TREASURE houdt plastic uit zee
De zomer lokte ons naar zee. We zochten verkoeling, wandelden op het strand of sprongen het water in. Maar soms zie je iets wat daar niet thuishoort: een plastic flesje in het zand, een zakje tussen het zeewier of afval dat op het water drijft.
Dat plastic komt niet altijd vanop het strand. Veel afval bereikt de zee via rivieren, kanalen en havens. Het Interreg Noordzee-project TREASURE brengt die stroom in kaart en neemt maatregelen om te voorkomen dat het plastic in de Noordzee terechtkomt.
Plastic onderscheppen onderweg naar zee
TREASURE brengt partners uit vijf landen samen. Regionale overheden, waterbeheerders, kennisinstellingen, bedrijven en ngo’s werken samen aan één doel: ervoor zorgen dat minder plastic in de Noordzee terechtkomt.
Het project combineert onderzoek, monitoring, beleid en preventie, bewustmaking en oplossingen. Want plasticvervuiling los je niet op met één maatregel. Je moet weten waar het afval vandaan komt, hoe het zich verplaatst en welke oplossingen of maatregelen het meeste effect hebben.
Daarom zijn er in vijf landen living labs: in België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Nederland. Daar testen de partners oplossingen in de praktijk en leren ze van elkaar.
Een plasticvanger met luchtbellen
Eén van de living labs ligt in Nieuwpoort, aan de monding van de IJzer. Aan het historische sluizencomplex de Ganzepoot komen zes waterlopen samen.
In het Living Lab in Nieuwpoort onderzoeken we welk plastic in het milieu terechtkomt, waar het vandaan komt en welke weg het aflegt. Samen met betrokken partners zoeken we uit hoe we de aanpak van plasticvervuiling van bron tot zee beter kunnen organiseren.
Eén van de blikvangers in het living lab is een plasticvanger. Drie Vlaamse partners zijn betrokken bij de ontwikkeling, plaatsing en de werking van de plasticvanger: IMDC, Multi.engineering en Herbosch-Kiere. IMDC en Herbosch-Kiere bouwen hierbij verder op de inzichten die ze verkregen in het Horizon 2020 ERA-NET MarTERA project DEMARC.
De vanger werkt met een buis op de bodem van de waterloop. Bij uitgaand tij blaast een compressor lucht door kleine openingen in de buis. Zo ontstaat een gordijn van luchtbellen. Dat luchtbellengordijn stuwt drijvend afval naar boven en stuurt het naar een opvangplatform aan de zijkant van de waterloop. Daar komt het afval in een net terecht, waarna het wordt geregistreerd en verwijderd. Eind september 2026 is het zover: de gloednieuwe plasticvanger wordt te water gelaten. Een maand lang testen de partners hoe deze oplossing kan helpen om plastic uit het water te halen.
Nieuwpoort is de eerste plek waar Multi.engineering dit systeem met een luchtbellenscherm echt kan testen. Ze leren hoe de installatie zich gedraagt op het terrein en welk onderhoud en welke controles nodig zijn. Ze onderzoeken hoe goed het luchtbellenscherm plastic naar de opvang leidt en welke afmetingen in de praktijk het best werken.
IMDC focust op de verplaatsing van plastic afval met stroming en getij en onderzoekt waar het zich ophoopt. Die gegevens voeren ze in een rekenmodel van de IJzermonding in, waarmee ze kunnen inschatten waar een plasticvanger het best kan werken. Via de digital twin onderzoeken ze hoe ze zoveel mogelijk plastic afval kunnen vangen, met maximaal gebruik van hernieuwbare energie. Na de testen in Nieuwpoort hopen ze de technologie een stap dichter te brengen naar wereldwijd gebruik.
Betrokkenheid van burgers
TREASURE kijkt niet alleen naar innovatieve oplossingen. Via educatie, bewustmaking en burgerwetenschappen leren burgers, scholieren en andere groepen meer over plastic in water. De projectpartners hopen hierdoor te komen tot een gedragsverandering, zodat er uiteindelijk minder plastic in de waterlopen terecht komt. Ze leggen hierbij ook de link met Europese initiatieven zoals Plastic Pirates.
Een mooi voorbeeld van die burgerbetrokkenheid komt uit Denemarken. Tijdens de Global Youth Climate Summit in 2024 en onder begeleiding van een ESA-astronaut, gooiden 200 leerlingen uit het secundair onderwijs 500 houten blokjes in het water. Die blokjes doen dienst als veilige drijvende markers, waarmee onderzoekers en jongeren kunnen volgen hoe plasticafval zich van rivieren naar de Noordzee kan verplaatsen. Tijdens de volledige campagne werden 10.000 blokjes te water gelaten!
Ook de serious game Riverland is een mooie realisatie van het project TREASURE. In het spel kruip je in de huid van verschillende betrokkenen. Je maakt keuzes, investeert in oplossingen en reageert op herkenbare situaties. Zo wordt duidelijk hoe preventie, monitoring, opruimen en samenwerking samen bepalen hoe gezond een watersysteem blijft.
De schatten van TREASURE
TREASURE eindigt in november 2026, het is dus nog alle hens aan dek om de laatste activiteiten uit te voeren. Op de projectwebsite stellen de partners het ontwikkeld materiaal ter beschikking, zoals het Riverland-spel en een gids om zelf een regionaal living lab op te zetten. In de story map over het living lab in Nieuwpoort kom je op een leuke manier meer te weten over de meetlocaties en de voorlopige resultaten.
Op 23 oktober 2026 ben je tussen 10u30 en 12u00 van harte welkom in Nieuwpoort om de werking van de plasticvanger met eigen ogen te zien. Dit gaat door ter hoogte van de Langebrug (parking Kaai).
TREASURE heeft een totaalbudget van 5,8 miljoen euro. Daarvan wordt 60% gesteund met middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling via Interreg Noordzee. De Vlaamse partners ontvangen bijkomende cofinanciering uit het Fonds voor Innoveren en Ondernemen.