Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

The winner takes it all

"The winner takes it all"

François De Heel: een freelance fotograaf met een passie voor mensen en hun verhalen.

3 april 2013

François De Heel studeerde Toegepaste Economische Wetenschappen en begon daarna zijn carrière bij Procter & Gamble. Na verschillende marketing- en managementfuncties voor Amnesty International, Vitamine W (nu Levanto) en Wolters Kluwer, werd hij in 1999 freelance fotograaf. Op dit ogenblik kan je in de Antwerpse straten drie campagnes zien met foto’s van zijn hand. Zijn ervaringen als manager en fotograaf deelt hij graag met andere creatieven, in workshops over de zakelijke kant van de culturele en creatieve sectoren, voor het Kunstenloket en Upwards.

Beginnen als fotograaf is moeilijk, hoe heb jij een eerste opdracht of succes behaald?

Toen ik besloot het erop te wagen als fotograaf, was de grote vraag 'hoe gaan we daar in hemelsnaam aan beginnen?' Ieder jaar studeren er veel getalenteerde mensen af en die willen allemaal in die markt inbreken. Ik was toen een daktuin aan het aanleggen en bedacht dat het een leuke combinatie zou zijn: tuinen en fotograferen. Vijftien jaar geleden waren tuinen in en begonnen alle tijdschriften met tuinspecials. Ik ben me daarin beginnen te verdiepen. Wie is daar mee bezig? Waar verschijnt dit soort foto's? Er bleken nog niet veel concurrenten te zijn in die niche, ideaal dus voor een beginner want in het land der blinden is eenoog koning.Foto François De Heel

In tijdschriften kwam ik vaak de naam van Ivo Pauwels tegen, 'de spin in het web'. Na een paar weken had ik mezelf genoeg moed ingepraat om hem te bellen. ‘Hallo, ik wil tuinfotograaf worden, ik heb al daar en daar aan gedacht, en of hij nog tips voor me had?’ Ik kon langs gaan voor zijn mening over mijn foto’s en zijn belangrijkste commentaar was ‘artistieker dan wat ik doe’. Hij gaf me een aantal tijdschriften door die geïnteresseerd konden zijn in mijn foto’s. Dankzij hem kon ik hen bellen met een introductie: ‘Ivo Pauwels heeft gezegd dat ik contact moest opnemen.’ Dat helpt je makkelijker op weg om een eerste klant te vinden.

Hoeveel tijd spendeer je aan de zakelijke kant: de cijfers, marketing, verkoop?

Ongeveer twintig procent van mijn tijd, vermoed ik. Ik heb geen vast moment daarvoor en doe het als het moet. Als fotograaf heb je voortdurend met deadlines te maken, mijn agenda staat goed vol, maar nooit meer dan een week op voorhand. De opdrachten zijn dus meestal dringend en komen via mail binnen. Om de paar uur kijk ik of er iets binnenloopt en meteen maak ik ook de offertes, ook in het weekend en 's avonds. Dat kan je dus niet zo goed plannen. De administratie kan je wel wat plannen.

Ook wel heel belangrijk is lanterfanten, tijd nemen om gewoon wat rond te lopen, te fietsen, mijn gedachten de vrije loop te laten. Dan heb ik aha-momenten voor een reportage die ik kan maken, voor namen waarmee ik contact moet nemen. Deze lijstjes van ideeën, projecten en namen, orden ik af en toe, meestal 's avonds laat, aan de keukentafel. Daarvoor moet ik alleen zijn, met een tafel vol papieren, met kleurtjes. Het is niet zo dat ik dan plannen maak die ik de volgende dag meteen begin uit te voeren, maar ik probeer vijf of tien jaar vooruit te kijken en strategieën te bedenken: ‘Waar wil ik naar toe, hoe ga ik dat aanpakken?’

Vind je het belangrijk om naast opdrachten ook eigen projecten op te zetten?

Mijn eigen projecten hebben me geholpen bij het opstarten van mijn carrière als fotograaf. In de creatieve sectoren heb je heel sterk het verhaal van 'the winner takes it all', velen voelen zich geroepen terwijl een zeer beperkte club het laken naar zich toe trekt. Iedereen is het er over eens dat bekende namen goed zijn en opdrachtgevers werken met een vaste pool van mensen die ze kennen en die de opdrachten krijgen. Daar raak je niet zo maar tussen en dat is maar logisch ook.

Een reputatie bouwen is dus belangrijk en dat heeft alles te maken met de kwaliteit van jouw foto's en de inhoudelijke strategie die je volgt. Zo is het makkelijker om als tuinfotograaf een naam op te bouwen dan als ‘ik ben fotograaf en ik doe alles goed’. Dat is minder geloofwaardig.

Omdat ik in het begin nog geen naam had en dus ook nog veel tijd, had ik zelf een aantal reportages gemaakt. Deze reportages konden in mijn portfolio als een afgewerkt product dat ik kon aanbieden: ‘Ik ben een beginnende fotograaf, je hebt nog nooit van mij gehoord, maar ik kom tonen wat ik heb.’ Als ze een reportage goed vonden, dan konden ze die in zijn geheel kopen. Daardoor liep een opdrachtgever geen risico, ze zagen de kwaliteit op voorhand en ze moesten niet bang zijn dat ik de deadline niet zou halen. Dat geldt voor veel creatieve sectoren, bijvoorbeeld ook voor jonge theatermakers. Hoe kan je Guy Cassiers overtuigen? Door iets te maken dat af is en dat je kan tonen.

Zie je jezelf ook als zakenman? Of heb je een hekel aan alles wat met cijfers te maken heeft?

Ja, absoluut. Ik vind dat ook iets heel creatief, nadenken over hoe je er geld mee verdient. Ik ben niet toevallig manager geweest, dat waren jobs die ik ook graag deed. Een typisch businessplan had ik niet gemaakt bij mijn start als fotograaf, wel had ik een map aangelegd met informatie over prijzen, klanten, contracten en juridische informatie. Dat ordende de verzamelde informatie en ook mijn gedachten. Zo groeide mijn kennis en mijn zicht op alles. Ik had wel een zeer concreet cijfer in gedachten dat ik op termijn moest kunnen omzetten en waar ik naar toe werkte. Niet om er niet rijk van te worden, maar ik wilde kunnen verdienen wat ik verdiende als manager, zodat het huis verder afbetaald kon worden en mijn gezin brood op tafel kreeg.

Wie helpt jou hierbij? Heb je een vertegenwoordiger? Een boekhouder? Wat doe je zelf?

Mijn boekhouder schakel ik minimaal in, voor de belastingaangifte bijvoorbeeld. Ik ben aangesloten bij twee fotoagentschappen: een agentschap dat wereldwijd de publicatierechten op mijn tuinfoto's verkoopt en een Belgisch agentschap dat portretten uit mijn archief verkoopt. Noodzakelijk is een agentschap niet, maar als tuinfotograaf had ik een collectie die wereldwijd geld waard is, maar je kan niet alles zelf doen. Goede agentschappen vind je door rond te luisteren in de sector, zo kwam ik te weten dat de Garden Picture Library wereldwijd het toonaangevende agentschap was voor tuinfoto's. Na en paar jaar vond ik dat ik ver genoeg stond met mijn werk, en heb ik uitgezocht hoe dat werkt om er binnen te geraken.

Contacten met andere creatieven zijn ook belangrijk. Je bent immers alleen in deze job, in vergelijking met mijn vorige jobs waarin ik werkte met een team. Nu moet ik aan niemand verantwoording afleggen, maar ik moet ook steeds met mezelf overleggen. Een reportage doe ik meestal alleen of soms met een journalist. Met collega-journalisten en met een goede vriend die documentairemaker is kan ik al eens informatie en ideeën uitwisselen, of de zakelijke kant van ons beroep vergelijken.

Hoe bepaal je de prijs van jouw werk?

Ik had geen flauw idee van de prijzen toen ik bij mijn eerste potentiële klant stond, dan moet je het wat slim proberen te spelen. Bij mijn eerste afspraak had ik expliciet gezegd dat ik niets kwam verkopen, dat ik geïnteresseerd was in hun feedback. Daardoor was de sfeer meer ontspannen dan bij een verkoopgesprek en kon ik vragen hoe alles in zijn werk gaat, wat ze betalen per foto of per pagina. Daarop heb ik dan mijn prijs gebaseerd. Prijslijsten van organisaties zoals Sofam heb ik ook een paar keer gebruikt, al moet je ze soms met een korrel zout nemen, want soms staan er prijzen in die geen kat betaalt. Toen ik de eerste keer een prijs moest maken voor een commerciële opdracht, kon ik niet aan redactionele tarieven werken, en heb ik me gebaseerd op de prijslijst die door een Nederlandse fotografievereniging jaarlijks opgesteld werd.

Nacalculatie doe ik bewust niet, soms is een opdracht op een half uur klaar en zit het er meteen knal op, soms kost een gelijkaardige opdracht me twee dagen. Maar dat speelt geen rol, Ik reken niet per uur, wel per portret, per pagina, of per opdracht. Hoewel mijn prijs voor ongeveer tachtig percent uit uren bestaat. Als er variabele kosten zijn, voor materiaal bijvoorbeeld, dan reken ik dat extra door. Ik wil dat mijn prijzen goed zijn om er aan te verdienen, maar ook om genoeg tijd te hebben om een resultaat te halen waar ik enthousiast over ben, en de klant dus ook. Als je wil investeren in kwaliteit, dan heb je tijd nodig, om vooraf een locatie te verkennen of een bepaald concept uit te testen. Ik wil ook kunnen investeren in goed materiaal en in opleidingen voor mezelf.Foto François De Heel

Bovendien wil ik niet alleen goed zijn, ik wil ook gezien worden als goed. Het is natuurlijk niet de bedoeling om jezelf uit de markt prijzen, en dat verschilt per markt. In de tuinfotografie kon ik mijn prijzen opleggen, omdat ik goed was en omdat er veel vraag was in een niche waar niet veel fotografen actief waren. Als portretfotograaf lukt dat niet en gaat alles in de weegschaal: welke klant is het, is de opdracht inhoudelijk interessant of heeft ze prestige? Je bepaalt de prijs voor een opdracht op basis van zaken die je mee maakt of hoort van anderen, reacties van klanten of gesprekken met potentiële klanten. Mijn Belgisch agentschap heeft prijzen bedongen met verschillende media, daarop kan ik me ook baseren.

Heb je ooit leningen of subsidies gebruikt? En zou je het opnieuw doen?

Subsidies heb ik nog niet gebruikt, wel een investeringskrediet toen ik naar digitale fotografie overschakelde. Een kleine investeringsanalyse had me geleerd dat ik een digitaal fototoestel kon financieren met wat ik uitspaarde aan film- en ontwikkelingskosten, maar dat bedrag had ik niet liggen. Het ging over een relatief beperkt bedrag van achtduizend euro, en de bank was makkelijk te overtuigen op basis van mijn cijfers en ook omdat ik al wat jaren bezig was.

Hoe zie je de toekomst en jouw carrière? Plan je dat?

Tot mijn vijfenzeventig wil ik fotograaf blijven, betere en straffere portretten maken, en gaandeweg meer interessante klanten binnen halen. Mijn belangrijkste drijfveer is foto's maken die beklijven en over twintig of vijftig jaar nog een verhaal vertellen. Vier jaar geleden heb ik opnieuw een sprong gemaakt en beslist om portretten te maken. Als je dat in een ondernemingsplan gooit en becijfert, kan je alleen maar tot de conclusie komen dat je dit niet moet doen: de prijzen trekken op niets, de markt is te klein, de concurrentie is hels met veel portretfotografen en veel grote namen zoals Jimmy Kets, Stephan Vanfleteren, Johan Jacobs. Maar als ik dat in mijn hoofd heb, dan wil dat doen. Mijn ambitie is om op dit spoor verder te gaan en de toegang te forceren tot de interessante tijdschriften en opdrachten.

Welke zakelijk tips kan je nog mee geven voor jonge creatieven?

Tegen sommigen zou ik zeggen: ‘Jump, begin eraan, blijf niet zitten op die wolk van ideeën en plannen’. Je moet op een bepaald moment gewoon springen. Bij een andere groep is mijn advies het tegenovergestelde, ze zijn volop bezig met creëren, maar hebben nog geen twee minuten nagedacht over waar ze naartoe willen. Dan is mijn tip om even te gaan zitten en in kaart te krijgen wat je nodig hebt, wie je kan helpen en hoe je dat kan aanpakken. Foto François De Heel

Vaktechnisch gepassioneerd bezig zijn met een hoge mate van bezetenheid en jezelf willen onderscheiden van de anderen is ook belangrijk. Toen ik begon met portretten, heb ik gezocht waar ik het verschil kon maken. Stephan Vanfleteren werkt altijd met natuurlijk licht, ik besloot dus met flitslicht te werken. Maar ik kende daar helemaal niets van, ik werkte met natuurlijk licht bij tuinfotografie, dus ben ik de straten opgetrokken om mensen te vragen of ik een portret van hen kon maken. ‘Je kan wel met licht overweg’, hoor ik nu. Je moet op een eigenzinnige manier jouw weg banen, maar ook kijken door de ogen van de anderen, want klanten zullen het je niet vertellen. Als ze niet content zijn, ga je er uit, ze nemen niet de tijd om een gedetailleerde commentaar te geven op jouw portfolio. Daarom heb ik onlangs nog gebruik gemaakt van Eyeist, een website waar je jouw portfolio kan laten beoordelen door professionele fotokenners.

De allerbelangrijkste succesfactor is toch om te blijven doorgaan, 'op uw bakkes gaan' en toch blijven proberen!

Meer werk van François De Heel vind je op www.swadeheel.be. Op www.kunstenloket.be en http://www.upwards.be vind je een overzicht van hun infosessies voor de culturele en creatieve sectoren. De online portfolio review service voor fotografen vind je op www.eyeist.com.


UP