SHOK testte slimme elektriciteitskasten voor markten en evenementen
Hoe factureer je elektriciteit op een eerlijke manier aan marktkramers? En hoe zorg je tegelijk voor meer veiligheid, minder administratieve lasten en een beter inzicht in energieverbruik? Met het City of Things-project SHOK onderzochten stad Antwerpen en stad Hasselt hoe slimme elektriciteitskasten kunnen bijdragen aan een duurzamere en efficiëntere organisatie van markten en evenementen. Het project leverde niet alleen waardevolle praktijkervaring op, maar ook een handboek en standaarden waar andere lokale besturen mee aan de slag kunnen.
Van forfait naar werkelijk verbruik
Vandaag betalen markthandelaars vaak een vast bedrag voor elektriciteit, ongeacht hun werkelijke verbruik. Daardoor ontbreekt een stimulans om energiezuinig te werken en draaien lokale besturen vaak op voor bijkomende kosten. Het project SHOK vertrok vanuit het principe dat de gebruiker betaalt voor wat hij werkelijk verbruikt.
Via slimme elektriciteitskasten kunnen gebruikers een stopcontact activeren met een app. Het systeem registreert het effectieve verbruik, waarna dit automatisch kan worden doorgerekend. Tegelijk krijgen gebruikers en besturen meer inzicht in het verbruik en kunnen misbruiken worden voorkomen.
Van analyse naar proefopstelling
Vooraleer een proefproject op te zetten, voerden de partners een uitgebreide analyse uit. Daarbij werden markthandelaars, marktleiders, technische diensten, energieleveranciers en andere stakeholders betrokken. Ook werd onderzocht welke oplossingen reeds beschikbaar zijn in binnen- en buitenland.
Die analyse leidde tot een belangrijke koerswijziging. In plaats van een volledig nieuwe oplossing te ontwikkelen, werd gekozen om bestaande technologieën te testen en te onderzoeken hoe die kunnen worden ingezet binnen de Vlaamse context.
Slimme kasten in Antwerpen en Hasselt
De proefopstelling werd uitgerold op markten in Antwerpen en Hasselt. Daarbij werden slimme elektriciteitskasten gedurende drie maanden getest door marktkramers. Tijdens de testfase kregen de gebruikers ondersteuning bij het aanmaken van accounts en het gebruik van de toepassing.
De evaluatie toont aan dat de technologie duidelijke voordelen biedt. Vooral de correcte verbruiksmeting, de verhoogde veiligheid en de vermindering van manuele controles werden positief beoordeeld. Ook illegale aftappingen kunnen worden vermeden en gebruikers kunnen zelf bepaalde problemen oplossen zonder tussenkomst van technische diensten.
Niet alleen technologie
SHOK maakte ook duidelijk dat succesvolle digitalisering meer vraagt dan technologie alleen. Het project werd geconfronteerd met vertragingen, technische storingen en uitdagingen rond gebruiksgemak. Daarnaast bleek de juridische context een belangrijke rol te spelen bij het uitwerken van een haalbaar model voor stroomvoorziening op het openbaar domein.
Een belangrijke les uit het project is daarom dat begeleiding van gebruikers, duidelijke afspraken met leveranciers en een sterk juridisch kader minstens even belangrijk zijn als de technologie zelf.
Bouwstenen voor andere lokale besturen
Naast de proefopstelling ontwikkelde het project ook een handboek voor andere steden en gemeenten. Dat bevat onder meer aanbevelingen rond kosten-batenanalyse, aanbestedingen, implementatie, communicatie en evaluatie.
Daarnaast werden binnen VLOCA en OSLO bouwstenen ontwikkeld die gegevensuitwisseling en samenwerking tussen lokale besturen en leveranciers eenvoudiger maken. Daardoor kunnen toekomstige projecten voortbouwen op de kennis die binnen SHOK werd opgebouwd.
City of Things: experimenteren met oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen
Met SHOK tonen Antwerpen en Hasselt hoe lokale besturen via City of Things kunnen experimenteren met innovatieve oplossingen voor concrete uitdagingen. Door technologie te combineren met praktijkervaring, samenwerking en kennisdeling ontstaan bouwstenen die ook voor andere steden en gemeenten waardevol zijn.