Waarom elke innovatieve kmo octrooien moet kennen

Een octrooi geeft je voor een bepaalde periode het recht om anderen te verbieden jouw uitvinding zonder jouw toestemming toe te passen. Dat kan helpen om namaak tegen te gaan, voorsprong op concurrenten te behouden, en je onderneming aantrekkelijk te maken voor investeerders, commerciële partners of overnemers. Je kan ook inkomsten verwerven door het octrooi te verkopen of in licentie te geven. 

Mag je jouw product wel op de markt brengen? 

Begin bij het begin: ga na of jouw innovatie al (deels) bestaat. Het is niet omdat je een product ontwikkelt, dat je het ook zomaar vrij mag produceren en verkopen. Bepaalde technische kenmerken kunnen al beschermd zijn door octrooien van andere ondernemingen. Denk vanaf het begin na over je freedom to operate: heb je voldoende vrijheid om je product, technologie of werkwijze commercieel te gebruiken zonder inbreuk te maken op bestaande octrooien? 

Zoek in een octrooidatabank

Wil je weten of jouw innovatie al bestaat? Raadpleeg dan een octrooidatabank. Espacenet is gratis en online beschikbaar. Je vindt er informatie over: 

• welke oplossingen en onderzoek al bestaan; 
• technologische ontwikkelingen binnen je sector; 
• concurrenten en mogelijke partners; 
• mogelijke verdere ontwikkeling;
• waar ruimte is voor innovatie. 

Timing is cruciaal

Hoe vroeger je mogelijke obstakels ontdekt, hoe meer opties je hebt. Misschien kan je jouw ontwerp aanpassen, een andere technische oplossing kiezen of een licentie proberen verkrijgen. Ontdek je het probleem te laat, dan heb je waarschijnlijk al veel tijd en geld geïnvesteerd in de ontwikkeling, het testen en de marktintroductie. 

Geen obstakels gevonden? Denk dan ook tijdens de ontwikkeling al na over: 

• wat je geheim moet houden; 
• welke bestaande octrooien relevant kunnen zijn; 
• of je voldoende freedom to operate hebt; 
• welke onderdelen van je innovatie bescherming verdienen; 
• wie eigenaar is van resultaten die samen met partners worden ontwikkeld.

Als je een octrooi wil aanvragen, zorg er dan voor dat je jouw innovatie niet te vroeg bekend maakt. Een veelgemaakte fout is dat ondernemingen in hun enthousiasme hun innovatie voorstellen op een beurs, demonstreren bij een potentiële klant of publiceren op een website. Dit kan gevolgen hebben. Maak octrooien deel van je innovatie- en bedrijfsstrategie.

Kan je jouw innovatie beschermen? 

Het is belangrijk dat je onderzoekt of er al bestaande octrooien zijn, maar ook of je eigen innovatie in aanmerking komt voor bescherming via een octrooi. Dat is namelijk niet altijd het geval. Een uitvinding moet onder meer nieuw, inventief en industrieel toepasbaar zijn. 

Als je een octrooi neemt, dan wordt jouw uitvinding openbaar gemaakt. Octrooien zijn niet alleen juridische documenten, ze bevatten ook veel technische informatie. Ze beschrijven welk probleem een uitvinding oplost, hoe de technologie werkt en waarvoor bescherming wordt gevraagd. In sommige gevallen is geheimhouding een betere strategie. Je technologie, markt en commerciële doelstellingen bepalen jouw keuze. Ook de mogelijkheid om een inbreuk vast te stellen en op te treden speelt een rol. 

Belangrijk voor VLAIO-subsidiedossier 

Wil je voor je innovatieproject steun aanvragen bij VLAIO? Dan helpt octrooikennis je om je dossier sterker te maken. In je aanvraag moet je verduidelijken wat je wil ontdekken, wat vernieuwend is en hoe het project zich onderscheidt van bestaande oplossingen. Een octrooionderzoek kan helpen om de bestaande stand van de techniek in kaart te brengen en je vernieuwende karakter beter te onderbouwen. 

Ook de commerciële haalbaarheid is belangrijk. Een innovatie kan technisch veelbelovend zijn, maar als bestaande octrooien de latere vermarkting bemoeilijken, vormt dat een risico voor het project. Door vroeg aandacht te besteden aan freedom to operate toon je dat je niet alleen over de ontwikkeling hebt nagedacht, maar ook over de weg naar de markt. 

Daarnaast is het nuttig om in je dossier duidelijk te maken hoe je de projectresultaten wil beschermen en benutten. Dat hoeft niet noodzakelijk met een octrooi. Ook geheimhouding, auteursrecht, databankenrecht of een combinatie van beschermingsvormen kan relevant zijn. Voor kmo’s kunnen bepaalde externe kosten voor bescherming van projectresultaten in een ontwikkelingsproject als aanvaardbare projectkosten worden opgenomen.