Bescherm je kmo tegen namaak: zo help je de douane

Volgens een studie van EUIPO en de OESO (data van 2021) was 4,7% van alle invoer in de EU namaak, goed voor zo’n 99 miljard euro. Het gaat om bijna de helft van de 96 productcategorieën die de studie opvolgt. Kleding, schoenen en lederwaren blijven de grootste groep.

Namaakgoederen worden steeds vaker onderschept. Volgens een recent rapport van het EUIPO en de Europese Commissie hielden douane-, politie- en markttoezichtautoriteiten in 2025 meer dan 196 miljoen namaakgoederen tegen, met een geschatte waarde van 6,3 miljard euro. Dat is een record. 

Registreren is niet genoeg

Jouw intellectuele eigendomsrechten registreren is een belangrijke eerste stap, maar daarmee ben je nog niet beschermd tegen namaak. De douane weet niet automatisch welke producten ze voor jou in het oog moeten houden, hoe ze namaak herkennen, en met wie ze contact moeten opnemen als ze verdachte goederen aantreffen. Om namaak ook effectief tegen te laten houden, moet je de handhavingsdiensten de juiste informatie bezorgen. Daarvoor ontwikkelde het EUIPO het IP Enforcement Portal (IPEP).

Wat is IPEP?

IPEP is een beveiligd Europees platform waarmee rechthebbenden informatie delen met douane-, politie- en markttoezichtautoriteiten. IPEP is bedoeld voor houders van intellectuele eigendomsrechten en hun vertegenwoordigers. Om het platform te gebruiken, moet je je rechten kunnen aantonen, zoals bijvoorbeeld een geregistreerd merk of model. Via IPEP kan je vervolgens productinformatie delen die handhavingsdiensten helpen om originele producten van mogelijke namaak te onderscheiden door kenmerken en afbeeldingen van jouw producten, informatie over verpakkingen, je gekende distributiekanalen door te geven. Hoe beter de informatie, hoe gemakkelijker een controleur verdachte goederen kan herkennen en beoordelen.

Laat de douane optreden

Wil je dat de douane goederen tegenhoudt die jouw rechten mogelijk schenden? Dien dan een aanvraag tot optreden in (Application for Action (AFA)). Dat kan voor een bepaalde lidstaat of voor meerdere lidstaten tegelijk via een Unieaanvraag. Zo’n aanvraag indienen kost niets. Hou er wel rekening mee dat bij een effectieve onderschepping of verdere handhaving kosten kunnen ontstaan, afhankelijk van de situatie. Je aanvraag geldt voor maximaal één jaar en kan verlengd of aangepast worden. Dien een verlenging ruim op tijd in: de douane mag een verlengingsaanvraag weigeren die minder dan 30 werkdagen voor het eind van de periode binnenkomt. De aanvraag moet elektronisch ingediend worden. Voor de meeste lidstaten gebeurt dat via IPEP.

Ook zonder voorafgaande aanvraag kan de douane op eigen initiatief verdachte goederen tegenhouden. Je moet dan wel de nodige stappen zetten om verdere actie mogelijk te maken. Met een vooraf ingediende aanvraag beschikt de douane meteen over de informatie die nodig is om gericht op te treden.

Als de douane goederen tegenhoudt die mogelijk inbreuk maken op jouw intellectuele eigendomsrechten, word je als rechthebbende geïnformeerd. Je krijgt vervolgens de mogelijkheid om de goederen te beoordelen en binnen de toepasselijke termijn te reageren. Daarom is het belangrijk dat je contactgegevens en productinformatie actueel zijn.

Verkoop je internationaal, laat je buiten de EU produceren of zijn jouw producten gevoelig voor namaak? Dan loont het om IPEP en een aanvraag tot optreden al in orde te maken. Wacht niet tot de eerste namaak opduikt, met actuele productinformatie en een goed voorbereid dossier kan de douane meteen handelen.