Veilig winkelen in jouw stad of gemeente. 10 richtlijnen voor lokale overheden

Op 11 mei 2020 mogen alle winkels open, onder strikte voorwaarden. De gezondheid van de burger is bezorgdheid nummer één. De beperkingen in het aantal bezoekers aan een winkel, en de tijdslimiet van 30 min, maken duidelijk dat het voorlopig nog te vroeg is voor uitgebreid belevenisshoppen of funshoppen. Een massale opkomst moet vermeden worden. In deze fase ligt de focus op functioneel en lokaal winkelen.

1. Stel een corona-actieplan op

In het actieplan of circulatieplan voor het kernwinkelgebied - inclusief de winkelcentra - helpt jouw stad of gemeente bij de gecontroleerde en veilige heropening van de winkelstraten. Denk hierbij ook aan hoe fietsers zich verplaatsen in de kern en maak afspraken met De Lijn.

2. Maak een circulatieplan

Het circulatieplan voor het kernwinkelgebied is een belangrijk onderdeel van het corona-actieplan. Het circulatieplan helpt jouw stad of gemeente bij de gecontroleerde en veilige heropening van de winkelstraten. Belangrijk is dat jouw bezoekers en shoppers altijd en overal anderhalve meter afstand van elkaar kunnen bewaren. Betrek bij het uitstippelen van deze maatregelen zeker de lokale ordehandhaving en het openbaar vervoer.

3. Creëer ruimte op straten en pleinen

Bij het opstellen van het lokale corona-actieplan en circulatieplan zal je waarschijnlijk tot de vaststelling komen dat om de afstand van 1,5 meter te kunnen garanderen, extra ruimte moet worden gecreëerd. Dat kan bijvoorbeeld door de belangrijkste winkelstraten - op basis van het straatprofiel - autovrij te maken, door voetpaden te scheiden van de weg en in te richten als wachtrijen, of door fietsers te verplichten af te stappen in de winkelkern. Zo vermijd je ook dat fietsers wachtrijpaden gebruiken. In smalle straten zal het nodig zijn éénrichtingsverkeer voor voetgangers te organiseren, in brede straten kan je een verplichte looprichting aan iedere kant van de straat inrichten. 

4. Overleg met lokale ondernemers

Luister bij het opstellen van het actieplan en circulatieplan naar de wensen en noden van jouw lokale ondernemers. Goed overleg is noodzakelijk om een breed draagvlak te creëren voor de lokale maatregelen, en deze ook duidelijk te kunnen communiceren naar de consument. Winkelstraatcomités, handelaarsverenigingen en het centrummanagement zijn dan ook voor de hand liggende partners van het lokale bestuur om van de coronamaatregelen een succes te maken.

5. Zorg voor crowd control

‘Crowd control’ - het beheersen van grote menigtes - zal nodig zijn. In de wachtrijen kan je werken met duidelijke signalisatie - zoals strepen of stippen op de weg - om shoppers te helpen anderhalve meter afstand te houden. Indien nodig kan je aan de toegangen van winkelgebieden een sluiswerking opzetten om een beperkt aantal bezoekers toe te laten. 

Vergeet niet de ondergrondse parkeergarages in jouw stad of gemeente. Ook hier moet de anderhalve meter gegarandeerd worden! Je kan ervoor kiezen een aantal parkeerplaatsen af te sluiten. Aan de betaalautomaten kan je werken met markeringen en/of met een steward (zie punt 6). 

De handhaving gebeurt op sommige plaatsen ook door het inzetten van technologische telsystemen in de winkelzone. Zo gebruikt bijvoorbeeld Oostende een online communicatiesysteem om het aantal bezoekers in real time te volgen én te communiceren. De politie kan die cijfers gebruiken in kader van handhaving, maar bezoekers zullen er ook hun plannen op kunnen afstemmen. Op basis van de bezoekerscijfers kunnen ze kiezen wanneer ze gaan winkelen en eventuele drukte vermijden.

6. Zet shopping stewards in

Om alles in goede banen te leiden en het veiligheidsgevoel te verhogen, kan het lokale bestuur - naast politieagenten, gemeenschapswachten en bewakingspersoneel - ook (shopping) stewards inzetten. Zij kunnen plaats nemen op strategische plaatsen om de ‘crowd control’ in goede banen te leiden, en een belangrijke rol spelen in het informeren, begeleiden en eventueel bijsturen van shoppers. Ook kunnen zij het aanspreekpunt zijn voor handelaars die problemen zouden ondervinden bij het laten respecteren van de regels van social distancing. 

7. Voorzie sanitaire stations en zuivere toiletten

Op centrale plaatsen met meer ruimte - maar in of nabij het kernwinkelgebied -, moet de lokale overheid sanitaire stations inrichten waar mensen hun handen kunnen reinigen. Aan deze sanitaire stations is water en zeep en/of ontsmettingsmiddel aanwezig, alsook papieren zakdoekjes om de handen af te drogen en een container om deze doekjes in op te vangen. Het kan nuttig zijn aan deze stations ook een steward te plaatsen, die ervoor zorgt dat alles vlot en netjes verloopt. 

Ook handelaars moeten hun klanten de handen doen reinigen bij het binnen- en buitengaan van hun zaak. Wees waakzaam dat de handelaar de reinigingsplek goed kiest, en deze niet de vlotte doorgang van voetgangers buiten de zaak verhindert. 
Als lokaal bestuur kan je jouw ondernemers helpen door ontsmettingsgel in groot aantal centraal aan te kopen en vervolgens starterspakketten aan te bieden.

Vergeet niet ook hygiënische toiletten voor de bezoekers in jouw stad of gemeente te voorzien! De horeca blijft immers nog even gesloten. Maak duidelijk via signalisatie waar bezoekers terecht kunnen.

8. Denk ook aan de winkelcentra

Alle bovenstaande maatregelen gelden uiteraard ook overal in de winkelcentra. De organisatie in winkelcentra wordt echter eerder als een taak van de handelaars gezien en minder van de lokale bestuur zelf. Daarom is het aangewezen de maatregelen voor overdekte winkelcentra met aparte actiepunten te benoemen in jouw lokaal corona-actieplan. De lokale overheid en politie staat wel in voor de controle in de winkelcentra en waakt ook over de goede verkeersafwikkeling op de straten die uitgeven op de in- en uitgangen.

9. Communiceer met de consument

Zowel de lokale overheid als de handelaars moeten veelvuldig en helder communiceren met de consument over de tijdelijke maatregelen die de winkelervaring beïnvloeden. Gebruik hiervoor alle communicatiekanalen die je ter beschikking hebt om alle inwoners te bereiken. Een heldere communicatie op voorhand voorkomt wrevel en frustratie achteraf en kan helpen het vertrouwen van de klant te herstellen. 

VLAIO heeft de belangrijkste regels visueel samengevat in verschillende posters ‘Hier winkel je veilig’. Ze zijn beschikbaar in groen, grijs/zwart en roze, je kan ze zelf naar wens aanpassen en verspreiden in jouw stad of gemeente. Download ze hier.

10. Moedig lokaal shoppen aan via koopinjebuurt.be

Tenslotte willen we vermelden dat in deze fase iedereen opgeroepen wordt zoveel mogelijk lokaal te shoppen. Handelaars doen er daarom goed aan zich - gratis en geheel vrijblijvend - op koopinjebuurt.be te registreren. Dit platform biedt immers niets dan voordelen aan lokale ondernemers:

  • Lokale handelaars worden op koopinjebuurt.be beter gevonden door potentiële klanten. Zo helpen we hen deze moeilijke tijd te doorstaan.
  • Koopinjebuurt.be is een gezamenlijk initiatief over gemeenten en steden heen, met een groter en aantrekkelijker aanbod voor de klant.
  • Registreren op koopinjebuurt.be kan gratis en geheel vrijblijvend. 
  • De ondernemer hoeft geen webshop te hebben, een telefoonnummer of e-mailadres volstaat.
  • Geregistreerde ondernemers verschijnen ook in de zoekopdrachten van de website waar ze zich ingeschreven hebben: winkelhier (UNIZO) of koopinuwkot (NSZ) of bij versondernemer (VLAM).
  • Eind april is VLAIO gestart een promotie- en sensibiliseringscampagne via online en social advertising. Geregistreerde ondernemers kunnen gratis meesurfen op de verdere bekendmaking van koopinjebuurt.be.