Lees het eindrapport “Een dijk van een zonnepaneel”
Met het PIO-project “Een dijk van een zonnepaneel” wil De Vlaamse Waterweg nv de stabiliteit van de oevers én het hoge energieverbruik van haar infrastructuur duurzaam aanpakken. Beide vraagstukken worden gecombineerd in een innovatieve pilootopstelling, waarbij zonnepanelen geïntegreerd worden in nieuw aan te leggen betonnen taludplaten langs de waterweg. Ter voorbereiding startte in het najaar van 2025 een voortraject onder begeleiding van Verhaert Master in Innovation (Verhaert). Lees nu het eindrapport dat de bevindingen van dit voortraject bundelt.
Het PIO project ‘Een dijk van een zonnepaneel’
Op verschillende plaatsen in Vlaanderen zijn de oevers van een waterweg om stabiliteitsredenen opgebouwd uit damplanken met een betonnen kopbalk en een schuine taludplaat richting jaagpad. De Vlaamse Waterweg nv renoveert deze oeverinfrastructuur continu om de stabiliteit van de oevers te garanderen. Daarnaast beschikt De Vlaamse Waterweg nv op verschillende plaatsen in Vlaanderen over infrastructuur die grote hoeveelheden energie verbruikt, zoals sluiscomplexen en kantoorgebouwen. Dat verbruik wil De Vlaamse Waterweg nv compenseren met eigen, duurzame energieproductie.
De Vlaamse Waterweg nv wil beide vraagstukken — oeverrenovatie en duurzame energieopwekking — samen aanpakken via de ontwikkeling van een innovatief concept waarbij zonnepanelen geïntegreerd worden in nieuw aan te leggen taludplaten. Het doel is om over een bepaalde lengte een pilootopstelling met geïntegreerde zonnepanelen in nieuw aan te leggen taludplaten op te zetten in reële omstandigheden. Die pilootopstelling wordt vervolgens gedurende een bepaalde periode getest en geëvalueerd. Als mogelijke locatie wordt gedacht aan de rechteroever opwaarts de sluis van Hasselt.
Het voortraject en eindrapport
Van oktober 2025 tot juni 2026 liep een voortraject in samenwerking met De Vlaamse Waterweg nv, PIO en Verhaert. Het doel van dit voortraject was om:
- behoeften en risico’s in kaart te brengen en te vertalen naar voorlopige functionele en technische systeemeisen;
- een analyse uit te voeren van de beschikbare technologieën en technieken;
- oplossingsrichtingen te identificeren;
- de haalbaarheid van behoeften, eisen en oplossingsrichtingen af te toetsen met de markt.
Het voortraject werd in de zomer van 2026 afgerond. Het eindrapport met de verworven inzichten is nu publiek beschikbaar.
Belangrijkste inzichten
- Waterveiligheid als prioriteit: het innovatieve concept moet functioneren als volwaardige oeververdediging. De primaire functie van de kering mag nooit in het gedrang komen.
- Modulaire architectuur: het ‘Lego-principe’ maakt het mogelijk om de PV-modules en de civiele betonnen drager fysiek te ontkoppelen, waardoor onderhoud en vervanging eenvoudiger worden.
- Robuustheid in maritiem milieu: het innovatieve concept moet bestand zijn tegen extreme omstandigheden. Een kostenefficiënte herstelstrategie tegen vandalisme geniet de voorkeur boven investeringen in dure, onbreekbare materialen.
- Realistische technologie- en prestatiekeuzes: de markt verkiest rendabele standaard topklasse (Tier-1) PV-componenten en passieve koeling via de betonnen dragers boven maatwerk.
- Slimme, externe monitoring: in plaats van dure, complexe sensoren in iedere paneelmodule te integreren, gaat de voorkeur uit naar externe detectietechnologieën of steekproefsgewijze sensoren.
- Nautische en omgevingsveiligheid: om verblinding van schippers en recreanten op het jaagpad te voorkomen, is een verplichte ‘Glint & Glare’-test vereist.
- Economische haalbaarheid en value stacking: om op schaal rendabel te zijn, verschuift de focus van louter investeringskosten (CAPEX) naar levenscycluskosten (Life Cycle Cost). Mallenoptimalisatie, ‘beton-trein’-industrialisatie en gepaste value stacking zijn daarbij van belang.
Volgende stap
In een volgende fase gaat De Vlaamse Waterweg nv aan de slag met de inzichten uit het voortraject ter voorbereiding van een aanbestedingsprocedure voor de innovatieve pilootopstelling.