URBACT-programma: Europese netwerken die steden sterker maken
Steden en gemeenten staan voor complexe uitdagingen, van klimaat en innovatie tot sociale cohesie en participatie. Met het Europese programma URBACT kunnen lokale besturen samen met andere steden in Europa werken aan duurzame oplossingen. Via transnationale netwerken wisselen ze kennis en ervaring uit en versterken ze hun beleids- en organisatiecapaciteit, met ondersteuning van Europese middelen.
Wat is URBACT?
URBACT is een Europees samenwerkingsprogramma binnen Interreg C dat inzet op duurzame stedelijke ontwikkeling. Het programma focust voornamelijk op immateriële activiteiten zoals beleidsontwikkeling, kennisdeling en capaciteitsopbouw. Steden werken samen in thematische netwerken en leren van elkaars aanpak en ervaringen.
URBACT ondersteunt steden in het ontwikkelen, testen en verbeteren van stedelijk beleid, met aandacht voor participatie, samenwerking en langetermijnimpact.
Voor wie is URBACT bedoeld?
Alle types lokale besturen kunnen deelnemen aan URBACT, zonder voorafgaande beperking qua inwonersaantal. Dat maakt het programma bijzonder toegankelijk voor kleine en middelgrote steden en gemeenten. Ook grotere steden nemen deel, maar URBACT is net sterk in het ondersteunen van besturen die minder ervaring hebben met Europese samenwerking.
Hoe werkt URBACT?
URBACT werkt via verschillende soorten transnationale netwerken:
- Action Planning Networks (APN): steden werken samen een lokaal actieplan uit rond een gedeeld thema.
- Transfer Networks (TN): steden leren hoe ze een goede praktijk uit een andere stad kunnen overnemen.
- Innovation Transfer Networks (ITN): focus op het overdragen en toepassen van innovatieve oplossingen.
Waarom is URBACT interessant voor lokale besturen?
URBACT is laagdrempelig opgezet. De projectleider neemt het grootste deel van de administratieve lasten op zich, waardoor deelnemende steden zich vooral op de inhoud kunnen concentreren. Het programma werkt met vereenvoudigde kostenmodellen (simplified cost options), wat de administratieve last beperkt.
Daarnaast staat URBACT bekend om zijn sterke methodologie en begeleiding. Enerzijds biedt het URBACT-secretariaat intensieve ondersteuning, tools en (fysieke) opleidingen die steden helpen om hun interne werking en samenwerking met lokale stakeholders te versterken. Anderzijds worden thematische experten ingezet om goedgekeurde projecten inhoudelijk te begeleiden. Op deze manier kunnen steden met minder Europese ervaring of beperkte capaciteit toch kwalitatief deelnemen.
Financiering
URBACT biedt Europese cofinanciering voor deelnemende steden:
- tot 60% voor partners uit meer ontwikkelde regio’s
- tot 70% voor partners uit regio’s in transitie
De middelen ondersteunen samenwerking, kennisuitwisseling, leeractiviteiten en lokale beleidsontwikkeling.
Komende oproep
Naast de bovenstaande netwerken legt URBACT de komende oproep voor de eerste maal de nadruk op implementatie in de praktijk. Via een vierde variant, het Action Netwerk (AN), worden er projecten geselecteerd die de helft van hun budget dienen toe te wijden aan implementatie-acties in het veld. De deadline van deze oproep: 17 juni 2026. Een overzicht van steden en gemeenten die interesse hebben om samen te werken vind je via de Urbact searchtool.
URBACT in Vlaanderen
In Vlaanderen ligt het programmabeheer van URBACT bij VLAIO. De nationale contactpunten worden opgenomen door de universiteiten van Gent en Luik. Zij begeleiden steden en gemeenten bij hun deelname aan URBACT, van eerste verkenning tot projectuitvoering.
URBACT biedt Vlaamse lokale besturen een toegankelijke instap in Europese samenwerking en kansen om hun stedelijk beleid duurzaam te versterken.
Vragen: Joachim Vercruysse – joachim.vercruysse@ugent.be