Meer Vlaamse start-ups, maar te weinig doorgroei tot internationale scale-ups
Vlaanderen telt meer en meer innovatieve start-ups, maar nog te weinig slagen erin om internationaal door te breken en zich duurzaam in Vlaanderen te verankeren. Dat blijkt uit de tweede VLAIO Scale-Up Monitor. Om daar verandering in te brengen, willen VLAIO, PMV/FFTF en FIT een structurele samenwerking opzetten.
8% meer start-ups
Vlaanderen telde in 2024 12.159 innovatieve start-ups, bijna 8 procent meer dan een jaar eerder. Het aantal nieuwe innovatieve start-ups bleef met 2.553 vrijwel stabiel. Tegelijk daalde de conversie van start-up naar scale-up licht van 14 naar 13 procent. Ook het aandeel snelgroeiende ondernemingen nam licht af. Positief is dat de groep van consistente scale-ups stijgt: meer scale-ups slagen erin om hun versnelde groei gedurende zes jaar vol te houden. De monitor wijst erop dat Vlaamse start-ups over sterke technologie beschikken, maar terrein verliezen omdat ze cruciale mijlpalen te laat bereiken.
De grootste impact ontstaat als de dienstverlening beter wordt afgestemd en gebundeld rond cruciale mijlpalen. De ambitie is om onze kennis te bundelen zodat beloftevolle innovatieve startups sneller worden gederisked. Durf en ambitie is ook een kwestie van snelheid.
Valley of delay
De monitor pleit voor een betere activering van het ecosysteem rond innovatieve start-ups. Vandaag verliezen beloftevolle ondernemingen nog te vaak tijd en momentum tussen technologische ontwikkeling, marktvalidatie en schaalbare groei. Het probleem is daardoor niet alleen een valley of death, maar ook een valley of delay: ondernemingen vallen niet noodzakelijk stil omdat ondersteuning ontbreekt, maar omdat expertise, kapitaal, vergunningen, klanten en netwerken niet altijd op het juiste moment samenvallen.
Vooral voor hightech en deeptech start-ups is dat belangrijk. Hun ontwikkeling verloopt vaak via opeenvolgende technische, commerciële en financiële mijlpalen. Wanneer die stappen te traag op elkaar volgen, dreigt een technologisch beloftevolle onderneming snelheid te verliezen tegenover internationale concurrenten.
Financieringscapaciteit blijft uitdaging
Ook op vlak van financiering is het beeld genuanceerd. Vlaanderen telt in 2026 602 actieve investeerders en 4.044 co-investeringsbanden. Het aantal co-investeringen groeide de voorbije jaren bijzonder sterk. Dat wijst erop dat het financieringsnetwerk niet alleen groter wordt, maar investeerders ook steeds vaker samen investeren.
Maar een sterker investeerdersnetwerk alleen volstaat niet. High-tech start-ups moeten op cruciale momenten ook toegang hebben tot voldoende kapitaal, de juiste expertise en internationale slagkracht om te kunnen schalen. De monitor pleit daarom voor een sterkere verbinding tussen Vlaamse investeerders, publieke financiers, internationale fondsen en Europese instrumenten zoals de EIC, EIB, EIF en Horizon Europe.
Sterke technologie alleen volstaat niet om internationaal te schalen. Deeptech bedrijven hebben vroeg in hun ontwikkeling al nood aan voldoende en gespecialiseerd kapitaal. Met FFTF wil PMV aan die grotere kapitaalbehoefte tegemoetkomen, zodat ambitieuze start-ups sneller kunnen ontwikkelen, opschalen en vanuit Vlaanderen internationaal doorbreken.
Van sterke technologie naar internationaal opschalen
De monitor kijkt ook naar wat innovatieve snelgroeiende ondernemingen zelf anders doen. In samenwerking met ECOOM werden groeitrajecten van vergelijkbare Vlaamse innovatieve start-ups onderzocht. De belangrijkste conclusie: succesvolle scale-ups onderscheiden zich niet alleen door meer kapitaal of ambitie, maar vooral door controle te hebben over hun marktstrategie.
Ze bouwen eigen verkoopcapaciteit, directe klantrelaties, een sterk merk, product-led growth, data over klantgebruik of een technische capaciteit die hen directe toegang geeft tot de markt. Zeker in industriële markten volstaat technologische superioriteit niet. Een oplossing moet ook passen binnen bestaande processen, standaarden, certificering en aankooplogica.
Met ons nieuwe mentorshipprogramma, dat vandaag volop in uitvoering is, geven we start-ups toegang tot de expertise, netwerken en internationale connecties die nodig zijn om sneller te groeien. Door onze meest beloftevolle bedrijven internationaal sterker te positioneren, versterken we tegelijk de uitstraling van Deep Tech in Flanders als toonaangevende innovatieregio.
3 pijlers als beleidsrichting
De VLAIO Scale-Up Monitor stelt een beleidsrichting voor die steunt op drie pijlers. De eerste is een gebundelde dienstverlening rond kritieke mijlpalen: momenten waarop een onderneming financiering krijgt voor de volgende groeifase omdat belangrijke onzekerheden rond technologie, markt, team en businessmodel zijn weggewerkt. VLAIO, PMV en FIT willen hun expertise daarbij nauwer verbinden rond één gedeeld beeld van waar een onderneming staat en wat nodig is voor de volgende groeifase.
De tweede pijler is het versterken van de financieringscapaciteit over de volledige groeicurve, met een betere aansluiting tussen ontwikkelingssteun, vroege valorisatiefinanciering, privaat kapitaal, Europese middelen en later-stage financiering.
De derde is de opbouw van Deep Tech Flanders, een gezamenlijke portfolio van rising stars en hidden gems. Niet alleen ondernemingen die vandaag al voldoende zichtbaar zijn (rising stars), maar ook ondernemingen met sterke technologie of strategisch potentieel die nog enkele kritieke risico’s moeten wegwerken (hidden gems), kunnen zo gerichter ondersteund en sneller internationaal worden gepositioneerd.
“De ambitie van Vlaanderen is helder: we willen evolueren van een sterke innovatieleider naar een Europese koploper in valorisatie. De dienstverlening moet daarom efficiënter, proactiever en gerichter zijn zodat meer high-tech start-ups zich kunnen ontplooien tot internationaal competitieve scale-ups.”
Lees het rapport
Benieuwd? Lees het volledig rapport
Een overzicht van alle studies vind je op vlaio.be/studies