtst aanleunende vorm. Toch moeten de bestuurders van de vennootschap nog altijd initiatief nemen om de statuten aan te passen, zo niet begaan ze een fout waarvoor ze aansprakelijk kunnen zijn.